150. löggjafarþing — 9. fundur,  24. sept. 2019.

störf þingsins.

[13:32]
Horfa

Helga Vala Helgadóttir (Sf):

Herra forseti. Það er vandasamt starf að vera lögmaður. Líka ríkislögmaður. Lögmanni ber að forðast að samsama sig skjólstæðingi sínum og hefur lögmaður jafnframt rétt á að vera ekki samsamaður með þeim sjónarmiðum og hagsmunum sem hann gætir fyrir skjólstæðing sinn. Skjólstæðingur ríkislögmanns er íslenska ríkið og fer forsætisráðherra með málefni embættisins. Í Guðmundar- og Geirfinnsmálum kemur settur ríkislögmaður þess vegna fram fyrir hönd ríkisstjórnarinnar og er því ómögulegt fyrir hæstv. forsætisráðherra að þvo alfarið hendur sínar af því sem þar er gert. Fréttatilkynning sem send var frá forsætisráðuneyti í kjölfar birtingar á greinargerð íslenska ríkisins í máli Guðjóns Skarphéðinssonar er í meira lagi óheppileg, svo vægt sé til orða tekið, því á henni má skilja að sá aðili sem er í dómsmálinu telji sig enga ábyrgð bera á framsetningu málsins.

Ríkislögmaður annast vissulega vörn í einkamálum sem höfðuð eru gegn ríkinu en rétt eins og í öðrum málum er það aðilinn sjálfur sem er í dómsmálinu, ekki lögmaðurinn. Aðilinn sjálfur ber ábyrgð á að fylgjast með framvindu máls, staðfesta vilja sinn til að fara ákveðnar leiðir og aðrar ekki. Sá hvítþvottur sem hæstv. forsætisráðherra setti fram á eigin embætti á föstudaginn var sýndi okkur, því miður, annað tveggja: Áhugaleysi hennar á málinu, hafi hún ekki fylgt því eftir, og/eða ábyrgðarleysi sem hún samkvæmt lögum um Stjórnarráð má ekki sýna.

Að gefnu tilefni, herra forseti, vil ég að lokum minna ríkisstjórnin á ítrekaðar ábendingar umboðsmanns Alþingis um að ríkislögmaður hefði við framgöngu sína ekki sama frelsi og einkaaðili til að setja fram kröfur og málsástæður heldur verði embættið að gæta hlutlægni í málatilbúnaði sínum og sé þar í áþekkri stöðu og ákæruvald í sakamálum. Það er held ég ágætt fyrir hæstv. forsætisráðherra að hafa þetta í huga.