skipun rannsóknarnefndar til að fara yfir starfshætti í Guðmundar- og Geirfinnsmálum.
Virðulegi forseti. Ég vil byrja á því að þakka hv. þingmönnum fyrir að leggja fram þetta góða mál. Mér finnst það vel rökstutt en hv. þm. Helga Vala Helgadóttir sagði seint í ræðu sinni að hún kæmi hingað í friði. Það er það eina sem ég ætla að vera ósammála henni um hvað varðar sjálfan mig. Ég er ekki alveg viss um að ég komi hingað í friði en er auðvitað ekki flutningsmaður málsins og vona að sú afstaða komi ekki niður á málsmeðferð þess. Ég tek undir að það á ekki að vera neitt mál fyrir þingheim að samþykkja þetta mál. Vandi minn er þessi: Ég geri sjálfur sem borgari, ekki sem þingmaður heldur sem borgari, sem lífvera af dýrategundinni homo sapiens, þá kröfu til yfirvalda að þau fari vel með vald og ef þau fara ekki vel með þetta vald geri ég þá kröfu og áskil mér þann rétt að breyta því stjórnarfari og ef mér tekst ekki að breyta því stjórnarfari lýðræðislega, með öðrum orðum friðsamlega, geri ég það ófriðsamlega.
Já, virðulegur forseti, þetta er hótun sem á að lifa í öllum lýðræðissamfélögum. Það er ákveðið skilyrði fyrir því að við förum eftir lögum í þessu landi. Það skilyrði er að lögin séu í gildi fyrir alla, að það sé lýðræði sem ákvarði hvernig lögin eru sett og að réttindi borgaranna séu virt. Þetta er skilyrði. Þetta er grunnskilyrði. Þannig byrjar maður samtalið um það hvort við getum haldið frið í mannlegu samfélagi eða ekki vegna þess að friðurinn er ekki sjálfsagður, bara alls ekki sjálfsagður. Friðurinn er háður þessu skilyrði um lýðræði, frelsi og réttindi borgaranna. Það gerir að verkum að ég er ekki alveg 100% viss um að ég komi hingað í friði þegar ég ræði þetta mál vegna þess að þetta mál er ekkert minna en algjör áfellisdómur yfir gjörvöllu íslensku samfélagi, siðmenningu þess, sem lýðveldi, sem þjóð, og það að það taki fjóra áratugi að komast þó ekki lengra en hingað eftir það helvíti sem þetta mál er er líka áfellisdómur yfir samfélagi okkar.
Upp á síðkastið hafa hlutirnir aðeins skánað. Það er jú búið að dæma þessa sakborninga saklausa eða úrskurða um það fyrir Hæstarétti. En eins og hv. þm. Helga Vala Helgadóttir fór inn á er það ekki vegna þess að málsgögnin hafi verið tekin aftur og sönnunargildið metið út frá því heldur vegna þess að saksóknari fór fram á sýknu, eitthvað sem í mínum bransa væri kallað skítamix. Ég kann ekki betra orð yfir það, virðulegi forseti, og biðst forláts, það þykir dónalegt. En þegar við erum að ræða þetta mál finnst mér alveg réttlætanlegt að nota þó nokkuð dónalegri orð en það.
Það sem átti sér stað í Geirfinns- og Guðmundarmálunum voru pyndingar. Köllum það bara það sem er. Þegar það gerist í Guantanamo-flóa köllum við það pyndingar. Þegar hervald beitir slíkum aðferðum köllum við það pyndingar. Þetta voru pyndingar. Mér er alveg sama hvað fræðimenn hafa að segja um það. Það er þannig og það er augljóst í þokkabót og ætti að vera fyrir utan alla fræðilega akademíska umræðu á þessum tímapunkti. Sömuleiðis var þetta fólk frelsissvipt með röngu. Það ætti að liggja fyrir og ætti ekki að vera ágreiningur um það. Sú staðreynd að enn þá sé hægt að finna löglært fólk á Íslandi sem segir opinberlega að svona hafi það nú þurft að vera, það að löglært fólk sem lærði í íslenskum háskóla og starfaði í íslensku lagaumhverfi á þessum tíma, áratugum saman, segi að þarna hafi ekki verið neitt dómsmorð á ferðinni og það að enn þann dag í dag stingi ríkislögmaður upp á því að einn sakborninga í málinu eigi ekki að fá neinar skaðabætur, þetta sé að hluta til honum að kenna, þetta hafi ekki verið það slæmt og hann eigi meira að segja að borga lögfræðikostnaðinn, er hneisa.
Virðulegi forseti. Þetta undirstrikar það sem mér leiðist að segja hér, að mínu mati stendur og fellur trúverðugleiki réttarríkisins Íslands með þessu máli. Ég verð að segja eins og er fyrir mitt leyti að mér finnst það hanga á bláþræði. Mér finnst það rétt svo sleppa að ég hafi trú á íslensku dómskerfi, íslensku réttarríki, með þessum sýknudómum miðað við forsendurnar sem lágu til grundvallar sýknu, nefnilega því að saksóknari krafðist sýknu. Það var svona það allra minnsta sem var hægt að gera. Það var hægt að skítamixa það þannig. Það er það sem það var. Eina leiðin fyrir mig sem borgara til að öðlast aftur trú á réttarríkinu Íslandi er að það sé fullur samhugur um að þarna hafi gerst það sem gerðist, dómsmorð og pyndingar. Akkúrat núna er staðan sú, virðulegi forseti, að hið sama gæti gerst aftur. Það er lexían sem við eigum að læra af þessu. Sama gæti gerst aftur. Þá myndi það taka fjóra áratugi að fá saksóknara til að sækjast eftir sýknu. Eins og staðan er í dag myndum við búast við því að yfirvöld myndu samt segja: Engar skaðabætur. Þetta er lexían í dag, virðulegi forseti, og hún er ekki boðleg í réttarríki, hún er ekki boðleg siðmenntuðu samfélagi.
Ég efast ekki um það í eina sekúndu að einhverjum finnist ég taka djúpt í árinni í dag en svo er bara fjandakornið ekki neitt, virðulegi forseti. Svo er ekki. Það ætti að sjóða blóðið í öllum sem kynna sér þetta mál og sjá hvernig hefur farið fyrir því í u.þ.b. fjóra áratugi vegna þess að það er ekki líðandi, það er ekki hægt að halda einhvern frið í mannlegu samfélagi samhliða því að svona þyki á nokkurn hátt í lagi. Ég segi það alla vega fyrir mig að hann er ekki í boði. Sem betur fer búum við í þvílíku lýðræðisríki að hægt er að leysa hlutina friðsamlega enn þá, geri ég ráð fyrir, en það er þá háð því að þetta samfélag hysji aðeins upp um sig brækurnar þegar kemur að þessu máli, þar á meðal þingmenn og hv. ríkislögmenn, hæstv. forsætisráðherra, dómararnir, lögreglumennirnir, blaðamennirnir, kjósendurnir, allir, allt íslenskt samfélag. Hvernig leyfðum við þessu að gerast? Hvernig leyfðum við því að bíða í fjóra áratugi? Hvernig gerðist það, virðulegi forseti? Það eru vonbrigðin sem ég upplifi í málinu og ekki aðeins vonbrigði heldur hneykslan sem er algjör.
Enn og aftur í þessu máli, eins og gerist svo oft þegar ríkið brýtur á borgurunum, kemur ríkið með ýmsar skýringar til að lýsa því hvernig þetta var allt í lagi eða ekki svo slæmt eða eitthvað því um líkt.
Virðulegi forseti. Ég hvet alla til að láta slíka þvælu sem vind um eyrun þjóta því að það er skásti kosturinn af öllum í stöðunni. Þetta fólk var frelsissvipt, það var pyndað af íslenskum yfirvöldum á lýðveldistíma í svokölluðu réttarríki. Það er það sem gerðist. Við eigum ekki einungis að horfast í augu við það, við eigum að segja það eins og það er og við eigum að ganga frá málinu með einum eða öðrum hætti þannig að kynslóðir framtíðarinnar þurfi aldrei framar að búast við því að lögfróðir einstaklingar segi upp í opið geðið á þeim að þetta hafi ekki verið dómsmorð, þetta hafi ekki verið pyndingar eða hafi ekki verið svo slæmt eða hafi á einhvern hátt verið sakborningum að kenna. Slík orðræða, virðulegi forseti, er ekki tillaga að friði.
