breyting á ýmsum lögum á sviði matvæla.
Herra forseti. Ég mæli fyrir nefndaráliti minni hluta atvinnuveganefndar, sem reyndar inniheldur frávísunartillögu, um það frumvarp sem hér er til umræðu, þ.e. frumvarp til laga um breytingu á ýmsum lögum á sviði matvæla, nánar tiltekið einföldun regluverks, Matvælasjóður og EES-reglur.
Það sem er ástæða til að gera sérstaklega grein fyrir er að í frumvarpinu, eins og það lá fyrir, var m.a. lagt til að svonefndir AVS-rannsóknasjóður í sjávarútvegi og Framleiðnisjóður landbúnaðarins yrðu sameinaðir í einn sjóð sem yrði kallaður Matvælasjóður. Það komu fram ýmsar ábendingar. Nefndinni var bent á að Framleiðnisjóður landbúnaðarins sinnti verkefnum sem féllu ekki undir skilgreint hlutverk Matvælasjóðs eins og það var lagt upp í frumvarpinu. Sömuleiðis var bent á að AVS-rannsóknasjóður í sjávarútvegi hefði vægi langt umfram þá fjármuni sem lagðir hafa verið í hann. Fyrir nefndinni komu fram sjónarmið um að Matvælasjóður yrði samkeppnissjóður líkt og aðrir sjóðir þar sem umsóknir væru metnar á ýmsum forsendum, m.a. með hliðsjón af nýnæmi þeirra. Þar er komið mjög stórt atriði sem gerði að verkum að minni hlutinn gat ekki annað en lagt fram sérstakt álit, þ.e. hv. þm. Sigurður Páll Jónsson og sá sem hér stendur. Við töldum að ekki hefði verið sýnt fram á að nægjanleg rök lægju til grundvallar því að sameina hina tvo umræddu sjóði. Í minnihlutaálitinu bendum við á að hlutverk þeirra hafi verið ólíkt hingað til og það hafi í raun og sanni ekki verið sýnt fram á að ávinningur verði af sameiningu þeirra. Við boðum í nefndaráliti okkar að við teljum ekki tilefni til að sameina þessa sjóði.
Ég vil þess vegna lýsa mikilli ánægju með þau sinnaskipti sem hafa orðið, ef ég má leyfa mér að segja svo, hjá meiri hlutanum sem kemur með alveg prýðilegt framhaldsnefndarálit þar sem kemur fram að nefndin hafi fjallað frekar um málið og í ljósi athugasemda sem hafa komið fram um niðurfellingu Framleiðnisjóðs landbúnaðarins leggi meiri hlutinn núna til í þessari seinni umferð að ákvæði frumvarpsins sem mæla fyrir um stofnun Matvælasjóðs og brottfall laga um Framleiðnisjóð landbúnaðarins verði felld brott. Og ég bara ítreka ánægju mína með það að meiri hlutanum skuli hafa snúist hugur þessu og við erum þá algerlega samhent og samtaka í þessu efni.
Það kemur fram í framhaldsnefndaráliti meiri hluta að meiri hlutinn leggi áherslu á að áfram verði unnið að undirbúningi stofnunar Matvælasjóðs í samræmi við það sem kveðið er á um í mikilvægri þingsályktun um aðgerðaáætlun um matvælaöryggi og vernd búfjárstofna. Við þekkjum þá miklu umræðu sem átti sér stað í því efni. Þá vil ég nota þetta tækifæri, forseti, og leyfa mér að segja að undirbúningur að stofnun Matvælasjóðs þarf að gerast kannski með eilítið öðrum hætti en undirbúningurinn sem lá til grundvallar í því frumvarpi sem hér er til umræðu. Það þarf við þann undirbúning að vanda vel til verka og gæta að þeim sjónarmiðum sem hafa komið fram, ekki síst frá Framleiðnisjóði landbúnaðarins en að sjálfsögðu frá öðrum aðilum einnig.
Það eru nokkur frekari atriði tekin fyrir í nefndaráliti minni hlutans. Í fyrsta lagi vil ég segja það að auðvitað er ánægja með einföldun regluverks og eftirlits. Það kom fram fyrir nefndinni að rétt væri að einfalda eftirlit enn frekar með fækkun eftirlitsstjórnvalda og var kynnt fyrir nefndinni að núverandi fyrirkomulag fæli í sér eftirlit með matvælum sem væri á höndum 11 embætta um land allt og hvert þeirra væri sjálfstætt stjórnvald. Þetta getur leitt til mismunandi framkvæmdar í eftirliti og eftirfylgni, sem er nú eitt af tískuorðum samtímans eins og menn þekkja, með framkvæmd reglna milli embætta. Í minnihlutaálitinu kemur fram að minni hlutinn tekur undir þessi sjónarmið um einföldun regluverks og eftirlits og minni hlutinn telur rétt að eftirlit með matvælum verði einfaldað enn frekar. Í minnihlutaálitinu segir, með leyfi forseta:
„Skynsamlegt sé að eftirlit sé á höndum einnar stofnunar sem reki útibú á landinu eftir því sem þörf krefur. Það fyrirkomulag sé betur til þess fallið að tryggja samræmt eftirlit. Telur minni hlutinn þetta vera nauðsynlegan þátt í einföldun regluverks.“
Þá vil ég sömuleiðis nefna atriði sem lúta að gjaldtöku og mati á kostnaði. Þau sjónarmið komu fram á vettvangi nefndarinnar að í undirbúningi lagafrumvarpsins væri ábótavant mati á þessum þáttum. Nefndinni var bent á að kostnaður sveitarfélaga vegna innri úttektar eða við að koma á fót upplýsingakerfi til að geta skilað Matvælastofnun niðurstöðum opinbers eftirlits hafi ekki verið metinn. Var jafnframt bent á að fjárhagsáhrif á hagsmunaaðila hafi ekki verið metin. Enn fremur komu fram sjónarmið um að með breytingu á ákvæðum um gjaldtöku sé Matvælastofnun veitt víðtæk heimild til að fella ýmsan kostnað undir kostnað við eftirlit og velta honum yfir á — eins og það er orðað, og er reyndar nýyrði sem ég hef ekki séð áður en rataði í álit minni hluta — „eftirlitsþega“. Þar með sé tilefni til aðhalds í rekstri stofnunarinnar minnkað. Og kannski síst ástæða til.
Að öllu samanlögðu telur minni hlutinn að mat á kostnaði sé ófullnægjandi og undirbúningi gjaldtöku sé ábótavant. Bendir minni hlutinn á nauðsyn þess að meta þau áhrif sem frumvarpið hefur.
Að lokum, herra forseti, þá vil ég geta þess að í þessu máli er þýðingarmikill þáttur sem lýtur að sjónarmiðum varðandi heimaslátrun sem hv. þm. Ásmundur Friðriksson gerði mjög góða og rækilega grein fyrir. Í áliti minni hluta er tekið undir með meiri hlutanum um að skoða þurfi regluverk um örsláturhús og heimaslátrun með tilliti til þess hvort unnt sé að auka svigrúm að einhverju leyti með áherslu jafnframt á að ekki verði slegið af kröfum um gæði vörunnar eða hreinlæti í starfsemi. Minni hlutinn tekur undir þá ágætu umfjöllun sem er um þetta atriði í áliti meiri hlutans. Þar er sérstakur kafli um heimaslátrun þar sem m.a. er farið yfir þá möguleika sem fælust í því fyrir ferðaþjónustuaðila í sveitum landsins og dreifðum byggðum að bjóða ferðamönnum upp á afurðir ræktaðar í héraði. Án þess að fara of langt út í það, tímans vegna, vil ég bara nefna, herra forseti, að það kom fram að heimilt væri að veiða lax eða silung í vötnum og ám í héraði og verka fiskinn í viðurkenndum eldhúsum veitingastaða eða hótela. Það sama gilti um slátrun á öndum, gæsum og hreindýrum, þó að hreindýraskrokkar færu í gegnum vinnsluhús, en reyndar var bent á að slíkt væri jafnvel einungis til málamynda. Hins vegar, og þar erum við komin að mikilvægu atriði, sé óheimilt að bjóða kjöt af heimaslátruðu sauðfé eða öðrum búsmala á heimaveitingahúsi eða hóteli, og því sé misræmi í reglum eftir því hvaða dýri er slátrað. Þannig að hér er verk að vinna, herra forseti, að fara með vönduðum hætti yfir það regluverk sem fyrir liggur í þessum efnum varðandi örsláturhús og heimaslátrun. Ég ítreka áherslu okkar í minnihlutaálitinu um að hvergi verði slegið af kröfum um gæði vörunnar eða hreinlæti í starfsemi. Ég tel, herra forseti, að það liggi fyrir í þessu efni, varðandi þennan þátt málsins, mikil samstaða í þessu máli.
