staða efnahagsmála og viðbrögð ríkisstjórnarinnar við kólnun hagkerfisins.

Herra forseti. Mig langar að byrja á að þakka hæstv. ráðherra fyrir að bregðast hratt við beiðni um þessa umræðu enda er umræðuefnið mjög brýnt og alveg ljóst að á undanförnum mánuðum hafa óveðursský hrannast upp í atvinnulífinu og sér enn ekki fyrir endann á þeirri þróun, því miður. Við sjáum að fyrirtæki, sér í lagi á hinum almenna vinnumarkaði, hafa verið að fækka starfsmönnum nær sleitulaust undangengið ár og lætur nærri að um 8.000–10.000 manns hafi tapað störfum sínum á 12 mánaða tímabili. Það kom ágætlega fram í nýlegri könnun Félags atvinnurekenda að meira en þriðjungur fyrirtækja hefur þegar gripið til uppsagna, m.a. í tengslum við nýgerða kjarasamninga.

Það er því miður ekkert eitt sem ræður þessu. Ferðaþjónustan hefur verið í mjög kröppum dansi undanfarin misseri. Við höfum séð válega þróun í rekstri stóriðjufyrirtækja hér á landi. Við sjáum að sementssala og steypustyrktarjárnssala eru að dragast mjög hratt saman sem bendir til þess að umfang byggingariðnaðar sé að minnka mjög skarpt í gegnum þennan vetur sér í lagi. Allt eru það atvinnugreinar sem í starfar fjöldi fólks og er ljóst að það getur haft alvarlegar afleiðingar fyrir efnahagslífið í heild og ekki síst fyrir afkomu og rekstur ríkissjóðs ef þessi þróun heldur áfram. Þetta á auðvitað ekki að koma hæstv. ríkisstjórn á óvart. Hún hefur ítrekað verið vöruð við að hafa gengið fram af allt of mikilli bjartsýni um efnahagsþróun á undanförnum tveimur árum. Segja má að það hafi einkennt umræðuna um öll fjárlög og allar fjármálaáætlanir núverandi ríkisstjórnar frá því hún tók við og þá ekki bara af hálfu stjórnarandstöðunnar heldur ekki síður af hálfu fjölmargra hagsmunaaðila í atvinnulífinu sem hafa bent á að fyrirliggjandi hagspár væru allt of bjartsýnar, ættu sér enga stoð í venjubundinni hagþróun á Íslandi.

Það er auðvitað hluti vandans sem við er að etja að íslenskt hagkerfi er eitt sveiflukenndasta hagkerfi hins vestræna heims. Það þýðir að gríðarlega erfitt er fyrir íslenskt atvinnulíf að skipuleggja sig í svo miklum og örum sveiflum og það hlýtur að vera langtímaviðfangsefni sem við þurfum að fást við. Við þurfum að velta upp þeirri spurningu hvers vegna gengur svo illa að byggja upp öflug sprota- og tæknifyrirtæki. Í því samhengi má benda á að útflutningstekjur eða starfsmannafjöldi þessara fyrirtækja hefur lítið sem ekkert breyst á undanförnum áratug. En skammtímaviðfangsefnið er hvernig ríkisstjórnin hyggst bregðast við til að örva hagkerfið. Eins og bent hefur verið á, m.a. í ágætum greinum sem Gylfi Zoëga hefur skrifað um þessa þróun, bendir ekkert til þess að okkur verði bjargað út úr þeirri niðursveiflu eða stöðnun sem er gengin yfir íslenskt efnahagslíf af einhverjum utanaðkomandi þáttum; þvert á móti sé einmitt hætta á því að við gætum verið að horfa upp á langvarandi stöðnun. Þó að ekki sé kannski verið að spá mikilli eða harðri niðursveiflu gæti tekið langan tíma fyrir atvinnulífið að vinna sig út úr þeirri stöðu sem er og sem að hluta til skýrist af samkeppnisstöðu íslenskra atvinnuvega, m.a. vegna styrkingar íslensku krónunnar ofan í mjög miklar launahækkanir hér heima. Það er líka áhyggjuefni sem snýr að skipulagi vinnumarkaðar og yfirstandandi kjaradeilu, enn meira áhyggjuefni í því samhengi.

Það er áhugavert að heyra, og reyndar höfum við fengið að heyra það aðeins frá hæstv. menntamálaráðherra, ég veit ekki hvort búið er að bæta efnahagsmálunum við það ráðuneyti, hugmyndir um aukna fjárfestingu af hálfu hins opinbera. Í takt við þá fyrirspurn sem lögð var fram fyrir nokkru spyr ég hæstv. fjármálaráðherra: Hyggst ríkisstjórnin grípa til sérstakra ráðstafana vegna hratt versnandi efnahagsþróunar? Og í ljósi þess að þegar hefur verið látið í það skína, af hálfu hæstv. fjármálaráðherra og forsætisráðherra, að til slíkra aðgerða verði gripið spyr ég hvort þær hafi verið útfærðar nánar og í hverju þær muni felast. Hyggst ríkisstjórnin auka umfang opinberra framkvæmda og/eða hraða þeim og þá með hvaða hætti? Hyggst ríkisstjórnin með einhverjum hætti lækka skatta á atvinnulífið, t.d. með frekari lækkun tryggingagjalds og/eða hraða áformum um lækkun bankaskatts? Báðir þessir skattar hafa mjög verið gagnrýndir upp á síðkastið (Forseti hringir.) og ekki síst bankaskatturinn sem m.a. kemur fram í því að vaxtalækkanir Seðlabankans skila sér í engu til atvinnulífsins.