samvinnuverkefni um vegaframkvæmdir.

Herra forseti. Meðan við bíðum eftir að fá málið til nefndar eftir 1. umr. verður kannski ekki endilega löng ræða af minni hálfu en frekar svona samtíningur af hlutum sem koma upp í hugann og andsvör á sterum. En þetta er ljóst: Við erum búin að bíða lengi eftir þessu máli. Við höfum talað um það lengi og það hefur átt sér langan aðdraganda, bæði hér innan þingsalar og utan. Ég þekki það að þeir vinnuhópar sem hafa komið að málinu — og upptalningin er ekki stutt í inngangsorðum frumvarpsins — hafa unnið þetta gríðarlega vel og margir komu að málum. Við í umhverfis- og samgöngunefnd höfum á hverjum tímapunkti fengið góðar upplýsingar um hvar málið hefur verið statt. Ég velkist því ekki í neinum vafa um að mikil og ítarleg vinna liggur á bak við allt þetta. Ég held að mjög mikilvægt sé þegar við stjórnmálamennirnir förum af stað núna að hafa í huga að það sem skiptir máli eru hagsmunir almennings, annars vegar að menn komist leiðar sinnar á öruggan hátt og vegakerfið þjóni þeim, samgöngukerfið okkar, eins og best verður á kosið og síðan hitt að það skattfé sem almenningur leggur til í púkkið sé líka nýtt á þann hátt að það þjóni hagsmunum hans sem best. Og þá komum við kannski að þessu samspili. Við vitum að það hefur kannski ekki skilað sér eins og til var ætlast í gegnum árin, það fé sem við hefðum viljað sjá til samgöngumála og þess vegna stöndum við hér. Það sem ég er raunverulega að reyna að segja er að ef við tökum kalt hagsmunamat og ætlum okkur að koma þessum málum í lag þá er þetta leið til þess. Við í Viðreisn höfum ekki verið á móti því nema síður sé að farnar séu þessar leiðir, þ.e. tímabundin sértæk fjármögnun þegar jafnræðis er gætt og vel er vandað til og gegnsæi ríkir.

Það eru nokkur mál sem er gott að drepa á og eins og ég segi, við tökum þetta inn í nefndina og hér sitja kollegar mínir í umhverfis- og samgöngunefnd, formaður þar á meðal, og við erum öll einhvern veginn að bretta upp ermarnar. En það eru mörg önnur mál, við erum með samgönguáætlun undir líka og hún tengist þessu auðvitað og síðan er það höfuðborgarsamningurinn. Hlutir eins og að hafa val um aðra leið sem hæstv. ráðherra verður tíðrætt um er klárlega ein af kríteríunum. En ég segi fyrir mína parta: Ég held að ég hafi ekki keyrt Hvalfjörðinn frá því Hvalfjarðargöngin komu þannig að þetta er kannski huglægt val frekar en annað. En þetta er klárlega ein af kríteríunum.

Það sem ég varpaði fram áðan í andsvörum: Af hverju er þetta svona? Af hverju erum við ekki bara með skýr skilyrði og síðan er það Vegagerðarinnar að koma fram með hugmyndir, það geta jafnvel verið sveitarfélögin. Þau hafa að sjálfsögðu og eru ekki ólíklega best til þess fallin á stundum til að koma með hugmyndir um hvernig þau vilja sjá málum fyrir komið innan hvers sveitarfélags, komi sér saman um einhver mál og o.s.frv. en það þarf náttúrlega vera samspil svona aðgerða og síðan þeirra sem eru fjármagnaðar af skattfé beint í gegnum samgönguáætlun og ríkissjóð.

Af því að Vaðlaheiðargöng voru nefnd hér, reyndar í öðru samhengi, kom sú gagnrýni upp við þá framkvæmd alla að sem einkaframkvæmd þá fór hún á ákveðinn hátt fram yfir í röðinni sem sú ríkisstyrkta aðgerð sem hún var, opinber framkvæmd, og þá brugðust margir ókvæða við þegar þeir áttuðu sig á því að þau hefðu ekki verið á þessum stað í forgangsröðinni ef þau hefðu verið frá upphafi opinber framkvæmd. Og þá veltir maður fyrir sér, og það er eitt af því sem er opið í þessu frumvarpi, hlutfalli þess sem á að greiða með einkaframkvæmdinni eða við greiðum með notendagjöldum, veggjöldum, og hlutfalli þess sem kemur af fjárlögum, þ.e. hversu stórt það hlutfall þarf að vera til að það réttlæti að verkefnið fari í svona forgang, bara svo dæmi sé tekið, ég nefni þetta sérstaklega af reynslunni frá Vaðlaheiðargöngum. Þannig að það er eitt af því sem við þurfum að taka til umræðu, þ.e. hvaða verkefni þetta eru, hversu hátt hlutfallið eigi að vera til þess að það eigi heima inni í þessum pakka, þ.e. hversu hátt eða lágt hlutfall er fjármagnað úr ríkissjóði raunverulega og síðan hvaða áhrif það hefur á hvernig veggjöldin eru reiknuð út. Ég nefndi það hér áðan í andsvörum við hæstv. ráðherra, þetta með hlutfallskostnaðinn, hvernig við reiknum þetta út. Það þarf náttúrlega að stilla þetta töluvert mikið af.

Ein af ástæðunum fyrir því að við erum í þeirri stöðu sem við erum núna með vegakerfi er náttúrlega gríðarlegur fjöldi ferðamanna og gæfan gefi að við náum þeim fjölda upp aftur fljótlega, en að við nýtum jafnframt tækifærið á þessu hökti sem nú er til að byggja upp þessa innviði sem við svo nauðsynlega þurfum. Á meðan hér var allt fullt af ferðamönnum er það staðreynd að það gekk ekki alveg nægilega vel, ég tala t.d. um gjaldtöku á bílastæðum, að fá ferðamennina inn það, kerfið okkar var ekki viðbúið í þetta t.d. með bílaleigubíla og annað. Ég sé það á umsögnum í samráðsgáttinni um þessi mál að þar koma ansi harkalegar athugasemdir við akkúrat veggjöldin frá aðilum innan ferðaþjónustunnar. Þetta er því lykilatriði — og nú horfi ég á formann nefndarinnar sérstaklega af því að boltinn er kominn þangað — að þetta sé eitt af því sem við skoðum vel, að við séum alveg klárlega með þessa hluti í lagi þegar kemur að framkvæmdunum.

Útreikningar ábata og annað slíkt — þetta er gríðarlega opið verkefni. Ég verð bara að segja: Ég hlakka til að takast á við þetta vegna þess að ef við gerum þetta vel þá horfum við fram á það að hér verða samgönguumbætur sem við höfum ekki séð í mjög langan tíma, mjög mikilvægar. En það þarf að huga gríðarlega vel að því að hagsmunir almennings hinum megin — þeir eru klárlega miklir í því að þetta komist í lag — séu ekki fyrir borð bornir þannig að fólk fari að borga aukalega mjög mikið af því sem við segjum og teljum okkur eiga að vera að gera í gegnum ríkissjóð.

Við eigum eftir að fá hæstv. ráðherra á fund til að fara yfir þessi mál. Þetta eru stórar pólitískar spurningar líka. Annars vegar eru þær mjög stórar pólitískar og hins vegar, a.m.k. myndi ég vilja sjá okkur geta búið þannig um málið að það væri ekki alltaf pólitík sem réði hvað færi í gegn vegna þess að það verður bara flókið, það verður erfitt. En það er önnur saga. Það er bara flókið. Ég held að æskilegast væri að við næðum einhvern veginn að búa svo um hnútana með þetta mál að það væri bara tiltölulega ljóst, kalt mat, hvaða verkefni ættu heima þar inni. Það kæmi þá ekki niður á þeim verkefnum á tilteknum svæðum varðandi önnur verkefni sem á að fjármagna úr ríkissjóði.

Ég ætla að láta þessu lokið. Þetta voru hugleiðingar vítt og breitt um málið. Ég hlakka til að taka boltann áfram frá hæstv. ráðherra í nefndinni og vinna þetta þar.