150. löggjafarþing — 101. fundur,  11. maí 2020.

uppbygging og rekstur fráveitna.

776. mál
[18:54]
Horfa

umhverfis- og auðlindaráðherra (Guðmundur Ingi Guðbrandsson):

Hæstv. forseti. Ég vil þakka hv. þingmönnum fyrir umræðuna hér í dag sem mér finnst góð og sérstaklega vegna þess að það er greinilegt að við erum öll sammála um það stóra umhverfismál sem er til umfjöllunar og snýst um að bæta úr fráveitumálum hjá sveitarfélögum.

Ég ætla að koma örlítið inn á mismunandi leiðir sem hægt er að fara í að fjármagna þetta og ég kom aðeins inn á í andsvari og fyrri ræðu minni. Það snýr að því hvaða leið er valin. Það er vissulega ein leið að kveða á um undanþágu frá virðisaukaskatti eða endurgreiðslu virðisaukaskatts eða fara þá leið sem hér er valin. Einn kostur þess að fara styrkjaleiðina er að geta farið yfir 20%, sem var nefnt í inngangsræðu minni, í stuðningi til að mynda við minni sveitarfélög eða sveitarfélög þar sem hlutfallslega fáir íbúar eru á bak við dýrar framkvæmdir, t.d. þar sem um viðkvæma viðtaka er að ræða. Það þarf líka að líta til þess að ef farin væri virðisaukaskattsleiðin þá yrði náttúrlega tekjumissir fyrir ríkissjóð og við erum auðvitað að byggja þetta styrkjafyrirkomulag á einhverju sem við þekkjum ágætlega úr fortíðinni.

Aðeins um það sem var nefnt varðandi meint áhugaleysi þess sem hér stendur um fráveitumál þá vil ég nú bera blak af sjálfum mér því að það er alls ekki raunin. Ég tók hins vegar talsverðan tíma í undirbúningsvinnu, það er ekkert leyndarmál. Sú undirbúningsvinna fólst m.a. í því að skoða örplastmálin, þ.e. láta fara fram ítarlega úttekt á því eftir hvaða leiðum örplast berst til sjávar þannig að byggja megi á slíkri úttekt hvers konar aðgerðir sé skynsamlegast að ráðast í. Það gerði ég líka hvað varðar lyfjaleifar. Þar var líka gerð rannsókn eða úttekt og síðan úttekt á möguleikum á að nýta seyru. Ég held að það sé til marks um góða stjórnsýslu og skipulag og framsýni að nýta sér það að skoða hlutina fyrst áður en ráðist er í að vinna þá. Ég nefni þetta sérstaklega vegna þess að það er gríðarlega mikilvægt að við ráðumst ekki bara í fráveituframkvæmdir til að uppfylla núgildandi lög og reglugerðir heldur líka til þess að horfa til framtíðar þar sem öll örplastmengun skiptir meira máli og þar sem það að nýta úrgang eins og seyru skiptir meira máli inn í framtíðina í takt við hringrásarhagkerfið.

Hv. þm. Birgir Þórarinsson nefndi að ekkert hefði gerst í tíu ár í þessum málum þrátt fyrir ákall sveitarfélaga og ég tek bara undir það en bendi hv. þingmanni jafnframt á það að meint áhugaleysi þess sem hér stendur er ekki meira en svo að hér er málið fram komið. Ég held að við munum báðir gleðjast yfir því og veit ég að við gerum það.

Aðeins um samráð sem hér var nefnt. Hv. þm. Líneik Anna Sævarsdóttir spurði hvert samspilið væri á milli þess vinnuhóps sem skipaður var og síðan frumvarpsins. Það er í grundvallaratriðum að frumvarpið byggir á starfi vinnuhópsins. Vinnuhópurinn var skipaður af fulltrúum umhverfisráðuneytis, fjármálaráðuneytis, sveitarstjórnarráðuneytisins og Sambands íslenskra sveitarfélaga og þær tillögur sem lagðar eru fram byggja á þeirri vinnu.

Ég vil líka taka undir með hv. þm. Líneik Önnu Sævarsdóttur um mikilvægi þess að styrkveitingar geti jafnframt náð til nauðsynlegrar undirbúningsvinnu og hönnunarkostnaðar sem kemur sér sérstaklega vel fyrir minni sveitarfélög sem eiga kannski erfiðara með að yfirstíga slíkan kostnað. Auðvitað er þetta hugsað þannig að þegar til úthlutunar kemur þá sé hægt að horfa til lengri tíma og heildstætt á fráveitumál á landinu öllu yfir tíu ára tímabil og skipta framkvæmdunum niður með þeim hætti. En ég veit að hv. umhverfis- og samgöngunefnd mun að sjálfsögðu taka þetta mál til góðrar skoðunar. Hvað sem líður mismunandi skoðunum um útfærslur erum við öll sammála um markmiðin með þessu. Við erum sammála um að þetta átak er löngu tímabært, við erum sammála um að þetta mun efla framkvæmdir, þetta mun efla atvinnustigið og verða til þess að við uppfyllum betur þær kröfur sem gerðar eru til umhverfismála á Íslandi. Það er auðvitað afskaplega mikilvægt og þar vil ég sérstaklega nefna, enn og aftur, að við erum ekki bara að horfa þröngt á að uppfylla núverandi reglugerðir heldur líka að horfa til þess að geta tekist á við örplast og geta nýtt seyru betur en gert er í dag.