samkeppnislög.

Herra forseti. Í nýrri úttekt IMD viðskiptaháskólans á samkeppnishæfni 63 þjóða lækkar Ísland um eitt sæti á listanum og er nú í 21. sæti. Enn drögumst við aftur úr Norðurlöndunum og stöndum þeim að baki í flestum undirþáttum. Það er auðvitað mikið áhyggjuefni á tímum þar sem við verðum að ýta undir öflugt atvinnulíf sem er samkeppnishæft og fjölbreytt á alþjóðamörkuðum. Í úttekt viðskiptaháskólans er að finna ýmis tækifæri til úrbóta. Niðurstöður sýna t.d. að stjórnsýslubyrði þeirra sem reka ný fyrirtæki er með því hæsta sem gerist innan OECD og möguleikar erlendra aðila til að fjárfesta hér á Íslandi eru lakari en víðast hvar. Ísland nær ekki að draga til sín hæft erlent starfsfólk og útflutningur er heldur fábreyttur, svo að eitthvað sé nefnt. Við þurfum því augljóslega að ráðast í markvissa sókn í átt að aukinni samkeppnishæfni, eins og talsmenn atvinnulífsins tala reyndar um, en það skiptir máli hvernig það er gert. Við eigum mikið undir því á næstu árum að tryggja að nýsköpunarfyrirtæki fái að vaxa og dafna og byggja undir fjölbreyttara atvinnulíf til framtíðar. Maður hefði haldið að ríkisstjórnin myndi sýna þessu áhuga og brydda upp á verulegum úrbótum er varða samkeppnishæfi landsins.

Svar ríkisstjórnarinnar við þessari stöðu er að veikja samkeppnislög, draga tennur úr sjálfstæðu samkeppniseftirliti á Íslandi. Þessi lög eru síst til þess fallin að örva samkeppni hér á landi eða til að bæta lífskjör almennings. Með þessum lögum er einfaldlega og einvörðungu verið að þjóna hagsmunum stærstu og voldugustu fyrirtækja landsins. Í stað þess að undirbyggja það smáa, það nýja, það sérstaka í íslensku atvinnulífi er farið í þveröfuga átt. Sagan sýnir okkur að þessi leið, að draga tennurnar úr eftirliti, er slæm og hvorki til hagsbóta fyrir neytendur né þann fjölda fjölbreyttra fyrirtækja sem stunda viðskipti á Íslandi. Þvert á móti ættum við að tryggja öflugt samkeppniseftirlit eins og víðast er í Evrópu og Evrópuríkin hafa verið að feta sig í átt að síðustu ár. Það er ekki síst mikilvægt hér á Íslandi vegna smæðar markaðarins og þeirrar fákeppni sem henni fylgir. Hátt verð á vöru og þjónustu hérlendis sýnir vel að engin ástæða er til að slaka á samkeppnislöggjöfinni.

Við í Samfylkingunni höfum lagt fram tillögur um aðgerðir í þágu lítilla og meðalstórra fyrirtækja sem eiga sér allt of fáa málsvara hér inni. Við leggjum áherslu á að lækka álögur og bæta rekstrarumhverfi þessara litlu fyrirtækja sem veita fjölbreytta þjónustu, skapa atvinnu og eru farvegur frumkvöðlastarfs. Þau hafa sveigjanleika til að laga sig hraðar að breyttum aðstæðum. En hér á Íslandi eru flestar ákvarðanir hugsaðar út frá hagsmunum stærri fyrirtækja, jafnvel þeirra allra stærstu. Þessu þarf að breyta.

Reyndar kynnir ráðherra þetta frumvarp með þeim hætti að verið sé að draga úr reglubyrði. Raunin er aftur á móti sú að verið er að draga úr eftirliti með samkeppni á mörkuðum. Það er mjög alvarlegt við þær aðstæður sem nú eru uppi í efnahagslífinu vegna Covid-heimsfaraldursins þar sem við horfum jafnvel fram á fjöldagjaldþrot. Samþjöppun í atvinnulífinu er því miður allt of þekkt afleiðing kreppu. Smærri fyrirtæki, þar sem minna má út af bregða, lenda oft fyrr í erfiðleikum. Stærri keppinautar, sem hafa betri aðgang að fjármagni og bankarnir hafa jafnvel veðjað á, sjá sér leik á borði og taka yfir þau minni.

Það er því mikið óráð að hækka veltumörk vegna samruna við þessar aðstæður. Það er ekki ábyrg efnahagsstjórn. Flest störf í landinu er að finna hjá litlum og meðalstórum fyrirtækjum. Þau eru einfaldlega hryggjarstykkið í verðmætasköpuninni. Ef þau gefa hlutfallslega eftir hefur það alvarlegar afleiðingar fyrir atvinnustigið í landinu. Best launuðu störfin á landsbyggðinni gætu horfið hingað suður, hin orðið eftir og fábreytni aukist. Við sætum uppi með miðstýrðara, einsleitara og fátæklegra atvinnulíf en ella. Þess vegna er mjög alvarlegt að ríkisstjórn Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks leggi áherslu á að draga úr eftirliti með mörkuðum á þessum tímapunkti svo að lítið beri á þegar við förum að nálgast sumar. Jafnvel þó að frumvarpið hafi breyst eftir að hafa verið í samráðsgátt og jafnvel þó að komið hafi verið á móts við einstök atriði minni hlutans getum við í Samfylkingunni ekki samþykkt frumvarpið. Við viljum standa með almannahagsmunum í þessu máli.