valdheimildir sóttvarnalæknis og heilbrigðisráðherra til opinberra sóttvarnaráðstafana, munnleg skýrsla forsætisráðherra. - Ein umræða.

Virðulegi forseti. Við ræðum hér skýrslu Páls Hreinssonar varðandi valdheimildir stjórnvalda til að grípa til aðgerða í því skyni að tryggja sóttvarnir. Meginniðurstaða hans, í þeirri mikilvægu skýrslu sem er til umræðu hér á Alþingi, er að valdheimildirnar séu til staðar í sóttvarnalögum og standist almennt kröfur stjórnarskrárinnar, þ.e. um meðalhóf. Það er meginniðurstaðan í þessari skýrslu og þessari úttekt þótt Páll bendi á mikilvægi þess að breyta þurfi ákveðnum atriðum laganna sem fyrst og sérstaklega þeim sem lúta að því að skýra málsmeðferð kærumála. Það er auðvitað afar mikilvægt fyrir réttaröryggi borgaranna að tryggt sé hvaða leið á að fara ef fólk hyggst leita réttar síns, að það séu skýrar heimildir til að leita með mál fyrir dóm.

Þetta hef ég einmitt lagt til við starfshóp sem er nú þegar að störfum og er að undirbúa þessar breytingar. Þar er um að ræða frumvarp til laga um breytingar á IV. kafla sóttvarnalaga sem varða sérstaklega opinberar sóttvarnaráðstafanir. Sú breyting er á þingmálaskrá minni og tímasett í janúar 2021 en við erum að vinna að því að ná að dreifa málinu á þinginu í desember 2020 og reyna að tryggja að þingið fái það til umfjöllunar sem allra fyrst í ljósi málsins. Starfshópurinn hefur til athugunar öll þau atriði sem Páll nefnir að rétt væri að taka til skoðunar sem fyrst. Auk þess nefnir hann líka orðskýringar við IV. kafla laganna, eins og hér hefur aðeins verið vikið að, og nánari skýringar á hlutverki sóttvarnalæknis samkvæmt lögum.

Hins vegar leggjum við að þessu sinni ekki upp með það að fram fari heildarendurskoðun á lögunum enda tæki hún lengri tíma. Við erum fyrst og fremst að tala um þær breytingar sem ráðast beinlínis af þeirri stöðu sem hér er uppi, þ.e. þeirri reynslu sem við höfum aflað okkur í glímunni við Covid. Eftir atvikum er auðvitað eðlilegt að ráðast í slíka endurskoðun þegar faraldurinn er að baki.

Á síðustu mánuðum hefur verið unnið mjög markvisst sóttvarnastarf gegn veirunni og því verður haldið áfram. Það frumvarp sem við leggjum fram í þinginu síðar í vetur er liður í þeirri stefnu, í þeirri baráttu sem við erum að heyja. Þar er hlutverk Alþingis óumdeilt því að eftirlitshlutverk Alþingis er sannarlega mikilvægt. En við megum heldur ekki gleyma því að löggjafinn er Alþingi. Markmið með lagasetningu er að skýra betur heimildir til opinberra ráðstafana í samræmi við kröfur lögmætisreglunnar, eins og hér hefur verið nefnd, og lagaáskilnaðarreglna stjórnarskrárinnar. Gildandi lög hafa almennt reynst vel í baráttunni en það er rétt að skerpa á og skýra löggjöfina miðað við reynslu síðustu mánaða. Þá verður líka litið til þeirrar reynslu sem hefur skapast síðustu ár vegna annarra sjúkdóma.

Í starfshópnum eru fulltrúar heilbrigðisráðuneytisins, landlæknis, dómsmálaráðuneytis, sóttvarnalæknis, Landspítala, Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins og embættis ríkislögreglustjóra. Ég ákvað að skipa þennan starfshóp þar sem reynslan af yfirstandandi faraldri hefur sýnt að mikilvægt er að ólíkir aðilar komi að málum. Og vegna þess að hér hefur verið talað um samráð undir tímapressu og í miklu uppnámi, sem við höfum ítrekað verið í, vil ég fullvissa Alþingi um að talað er við mjög marga í hvert einasta sinn skipti sem ákvörðun er tekin. Það skiptir máli.

Við höfum talað um að við höfum gripið til mildari aðgerða hér heldur en víðast hvar í heiminum. Ég vil líka segja að meginmarkmið okkar er að verja líf og heilsu sem eru helgustu mannréttindi hverrar manneskju. Jafnframt er áhersla á eins virkt samfélag og hægt er, sérstaklega þá skólastarf og frístundastarf barna og ungmenna. Við búum í fámennu, vel upplýstu samfélagi þar sem boðleiðir eru stuttar og lýðræðishefðin er rík. Þetta eru styrkleikar okkar og hluti af þeim styrkleikum er að við eigum að þola, og við eigum að gera kröfu um og óska eftir skoðanaskiptum þegar um er að ræða flóknar aðstæður í okkar góða samfélagi. En það breytir ekki því, og það er ein af þeim fjölmörgu vogarskálum sem hér eru til umfjöllunar, að árangur í baráttunni við veiru — og það er alveg sama hvaða veira það er, hvort það eru mislingar eða sú veira sem við erum að glíma við núna — veltur alltaf á þátttöku almennings í þeim aðgerðum sem boðaðar eru. Þess vegna leiða þessar einföldu reglur um fjarlægð, hámarksfjölda fólks í hverju rými og sótthreinsun okkur í gegnum þessa bylgju eins og hinar.