loftslagsmál.

Hæstv. forseti. Ég vil byrja á að þakka hv. þingmanni kærlega fyrir að taka loftslagsmálin til umræðu hér á Alþingi. Áður en ég svara fyrstu spurningunni er rétt að taka fram að Parísartímabilið sem spurt var um hefst ekki formlega fyrr en 1. janúar á næsta ári og er það því í raun ekki hafið. Auk þess miðar samdráttur hvers ríkis í samkomulagi Evrópusambandsins, Íslands og Noregs, við árið 2005 en ekki 2016. Að lokum er hlutur Íslands í samkomulagi við ESB um að draga úr losun um 29%, fram til ársins 2030 og ber ekki að ná þeim árangri á þessu kjörtímabili.

Ríkisstjórnin lagði fram endurgerða aðgerðaáætlun í júní síðastliðnum og er sú aðgerðaáætlun mjög metnaðarfull. Henni fylgir stóraukið fjármagn svo hægt verði að innleiða þær aðgerðir sem þar eru fram settar. Miðað við þá útreikninga sem fram fóru við undirbúning áætlunarinnar munu þær aðgerðir sem settar eru fram verða til þess að Ísland nái þeim alþjóðlegu skuldbindingum sem ríkið hefur tekist á hendur. Við ættum örugglega að ná 35% samdrætti og líklegast 40–45% samdrætti. Í heildina erum við, samkvæmt bráðabirgðatölum Umhverfisstofnunar, búin að ná tæpum 7% samdrætti miðað við árið 2005. Það væri meira ef við Íslendingar hefðum gripið fyrr inn í, en væri minna ef núverandi ríkisstjórn hefði ekki gripið til aðgerða um leið og hún tók við.

Eins og hv. þingmaður kom inn á tekur yfirleitt talsverðan tíma frá því að aðgerð sem miðar að því að ná samdrætti í losun er sett í gang þar til árangur af henni fer að koma í ljós. En við sjáum samt að ívilnanir til rafbíla, sem verið hafa viðvarandi í nokkur ár, hafa skilað okkur því að við erum nú í öðru sæti í heiminum hvað varðar nýskráningar hreinna rafbíla og tengiltvinnbíla. Samkvæmt áðurnefndum bráðabirgðatölum frá Umhverfisstofnun dróst losun frá samgöngum saman um 2% milli áranna 2018 og 2019, sem er góð vísbending um að aðgerðir sem lúta að samgöngum séu farnar að skila árangri. Reyndar var líka árangur í úrgangsmálum um allt að 10% samdrátt í losun.

Svo ég svari spurningu númer tvö, um alþjóðamálin, höfum við Íslendingar sett fram metnaðarfulla stefnu í loftslagsmálum, þar með talið kolefnishlutleysi árið 2040 og getum þannig verið til fyrirmyndar og ýtt undir metnað annarra. Við tökum þátt í vinnu á norrænum vettvangi sem stuðlar að því að koma norrænum sjónarmiðum og loftslagsvænum lausnum á framfæri á alþjóðlegum vettvangi. Mig langar að nefna tvö verkefni, sérstaklega tvö dæmi sem vakið hafa athygli, og kom hv. þingmaður inn á annað þeirra. Það snýr að landnýtingu þar sem við höfum lagt aukna áherslu á aðgerðir í loftslagsmálum í þágu landnýtingar og hafa fjárveitingar til málaflokksins verið auknar mjög mikið í tíð núverandi ríkisstjórnar. Við höfum vakið athygli og kem ég aðeins nánar að þessu á eftir. CarbFix-verkefnið er annað dæmi sem vakið hefur mikla athygli erlendis og ég geri mér vonir um að hægt verði að stækka á næstu árum þannig að það geti m.a. nýst stóriðjunni í landinu til að draga úr losun og jafnvel annars staðar í heiminum. Skólar Háskóla Sameinuðu þjóðanna gegna mikilvægu hlutverki í miðlun á íslenskum, loftslagsvænum lausnum á erlendum vettvangi, sérstaklega á sviði jarðhitanýtingar, landgræðslu og endurheimt landgæða.

Varðandi síðustu spurninguna, þar sem hv. þingmaður spurði út í fjármögnun á grænum, atvinnuskapandi verkefnum, þá búum við sem betur fer að því að fyrir Covid-19 voru aðgerðir í loftslagsmálum, þar með talið endurheimt votlendis, landgræðsla og skógrækt, þegar komnar á fullt skrið og lágu fyrir áætlanir fram til ársins 2022. Við höfum verið að vinna að því sem hv. þingmaður nefndi í þessu samhengi og munum gera það áfram. Þetta eru m.a. áætlanir um að tvöfalda skógrækt, tvöfalda landgræðsluaðgerðir og tífalda aðgerðir í endurheimt votlendis. Þetta skiptir ekki síst miklu máli núna því að verkefnin voru komin af stað þegar Covid skall á. Það skiptir máli vegna þess að þá erum við betur undirbúin. Þetta mun skapa græn störf á sama hátt og græn störf verða til við orkuskipti, nýjar lausnir í úrgangsmálum og í hringrásarhagkerfinu. Þar má nefna t.d. moltugerð sem tekið hefur miklum framförum núna á þessu ári vegna aðgerða ríkisstjórnarinnar og fjármagns sem þar hefur verið sett inn. Þá minni ég líka á að stóraukin framlög til nýsköpunar og rannsókna og áform ríkisstjórnarinnar um að stuðla að grænum fjárfestingum, sem forsætisráðherra kynnti um síðustu mánaðamót, eru mikilvæg skref í rétta átt í þessum efnum. Við höfum að auki með fjárfestingarátaki ríkisstjórnarinnar vegna Covid-19, bæði árið 2020 og líka á næstu árum samkvæmt fjármálaáætlun, ákveðið að gefa enn meira í þegar kemur að loftslagsmálum, eða um allt að 3 milljarða kr. aukalega til málaflokksins á næstu fimm árum.