búvörulög.

Herra forseti. Hæstv. ráðherra fór ágætlega yfir það að við getum ekki rætt einn lítinn bita í einu heldur þurfum við að horfa á heildarsamhengi hlutanna. Ég er sammála honum um það. Ráðherra fór ágætlega yfir það hvað felst í milliríkjasamningum af þessu tagi. Þeim fylgja skyldur og réttindi og báðir aðilar verða að virða sitt. Ég átta mig fyllilega á þeim erfiðu aðstæðum sem dunið hafa á ákveðnum atvinnugreinum hér í landi, þar með talið matvælaframleiðslu, og það ber að taka alvarlega. En af því að við þurfum að horfa á stóra samhengið skulum við ekki heldur gleyma því að slík áföll hafa líka dunið yfir stóran hluta þjóðarinnar. Það eru um 25.000 manns atvinnulausir. Þessi kreppa bítur harðast það fólk sem þarf að horfa á eftir hverri krónu þegar það kaupir í matinn. Þetta þarf einfaldlega að hafa í huga þegar við ræðum frumvarp af þessum toga, ekki að horfa á litlu bitana heldur heildarsamhengið.

Það er alveg rétt að hafa það í huga líka áður en málið fer til vinnslu í nefnd að í gegnum söguna hefur okkur Íslendingum alltaf vegnað langbest þegar við höfum verið í miklu samstarfi við aðrar þjóðir og viðskiptafrelsi hefur verið mikið. Íslenskur almenningur er reglulega minntur á þann ábata sem af þessu hlýst og af erlendri samkeppni líka, ekki síst í formi meiri vöruþróunar, lægra verðs til neytenda og betri framleiðslu. Íslenskir matvælaframleiðendur hafa vissulega orðið fyrir mikilli tekjuskerðingu vegna Covid-19 og ég átta mig á að Alþingi og stjórnvöld þurfa að grípa til aðgerða. Það hefur að hluta til verið gert. Við höfum horft á ríkisstjórnina fara í stórar úthlutanir á styrkjum og hagstæðum lánum til fyrirtækja í landinu. Mörg af þessum matvælafyrirtækjum hafa í rauninni alveg getað gengið inn í það umhverfi líka og hafa örugglega nýtt sér það. Ég held að við ættum að velta því fyrir okkur hvort það eigi þá ekki frekar að efla þær aðgerðir og horfa kannski til Evrópusambandsins, sem hv. þm. Birgir Þórarinsson nefndi áðan, að koma með beinni hætti að stuðningi við bændur í stað þess að eiga það á hættu að vera að seilast enn og aftur í vasa neytenda og skaða samkeppni í landinu.

Ef við samþykkjum þetta frumvarp óbreytt þá er a.m.k. mögulegt, og ég vil segja líklegt, að við horfum fram á verðhækkanir á matvælum á tímum sögulegs atvinnuleysis í landinu þar sem mjög margt fólk á bara býsna erfitt með að öngla saman fyrir matarinnkaupum frá mánuði til mánaðar. Matarkarfan er ekki aldeilis sérstaklega ódýr hér á Íslandi fyrir, miðað við það sem gerist í mörgum öðrum löndum. Matvælaverð hefur verið að hækka að undanförnu samfara fallandi gengi krónunnar. Enn hærra matarverð mun einfaldlega bara lengja þann spíral sem mun leiða til enn hærra matvælaverðs sem mun leiða til enn meiri verðbólgu með tilheyrandi áhrifum fyrir allan almenning í landinu. Þetta er því ekkert léttvægt og það er ekki hægt að taka þessa umræðu eins og bara sé verið að ræða um stuðning við eina atvinnugrein og þá sem vinna við hana. Þetta mun bitna á öllum. Hver og einn getur svo lagt sjálfstætt mat á hvort svona aðgerð er betri þegar á allt er litið. A.m.k. getum við ekki látið það eiga sig að ræða þetta án þess að koma inn á það.

Samfylkingin leggst gegn þessu frumvarpi hæstv. ráðherra og mótmælir því hreinlega. Við beinum því til ríkisstjórnarinnar að mæta frekar tímabundnu tekjutapi íslenskra matvælaframleiðenda með öðrum leiðum, með beinni hætti, ef það hefur ekki verið gert í nógu ríkum mæli. Ég treysti íslenskum matvælaframleiðendum óskaplega vel til að framleiða áfram góða, holla og verðmæta vöru. Matvælaframleiðsla er okkur dýrmæt. En verndartollar og höft af þessu tagi eru hluti af gamalli og skaðlegri arfleifð sem verður að vinda ofan af. Það þýðir ekki að við getum ekki stutt landbúnað í landinu með ríkulegum hætti og jafnvel ríkulegri hætti en við höfum gert hingað til.

Ég bendi á að frelsi til viðskipta milli landa getur leitt af sér meiri nýsköpun og meiri vöruþróun sem leiðir svo aftur til þess, ef okkur tekst vel upp, að við getum sótt út á markaði sem við höfum ekki náð að fullnýta. Við þekkjum alveg söguna þegar menn fóru að fara í auknum mæli til útlanda og komu með nýjar hugmyndir og nýjan smekk heim til sín. Við þekkjum það líka að þegar opnaðist að einhverju leyti fyrir erlenda matvælaframleiðslu inn til Íslands þá sýndu innlendu framleiðendur ótrúlega hugkvæmni og snerpu í vöruþróun. Þetta þekkjum við með ostana. Við þekkjum þetta með kjötið. Við þekkjum þetta með ýmislegt. Ég vil þvert á móti meina að svona samningar eigi að geta orðið okkur til gæfu. Vissulega erum við að glíma við tímabundið vandamál og vissulega eru íslenskir matvælaframleiðendur í vanda vegna Covid eins og svo margar aðrar atvinnugreinar. En ég held að þetta sé ekki rétta skrefið. Við skulum frekar styðja með beinni hætti framleiðendur í vanda, hvort sem þeir eru í matvælaiðnaði eða ýmsum öðrum atvinnugreinum sem eiga líka í vök að verjast.