ráðstöfun útvarpsgjalds.

Forseti. Þetta mál snýst fyrst og fremst um samkeppnisstöðu á fjölmiðlamarkaði, um sanngirni og lýðræði. En vegna geðshræringar hv. þm. Kolbeins Óttarssonar Proppés hérna áðan get ég ekki látið hjá líða að nefna að auðvitað er það líka mikilvægt að hugað sé að skyldum Ríkisútvarpsins til að sýna hlutlægni og sanngirni í umfjöllun sinni. Og af því að hv. þingmaður spurði í forundran hvort menn héldu virkilega að til að mynda BBC í Bretlandi væri að stýra umræðunni í tiltekna átt þá er kannski allt í lagi að minna á það að fyrrnefnd stofnun, BBC, hefur fengið mikla gagnrýni einmitt fyrir það og stjórnendur stofnunarinnar viðurkennt að þetta sé vandamál og lofað bót og betrun og eru nú að ráðast í átak til að bæta þar úr, svoleiðis að kannski getur það orðið fyrirmynd.

En hér ræðum við fyrst og fremst stöðuna á mjög mikilvægum og erfiðum samkeppnismarkaði sem er fjölmiðlarekstur á Íslandi. Með um 350.000 manna þjóð, ekki meira, er erfitt að halda úti umfangsmikilli fjölmiðlun þó að margir hafi unnið fórnfúst starf í því og nútímatækni auki vissulega möguleika manna á slíkum rekstri á hagkvæmari hátt en áður en tekjurnar eru engu að síður af það skornum skammti að flestir fjölmiðlar berjast í bökkum og þurfa jafnan fjárveitingar frá eigendum sínum, í allt of mörgum tilvikum hafa fjölmiðlar komist í þrot, jafnvel aftur og aftur, sami miðillinn og þurft að byrja upp á nýtt. Þeir sem reka þessa miðla hafa reynt, stundum nánast eins og hrópandinn í eyðimörkinni vegna lítilla viðbragða frá okkur hér á Alþingi, að krefjast meiri sanngirni og að við, löggjafinn, tökum tillit til aðstæðna þeirra. En það hefur verulega skort á það.

Með þessari þingsályktunartillögu er gerð tilraun til að bæta þar úr og þetta er lagt fram sem þingsályktunartillaga til þess einmitt að reyna að fá ríkisstjórnina með í þetta verkefni því að við höfum séð hvernig fer fyrir tillögum þegar búið er að leysa málin fyrir stjórninni og útfæra þær, þá er talið mikilvægast af öllu að láta þær hverfa eða hafna þeim. Með þessu móti leggjum við fram hugmynd að lausn sem við bjóðum ríkisstjórninni að vinna úr og að sjálfsögðu erum við reiðubúin til að taka þátt í þeirri vinnu því að ekki er vanþörf á. Það er ekki hægt að búa við það í rekstri á nokkru sviði að það sé einn ríkisstyrktur risi sem þurfi ekki að keppa á sömu forsendum og allir aðrir. Hvernig væri t.d. ef þetta væri í verslunarrekstri, í rekstri matvöruverslana, svo við tökum dæmi? Eru þær ekki mikilvægar? Jú, þær eru jafnvel enn þá mikilvægari en fjölmiðlar þó að þeir séu mikilvægir. Það er mikilvægast af öllu að hafa eitthvað að borða og ef hér hefði verið skortur á því að menn kæmust í slíkar nauðsynjar hefði ríkið hugsanlega einhvern tímann tekið það að sér að setja upp verslanir og reyna að þjónusta sem flesta. En væri eðlilegt að slíkt ástand ríkti nú eða væri eðlilegt að ríkið tæki að sér að stofna matvöruverslun ríkisins, matvöruverslun sem þyrfti ekki að ná hagnaði á sama hátt og aðrar verslanir og myndi keppa við þær á grundvelli, ekki aðeins tekna heldur sérstaks skatts, nefskatts, sem almenningur væri látinn greiða fyrir að halda þessum verslunum gangandi? Ég óttast að aðrar verslanir myndu flestar hverjar ekki endast lengi við þær aðstæður.

Það var skiljanlegt þegar Ríkisútvarpið var stofnað árið 1930, þá sem alger nýjung eða nánast alger nýjung á Íslandi, að það þyrfti aðkomu ríkisins til þess að hægt væri að ráðast í fjárfestinguna og senda fróðleik og upplýsingar til allra, a.m.k. flestra landsmanna. Öðruvísi hefði það ekki verið hægt á þeim tíma og lengi vel sat Ríkisútvarpið eitt á þessum markaði. En svo tóku aðrir fjölmiðlar, ljósvakamiðlar, að bætast við og fjölmiðlamarkaðurinn fyrir vikið orðinn gjörbreyttur og forsendurnar þar af leiðandi frá því sem var í upphafi. Við hljótum að vilja sem löggjafinn, sem neyðir í rauninni almenning til að greiða þennan nefskatt, að taka að einhverju leyti mið af aðstæðum og bregðast við þessari mismunun sem aðrir fjölmiðlar standa frammi fyrir.

Ríkisútvarpið er ekki kannski mikill stuðningsaðili annarrar ríkisstofnunar, svokallaðrar stundum, þjóðkirkjunnar, hefur jafnvel ráðist í söfnunarátak svona með öfugum formerkjum til að fá fólk til að skrá sig úr þjóðkirkjunni og fjallað töluvert um aðskilnað ríkis og kirkju þótt hann hafi reyndar þegar átt sér stað. En er ekki tímabært að við ræðum aðskilnað ríkis og RÚV, aðskilnað ríkis og útvarps? Með þessari tillögu er ekki verið að stíga það skref til fulls, ekki verið að ganga eins langt eins og t.d. hefur verið gengið hvað varðar þjóðkirkjuna. Það er verið að stíga fyrsta skrefið í því að gera Ríkisútvarpið sjálfbjarga og um leið jafna stöðuna, draga úr mismunun á fjölmiðlamarkaði og gera það á lýðræðislegan hátt með því að gefa hverjum og einum, sem nú greiðir þennan nefskatt, tækifæri til að hafa eitthvað um það að segja í hvaða fjölmiðlarekstur honum er varið þannig að ríkið sé ekki að skipa fólki að afhenda peningana sína til þess að láta eingöngu eina stofnun hafa þá heldur hafa menn smá tækifæri, þó afmarkað, vek athygli forseta á því hversu hóflegt þetta er og afmarkað, til þess að styðja við aðra fjölmiðla líka.

Svoleiðis að þetta er tillaga sem er til þess ætluð að bregðast við umfangsmiklum vanda, í rauninni neyðarástandi sem nú ríkir á fjölmiðlamarkaði, með miklu lýðræðislegri og skynsamlegri hætti en þær tillögur sem við höfum heyrt ræddar í ríkisstjórninni sem ganga út á að gera einkareknu miðlana háða ríkinu, háða því að vera skammtað úr hnefa frá ráðherra. Þar kemur einnig upp ýmis mismunun, eins og við höfum heyrt, það er ekki val, ekki endilega hægt að tala um jafnræði milli fjölmiðla eftir formi til að mynda hvað það varðar, en hér er um að ræða lýðræðislega leið, en þó farið mjög hóflega af stað, þar sem fólki er gefið aðeins meira tækifæri til að ráðstafa eigin peningum en gert er ráð fyrir í núverandi fyrirkomulagi.

Ég held að Ríkisútvarpið, sem talar mikið um hversu mikinn stuðning það telji sig hafa, hafi gott af því að fá slíka mælingu og þurfa að sanna sig, þurfa að sinna öllum landsmönnum og þurfa jafnvel að sýna sanngirni í umfjöllun sinni.

Þetta mál tekur á stórum vanda, leysir hann á skynsamlegan hátt, færir hér inn nýja nálgun sem getur orðið upphafið að endurreisn á íslenskum fjölmiðlamarkaði og um leið lýðræðislegra samfélagi.