151. löggjafarþing — 71. fundur,  18. mars 2021.

loftferðir.

613. mál
[14:12]
Horfa

Frsm. um.- og samgn. (Ari Trausti Guðmundsson) (Vg):

Herra forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um loftferðir, nr. 60/1998, með síðari breytingum, um skyldur flugrekenda vegna Covid-19. Þetta er frumvarp sem hv. umhverfis- og samgöngunefnd flytur.

Ég ætla að lesa 1. gr. að mestu leyti upp, en frumvarpið er eingöngu í tveimur greinum en ákvæði í 1. gr. er til bráðabirgða.

Ef hætta er á að farsóttir berist til eða frá Íslandi, og almannaheilbrigði krefst, er ráðherra heimilt að kveða á um tímabundnar skyldur flugrekenda/umráðanda loftfars til að tryggja sóttvarnir með reglugerð, sem hér segir:

a. Skyldu til að kanna hvort farþegi hafi fullnægt skyldu til forskráningar og hafi tilskilið viðurkennt vottorð um ónæmisaðgerð gegn Covid-19, vottorð um að Covid-19-sýking sé afstaðin eða vottorð eða staðfestingu á neikvæðri niðurstöðu prófs gegn Covid-19 áður en farið er um borð í loftfar, enda hafi slík skylda verið lögð á farþega á grundvelli sóttvarnalaga.

b. Skyldu til að synja farþega um flutning geti hann ekki framvísað tilskildu vottorði eða staðfestingu skv. a-lið.

c. Skyldu til að flytja farþega til baka til brottfararstaðar geti hann ekki framvísað tilskildu vottorði eða staðfestingu skv. a-lið við komu til landsins.

Samgöngustofa getur lagt stjórnvaldssekt á einstakling eða lögaðila fyrir brot gegn 1. mgr. og reglugerð sem sett er á grundvelli 1. mgr. Ákvörðun um stjórnvaldssekt skal tilkynnt á sannanlegan hátt þeim sem hún beinist að. Gera má lögaðila sekt fyrir brot gegn 1. mgr. og reglugerð settri á grundvelli 1. mgr. óháð því hvort sök verði sönnuð á tiltekið fyrirsvarsfólk lögaðilans, starfsfólk hans eða annan aðila sem starfar á vegum hans. Sektir sem lagðar eru á lögaðila geta numið frá 100 þús. kr. til 500 þús. kr. fyrir einstök brot vegna sérhvers farþega.

Gjalddagi stjórnvaldssektar er 30 dögum eftir dagsetningu ákvörðunar. — Ég sleppi hér upplestri um dráttarvexti og annað slíkt sem eru almenn atriði.

Ákvörðun um stjórnvaldssekt má skjóta til ráðherra samkvæmt stjórnsýslulögum. Ber Samgöngustofu að leiðbeina aðila um rétt til kæru. Ákvarðanir Samgöngustofu um að leggja á stjórnvaldssekt eru aðfararhæfar að liðnum kærufresti. Málskot til ráðherra frestar aðför en úrskurðir ráðherra eru aðfararhæfir. Málshöfðun fyrir almennum dómstólum frestar ekki aðför og er ekki háð því að mál hafi áður verið kært til ráðherra. — Þetta eru ákveðnar nokkuð almennar reglur sem engu að síður er rétt að gera grein fyrir. Og áfram:

Heimild Samgöngustofu til að leggja á stjórnvaldssekt samkvæmt ákvæði þessu fellur brott þegar fimm ár eru liðin frá því að háttsemi lauk. Frestur rofnar þegar Samgöngustofa tilkynnir aðila um upphaf rannsóknar á meintu broti. Rof frests hefur réttaráhrif gagnvart öllum sem staðið hafa að brotinu.

Ítrekuð eða stórfelld brot gegn 1. mgr. og reglugerð sem sett er á grundvelli 1. mgr. varða refsingu skv. 1. mgr. 141. gr. — Þarna er vísað í lög um loftferðir. — Gera má lögaðila sekt samkvæmt ákvæðum II. kafla A almennra hegningarlaga fyrir slík brot. Brot samkvæmt ákvæði þessu sæta aðeins rannsókn lögreglu að undangenginni kæru Samgöngustofu.

Bráðabirgðaákvæðið kemur hér í restina og hljóðar svo:

„Ákvæði þetta fellur úr gildi 31. desember 2022.“

2. gr. er stutt. Hún er einfaldlega svona:

„Lög þessi taka þegar gildi.“

Almenn kynning í greinargerð er upp á eina og hálfa síðu, herra forseti, og ég ætla að fara að mestu leyti með þau orð sem útskýra þá tilgang þessarar lagasetningar.

Frumvarp þetta er lagt fram með vísan til þess ástands sem nú ríkir vegna Covid-19 og þeirra sóttvarnaráðstafana sem þegar hefur verið gripið til og til stendur að grípa til. Á fundi ríkisstjórnarinnar þann 16. mars 2021 var samþykkt tillaga dómsmálaráðherra um að breyta ákvæðum reglugerðar um för yfir landamæri, nr. 866/2017, þannig að almennt bann við tilefnislausum ferðum ríkisborgara þriðju ríkja yfir ytri landamæri nái ekki til einstaklinga með fullnægjandi bólusetningarvottorð. Í sömu reglugerðarbreytingu verður einnig kveðið á um skyldu ferðamanna til að framvísa vottorði um neikvætt PCR-próf við komu til landsins. Þá eru einnig ráðgerðar breytingar á eftirliti á innri landamærum í ljósi framangreindra breytinga. Samhliða hefur 6. gr. reglugerðar nr. 161/2021, um sóttkví og einangrun og sýnatöku við landamæri Íslands vegna Covid-19, verið breytt þannig að ákvæðið taki til allra bólusetningar- og mótefnavottorða sem gefin eru út í samræmi við reglur Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar um alþjóðleg bólusetningarskírteini án tillits til þess frá hvaða ríkjum þau stafi, að því gefnu að þau uppfylli að öðru leyti efnisskilyrði ákvæðisins, sbr. reglugerð nr. 286/2021. Einnig tiltekur sama reglugerð að sama gildi um bólusetningarvottorð sem vottar um bólusetningu með bóluefni sem Lyfjastofnun Evrópu hefur mælst til að fái markaðsleyfi og sem uppfyllir leiðbeiningar sóttvarnalæknis.

Með frumvarpinu er lagt til að lögfest verði sérstök heimild sem ætlað er að gildi til bráðabirgða til að tryggja fullnægjandi lagastoð svo að ráðherra geti, ef hætta er á að farsóttir berist til eða frá Íslandi, og almannaheilbrigði krefst, kveðið á um tímabundnar skyldur flugrekenda/umráðanda loftfars og kannað hvort farþegi hafi fullnægt skyldu til forskráningar og hafi tilskilin vottorð, — sem ég hef nú þegar gert grein fyrir hver eru.

Sambærilegt ákvæði til bráðabirgða og hér er lagt til að verði lögfest er nú þegar hluti af frumvarpi til nýrra heildarlaga um loftferðir sem lagt hefur verið fram og vísað er í ákvæði til bráðabirgða í þskj. 994, 586. mál á yfirstandandi löggjafarþingi. — Ég tek fram að það mál er nú í höndum hv. umhverfis- og samgöngunefndar og hefur hún þegar fengið gesti í því máli. — Verði frumvarp þetta að lögum er samhliða ráðgert að ákvæðið verði fjarlægt við þinglega meðferð frumvarpsins.

Þá að almennum ákvæðum.

Í 1. gr. er lagt til að sett verði til bráðabirgða nýtt ákvæði sem gildi til 31. desember 2022. Samkvæmt ákvæðinu er ráðherra heimilt ef hætta er á að farsóttir berist til eða frá Íslandi, og almannaheilbrigði krefst, að kveða á um tímabundnar skyldur flugrekenda/umráðanda loftfars í reglugerð.

Ég hef þegar farið yfir hverjar þessar ráðstafanir eru og ætla ekki að endurtaka það. Það er hins vegar mikilvægt að taka fram að sú skylda verður ekki lögð á flugrekanda að kanna sannleiksgildi vottorða eða staðfestingar. Það skiptir máli að forskrá og vísa fram gildu vottorði áður en farið er um borð í flugvél. En sú könnun sem um er rætt, þ.e. að kanna sannleiksgildi vottorða eða staðfestingar, mun áfram fara fram á landamærunum.

Herra forseti. Rétt er að benda á að samkvæmt 2. mgr. 1. gr. núgildandi laga um loftferðir getur ráðherra ákveðið að hve miklu leyti reglur settar samkvæmt heimild í lögum gildi utan íslensks yfirráðasvæðis. Er ráðgert að ef nýta þurfi þá heimild sem ákvæðið tiltekur þurfi gildissvið hennar einnig að ná til flugrekenda með staðfestu utan Íslands. Þessi ákvörðun verður að sjálfsögðu tilkynnt öðrum flugrekendum en þeim sem hér hafa heimahöfn. Það eru hér nokkur orð í greinargerðinni um sektarheimildir, stjórnvaldssekt og annað slíkt. Ég ætla ekki að fjölyrða um það. Þetta eru sektarákvæði sem þekkjast frá öðrum tilvikum og ekki þörf á að lengja mál mitt hér með því.

Ég legg til að frumvarpið, eins og það lítur út hér, verði lagt fyrir hv. umhverfis- og samgöngunefnd við fyrsta tækifæri.