fjármálaáætlun 2022--2026.

Virðulegur forseti. Það er stutt síðan við lukum umfjöllun í þinginu um gildandi fjármálaáætlun 2021–2025 og eftir umræðu gærdagsins ætti öllum að vera ljóst að það skjal sem hér er til umræðu tekur á stóru myndinni, þ.e. hagstjórnarhlutverki hins opinbera.

Helsta breytingin í mínum málaflokkum tengist sveitarfélögunum í gegnum Jöfnunarsjóð sveitarfélaga. Uppfærð tekjuspá gerir ráð fyrir að framlög til sveitarfélaga í gegnum jöfnunarsjóðinn hækki samanlagt um ríflega 4 milljarða kr. á tímabili fjármálaáætlunar. Áfram er gert ráð fyrir halla á afkomu sveitarfélaga sem batnar þó á síðari hluta tímabilsins miðað við gildandi áætlun. Halli er áætlaður 28 milljarðar kr. á næsta ári en 3 milljarðar kr. á síðustu árum fjármálaáætlunar. Vegna batnandi afkomu sveitarfélaga á síðari hluta tímabilsins dregur úr þörf á afkomubætandi ráðstöfunum og sömuleiðis er nú gert ráð fyrir að skuldir sveitarfélaga aukist minna en áður var reiknað með.

Önnur breyting sem ég vil upplýsa um frá fyrri áætlun tengist umhverfisvænni almenningssamgöngum, einmitt þeirri umræðu sem hér var áðan. Tæplega 1 milljarði kr. verður varið aukalega í þetta mikilvæga verkefni. Er hér um að ræða viðbót við aðgerðaáætlun stjórnvalda í loftlagsmálum frá júní síðastliðnum. Markmiðið er að efla græna ferðamáta og fjölga notendum þeirra.

Ég er stoltur af þeirri samstöðu sem náðst hefur um bættar samgöngur og þeim árangri sem þegar hefur náðst og þeim árangri sem stefnt er að. Öflugir og öruggir innviðir eru jú grunnurinn að betri lífsgæðum. Á kjörtímabilinu höfum við varið 189 milljörðum til samgangna. Þetta er aukning um að meðaltali 17 milljarða á ári samanborið við næstu fjögur ár á undan. Mikið hefur áunnist en því er ekki að leyna að framkvæmda- og viðhaldsþörfin hefur hvergi nærri minnkað. En rétti tíminn til að fjárfesta í innviðum ríkisins er núna, slíkt skapar atvinnu og heldur hjólum efnahagslífsins gangandi.

Ég vil líka nefna samvinnuverkefni í vegaframkvæmdum, samstarf á milli hins opinbera og atvinnulífs. Þau snúa kannski öðru fremur að stórum og mikilvægum framkvæmdum sem styðja við þjóðhagslegan ábata þar sem áherslan er á umferðaröryggi. Við búum á eyju og því gegna flugvellir og hafnir lykilhlutverki í verðmætasköpun. Hafnir hafa verið eitt af mínum áherslumálum og má sjá glögg merki þess í samgönguáætlun. Fjármagn til hafna hefur verið stóraukið en á næstu árum verjum við að meðaltali 1.700 milljónum kr. á ári í að styrkja hafnaraðstöðu hringinn í kringum landið. Sett í samhengi þá styrkti ríkissjóður hafnir um að meðaltali 400 milljónir á ári í aðdraganda kjörtímabilsins. Við erum að tala hér um 300% aukningu á ári. Það má nefna nýjan hafnarkant við Sundabakka á Ísafirði, Norðurgarð á Grundarfirði, stálþil á Djúpavogi, endurbyggingu Bjólfsbakka á Seyðisfirði, framkvæmdir í Þorlákshöfn, í Njarðvík — upptalningin er endalaus.

Í flugvöllunum hefur einnig orðið kúvending. Þar voru hreinlega engar framkvæmdir svo árum skipti. Við vinnum núna að því að stækka bæði flugstöðina og flughlaðið á Akureyri, sem búa til ný tækifæri í millilandaflugi, fleiri gáttir inn í landið. Framkvæmdir á Egilsstaðaflugvelli eru fram undan auk viðhalds margra minni flugvalla víða um land. Þá er loftbrúin eitt stórkostlegasta byggðamál síðari tíma og jafnar verulega aðstöðumun þeirra sem búa fjarri höfuðborginni. Það verkefni er fullfjármagnað og komið af stað.

Við höldum áfram að styrkja sóknaráætlanir landshluta, við höfum aukið fjármuni í það. Við leggjum áherslu á að fjölga atvinnutækifærum, bæta fjarskipti, fjarvinnslustöðvar, fjarheilbrigðisþjónustu, því þetta skiptir íbúa hinna dreifðu byggða miklu máli.

Í þessari umræðu vil ég líka aðeins minnast á netöryggismál. Þetta er til þess að gera nýr málaflokkur, nýr veruleiki, skuggahlið þess reyndar að vera tengd umheiminum. Forvarnir og viðbragð á þessu sviði verða að vera til staðar því það skilar sér margfalt til fyrirtækja og til einstaklinga. Fjármagn til framtíðar er tryggt í þetta mikilvæga mál, með frumvarpi sem fór í gegnum þingið í fyrra, og málaflokkurinn verður að fullu fjármagnaður árið 2023 með ríflega 600 milljónir á ári.

Ég vil segja hér í lokin að í endurskoðaðri fjármálaáætlun sýnir ríkisstjórnin ábyrgð. Hún tekur ábyrgð á því að koma þjóðinni út úr þessum tímabundnu erfiðleikum vegna Covid, ábyrgð sem felst í því að skapa ný störf og standa vörð um þau sem fyrir eru, efla fjárfestingar, nýsköpun. Hún tekur ábyrgð á því að styrkja stöðu þeirra sem misst hafa vinnu um stund, ábyrgð á því að styrkja stöðu atvinnulífsins og sveitarfélaga. Aðgerðir ríkisstjórnarinnar á síðasta ári og á yfirstandandi ári eru til marks um kröftugt viðbragð sem skilar sér strax, og við sjáum það í þessari fjármálaáætlun, viðbragð sem hefur sennilega sjaldan verið nauðsynlegra en einmitt nú.