skipulögð glæpastarfsemi.
Virðulegi forseti. Ég þakka málshefjanda fyrir frumkvæðið að þessari umræðu. Staðan er sú að skipulögð brotastarfsemi hefur því miður verið að færast í aukana hér á landi á undanförnum árum. Greiningardeild ríkislögreglustjóra hefur ítrekað varað við þessari þróun og ég hef í störfum mínum í ráðuneytinu lagt áherslu á viðbúnað og aðgerðir til að bregðast við henni.
Málshefjandi bendir á að í skýrslu greiningardeildar árið 2019 komi fram að geta íslensku lögreglunnar til að sporna gegn þessari starfsemi teljist lítil, en ég hef ástæðu til að ætla að sú staða hafi breyst í kjölfar þeirrar vinnu sem ég fól nýjum ríkislögreglustjóra að hrinda af stað í fyrrasumar. Ég mun lýsa því starfi nánar í máli mínu hér á eftir.
Að mati embættis ríkislögreglustjóra eru skattundanskot talin nema a.m.k. 4% af vergri þjóðarframleiðslu, eða um 100 milljörðum á ári. Skaðsemi peningaþvættis og skattsvika er því gífurleg og nátengd skipulagðri brotastarfsemi. Þessum málum hefur fjölgað mikið og ávinningur margvíslegrar brotastarfsemi er falinn með því að þvætta hann í gegnum rekstur fyrirtækja. Það er erfitt að meta veltu en ljóst er að skipulagðir glæpahópar eru í umfangsmikilli glæpastarfsemi; fíkniefnasölu, skattsvikum, tryggingasvikum, bótasvikum og peningaþvætti í gegnum rekstur fyrirtækja. Og það er ekki síst þess vegna, til að takast á við þennan flókna veruleika brotanna, að það þarf að auka samráð og samhæfingu stofnana, sem var eitt af því sem lögreglumenn töluðu hvað mest um að þyrfti að laga til þess að geta tekið almennilega á þessum málum. Og þó að málshefjandi og hv. þingmaður tali niður samráð og samhæfingu og þá miklu vinnu sem lögð hefur verið í þetta þá er það eitt af lykilatriðunum til að ná árangri í þessum efnum.
Talið er öruggt að hér á landi starfi a.m.k. 15 hópar sem skilgreindir eru sem skipulagðir brotahópar og brotaflokkarnir eru fjölmargir. Þeir falla undir stafrænt kynferðisofbeldi gagnvart börnum, mansal, misnotkun, fíkniefnainnflutning, vændi, peningaþvætti, skattsvik, önnur svik, netglæpi og spillingu. Varðandi það sem við höfum gripið til til að koma til móts við ábendingar greiningardeildarinnar þá eru þar fjölmargar aðgerðir í gangi og ég vonast til að þær muni áfram skila árangri á næstu misserum og árum. Eitt er stofnun lögregluráðs, sem er formlegur samráðsvettvangur, sem var í fyrsta skipti komið á fót og byrjaði að starfa í ársbyrjun 2020. Í framhaldi var sett reglugerð um embætti ríkislögreglustjóra. Í 23 ára sögu embættisins hafði slík reglugerð aldrei verið sett, en þar er skýrt hlutverk embættisins sem forystuafls í lögreglumálum og þá ekki síst til að efla samstarf embættanna og gera þau skilvirkari, m.a. í þessari baráttu. Það var þörf á því þegar ég kom inn í ráðuneytið.
Þá ber í öðru lagi að nefna sérstakt samstarf ríkislögreglustjóra til að samnýta mannafla og búnað lögreglu og auka skilvirkni til að vinna gegn þessum aðgerðum og brotastarfsemi. Lögð var áhersla á að allt það svigrúm sem skapaðist vegna fækkunar ferðamanna yrði nýtt í aðgerðir gegn skipulagðri brotastarfsemi. Þar eru sett í algeran forgang mannafli og fjármunir í rannsóknarhópa og annað. Þá voru settar verklagsreglur um þetta, stofnaður stýrihópur sem hefur skilað til mín tillögum og ég hef brugðist við þeim, m.a. með nýrri reglugerð sem eykur heimildir þeirra á ákveðnum sviðum, en aðrar tillögur eru nú í vinnslu í ráðuneytinu. Þá höfum við lagt fjármagn í baráttuna. Brot af þessu tagi eru gjarnan þaulskipulögð og flókin þannig að það þarf búnað til að takast á við þau, og hv. þingmaður nefndi það og kom inn á sérstaka löggæslusjóðinn, og þessi búnaður hefur nú þegar komið að góðum notum. Lagt var til varanlegt 80 millj. kr. framlag til lögreglustjórans á höfuðborgarsvæðinu í þessar aðgerðir. Síðan það var gert hefur verðmæti haldlagðra og kyrrsettra fjármuna aukist til muna. Síðan hafa löggæslustofnanir verið efldar til að taka á peningaþvætti og efla landamæraeftirlit. Lögreglan hefur brugðist við því með því að fjölga menntuðum lögreglumönnum og ekki síður sérfræðingum til að sinna greiningum og upplýsingavinnu. Síðan má nefna heimildir í útlendingalögum til að vísa brott erlendum brotamönnum. Þær eru skýrar og víðtækar. En það er nauðsynlegt að samræma verklagið milli lögreglu og Útlendingastofnunar í slíkum málum. Auknar heimildir í lögum fyrir lögreglu til að skiptast á upplýsingum við önnur stjórnvöld og eins starfsemi lögregluráðs hafa auðveldað slíka samræmingu. Við áttum okkur auðvitað á því að í slíkri brotastarfsemi geta önnur kerfi verið misnotuð, eins og útlendingalöggjöfin en við höfum m.a. hraðað málsmeðferð Útlendingastofnunar og þar er ekkert mál eldra í dag en 110 daga gamalt.
Ég kemst ekki yfir öll þau mál, verkefni eða lagabreytingar sem ég hef gert í þessum málaflokki en mun kannski nefna þau hér á eftir ef ég kemst í það, ásamt því að svara öðrum spurningum sem koma upp í umræðunni.
