atvinnuleysistryggingar og greiðslur til íþróttafélaga vegna launakostnaðar og verktakagreiðslna á tímum kórónuveirufaraldurs.
Hæstv. forseti. Ég þakka fyrir þetta. Það stendur í góðri bók að þeir síðustu verði einhvern tímann fyrstir og það á við núna. En nú skil ég ekki alveg tímann, herra forseti. Hér eru rúmar 12 mínútur. Er það nýr ræðutími? Eiga þetta ekki að vera 15 mínútur?
(Forseti (GBr): Það þarf að endurskoða þetta.)
Mig langar til að leggja orð í belg um þetta ágæta frumvarp til laga um breytingu á lögum um atvinnuleysistryggingar, nr. 54/2006, og lögum um greiðslur til íþróttafélaga vegna launakostnaðar og verktakagreiðslna á tímum kórónuveirufaraldurs, nr. 155/2020, framlenging úrræða. Nú er það út af fyrir sig mjög gott að þau úrræði sem í boði hafa verið fyrir þennan hóp skuli framlengd. Vonandi verður það til þess að hjálpa fólki að ná vopnum sínum nú þegar sér fyrir endann, vonandi, á þessum faraldri sem hefur verið að gera okkur búsifjar í u.þ.b. 18 mánuði.
Það er reyndar eitt í þessu máli, herra forseti, eins ágætt og það er. Mér verður hugsað til þeirra sem ekki er getið í frumvarpinu og þá leitar hugurinn einkum til námsmanna en réttur þeirra virðist vera fyrir borð borinn eins og málið er reifað einmitt núna. Ég held að það sé algerlega nauðsynlegt, herra forseti, á meðan þetta er svona, það eru ágallar á þessu máli, að kalla málið til nefndar milli 2. og 3. umr. Það eru fleiri sem liggja óbættir hjá garði þegar þetta mál er annars vegar. Hér er talað um íþróttafélög, sem er hið besta mál. Við Miðflokksfólkið viljum veg íþróttafélaga sem mestan og er skemmst að minnast þess að fyrsta stefna ríkisstjórnar um almannaheilsu hafi verið sett saman í forsætisráðherratíð hv. þm. Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar, að ég hygg, þannig að við erum mjög áfram um það að íþróttafélög starfi af þrótti til heilla fyrir land og lýð. En inn í þetta frumvarp vantar hóp frjálsra félagasamtaka. Hér er t.d. ekki getið neitt um Bandalag íslenskra skáta, sem er verulega slæmt vegna þess að skátafélög víða um land halda uppi þróttmiklu og mjög nauðsynlegu starfi og hafa verið starfandi í landinu mjög lengi. Ég held að flestir, eða mjög margir, hafi á einhverjum tíma ævi sinnar komið við í þeim ágæta félagsskap. Ég sakna þess, herra forseti, að skátanna skuli hvergi getið hér í frumvarpinu.
Það eru einnig önnur frjáls félagasamtök sem virðast hafa fallið milli skips og bryggju við samningu þessa frumvarps en það eru félög á borð við KFUM og KFUK. Í sjálfu sér er það mjög illt, herra forseti, þegar frjálsum félagasamtökum og félögum sem stunda æskulýðsstarf á breiðum grunni er mismunað eftir því hvernig starfsemi þau stunda og að hvaða hópum starf þeirra beinist. Og nú ætla ég að fullyrða, herra forseti, að ef við berum öll þessi störf saman, þ.e. það góða starf sem íþróttafélögin stunda, æskulýðsstarf, út um um allt land, þá hygg ég að það sé hvergi ómerkilegra eða minna verðmætt starf sem félög eins og skátahreyfingin og KFUM og KFUK standa fyrir. Þess vegna er það nú, herra forseti, að m.a. vegna þessara ágalla tel ég algjörlega nauðsynlegt að þetta mál fari aftur fyrir nefnd. Við hljótum að horfa þannig til að Alþingi Íslendinga vilji ekki stuðla að mismunun, t.d. milli félagasamtaka, hverju nafni sem þau nefnast, vegna þess að það er andstætt öllu því sem við störfum eftir hér í þinginu, að stuðla að mismunun. Það er ekki í okkar verkahring. Í okkar verkahring er að stuðla að því að aðilar njóti jafnræðis og jafnréttis. Þetta vil ég ánýja hér, herra forseti, því að þetta er ljóður á þessu annars ágæta máli.
Að öðru leyti vil ég segja að núna, akkúrat á þessum dögum þegar við sjáum vonandi fyrir endann á því ástandi sem hefur hrjáð okkur liðin misseri, er margs konar víti að varast þegar atvinnulífið tekur við sér, sem betur fer að því er virðist af meiri þrótti en vænst var, en það eru svona dragbítar eða hættur sem eru í því fólgnar þegar atvinnulífið fer af stað aftur. Það þarf t.d., herra forseti, að taka mjög hart á því, sem heyrst hefur, að einstaka aðilar séu ekki að ráða fólk sem þeir fengu styrk til að halda ráðningarsambandi við heldur hyggist nú ráða annað fólk á lægra kaupi en það sem þeir fengu styrkinn til að halda ráðningarsambandi við. Ofan í kaupið virðist, ef fregnir eru sannar — þetta þarf að kanna, herra forseti — að núna þegar úrræði ríkisstjórnarinnar til að fá fólk í vinnu standa til boða geti málið litið þannig út að atvinnurekandi, sem hefur haft í starfi hjá sér fólk á alvöru launatöxtum og haft styrk til þess frá ríkinu að halda ráðningarsambandi við, ráði síðan til sín fólk sem er á lægri töxtum þannig að ríkisframlagið sem nú er nýákveðið borgi þann launakostnað að fullu. Herra forseti, ef eitthvað er hæft í þessu, ef eitthvað er satt í þessu, er ekki hægt að kalla þetta annað en misnotkun og hæstv. félags- og barnamálaráðherra hlýtur að bregðast við þessum fregnum með því að kanna hvort satt sé og ganga úr skugga um að slíkir atburðir séu ekki að gerast. Nóg hefur fólk sem misst hefur vinnuna, ég tala nú ekki um í upphafi faraldurs, liðið á sál og líkama, eins og maður segir, þó að nú þegar birtir yfir sitji það ekki eftir með sárt ennið. Það er ekki þolandi, herra forseti. Þetta verður að gaumgæfa og koma í veg fyrir.
Það er líka annað sem ég hef haft í huga þó að það komi kannski ekki að þessu máli nema að hluta. Nú þegar atvinnuframboð og störf glæðast aftur tel ég afar brýnt, herra forseti, að hugað sé sérstaklega að stöðu þeirra sem eru á miðjum aldri og/eða eldri. Ég hef það fyrir satt að þeir sem eru komnir yfir fimmtugt eigi oft og tíðum í verulegum vandræðum með að fá störf, jafnvel við bestu aðstæður. Það er mjög miður því að í þessum aldurshópi er að finna fólk sem aldursins vegna hefur dágóða reynslu við ýmis störf. Þau störf sem hugsanlega eru að opnast núna, t.d. þjónustustörf í ferðageiranum, eins og hótelstörf, móttökustörf o.s.frv., henta mjög vel fólki sem hefur nokkra reynslu og er vant að takast á við ýmis verkefni.
Við megum heldur ekki gleyma því, herra forseti, að í þessum hópi, þ.e. í hópi þeirra sem eru á miðjum aldi og/eða eldri, eru falin verðmæti. Það eru verðmæti í þekkingu þessa hóps og þetta höfum við lagt áherslu á, Miðflokksfólkið, meira en allir aðrir. Við höfum farið með þetta mál lengra vegna þess að við viljum að fólk fái að vinna lengra fram í lífið en nú er, ef fólk treystir sér til þess og hefur til þess hug. Ég ítreka að í þessum hópi, herra forseti, er þekking og reynsla sem eru verðmæti sem er ekki hægt að sóa, sem er ekki hægt að kasta á glæ vegna þess einfaldlega að við höfum sem þjóðfélag ekki efni á því að forsóma þekkingu, reynslu og visku sem býr í þessum hópi.
Um leið og ég fagna því að þetta frumvarp skuli vera fram komið, að menn skuli ætla að framlengja þessi úrræði — og nota bene ég hefði viljað ánýja það að þó að við Miðflokksfólkið höfum stutt allt það sem frá ríkisstjórninni hefur komið til þess að bæta stöðu heimila og fyrirtækja í þessum faraldri þá höfum við þegar þessi mál hafa komið fram, og þetta er ekki eftiráspeki, leyft okkur að benda á að mörg þeirra hafa verið hraðsoðin. Mörg þeirra hafa verið þannig að við höfum verið í því núna í nokkra mánuði að framlengja úrræði sem við bentum á strax þegar þau voru tekin upp í hið fyrsta sinni að þyrftu að gilda lengur. Mér vitanlega hefur kannski ekki orðið mikill skaði af því að við höfum verið hér á síðustu stundu, oft á tíðum með miklum flýti, að framlengja þessi mál. En auðvitað er það þannig, eins og forseti veit af þingreynslu sinni, að það er ekki gott þegar Alþingi er að vinna mál undir mikilli tímapressu og miklum þrýstingi. Illu heilli þá höfum við þurft að gera það núna nokkrum sinnum í þessum faraldri. Það er ekki bara hægt að benda á að faraldurinn hafi orðið til þess að við urðum að vinna svona. Við höfum orðið að vinna svona vegna þess að málin voru ekki nógu vel grunduð og ekki nógu vel undirbúin. Og vegna þess líka, eins og ég hef margoft bent á úr þessum ræðustól, að ríkisstjórnin hefur ekki fundið það í sér allan þennan tíma að taka tillit til góðra ráðlegginga stjórnarandstöðunnar í verkum sínum, góðra ráðlegginga, góðra ábendinga, til að bæta þau mál sem ríkisstjórnin hefur lagt fram.
Ríkisstjórnin hefur hins vegar verið til í að taka þær tillögur margar hverjar sem stjórnarandstaðan hefur lagt fram og leggja þær fram töluvert síðar sem sínar eigin. Nú er það svo sem ekki þannig að það sé einkaréttur á skoðunum í þessum sal en það er hins vegar ríkisstjórninni sjálfri til minnkunar að vilja ekki hlusta á góð ráð. Það er ekki góður siður, herra forseti, að hlusta ekki á góð ráð sem maður fær og a.m.k. að gaumgæfa þau þótt maður fari ekki endilega eftir þeim öllum. Á þetta hefur kannski skort þannig að nú er í sjálfu sér nýr tími runninn upp vegna þess að þessi Covid-tími sígur í gleymskunnar dá, vonandi hið fyrsta, en þá opnast tækifæri til alvöru skoðanaskipta um pólitíska stefnu sem dugar Íslandi og Íslendingum inn í framtíðina. Það verður vonandi tækifæri til þess að t.d. Miðflokkurinn geti komið á framfæri þeim góðu ábendingum inn í framtíðina sem hann býr yfir og við munum ekki liggja á liði okkar, herra forseti.
