veitingastaðir, gististaðir og skemmtanahald o.fl.
Herra forseti. Málið sem hér er rætt er afar jákvætt. Það er jákvætt og raunar rós í hnappagat ríkisstjórnarinnar, vil ég leyfa mér að segja. Þau eru ekki mjög mörg frelsismálin sem hafa farið í gegn í tíð þessarar ríkisstjórnar en ég vona svo sannarlega að þetta mál geri það. Hér er lögð til lækkun aldursskilyrða til að reka gisti- eða veitingastað, úr 20 árum í 18 ár, veruleg lækkun skráningargjaldsins, stytting málsmeðferðartíma vegna svonefndra tækifærisleyfa og afnám skilyrðis um að starfsstöðvar ökutækjaleiga skuli vera opnar almenningi.
Það eru margar hindranir, herra forseti, sem standa í vegi fólks sem vill fara í rekstur og margar þessara hindrana eru illa eða ekki rökstuddar. Við búum í samfélagi þar sem fólk verður lögráða 18 ára, því er treyst til að kjósa, gifta sig og skuldsetja sig til framtíðar. Þess vegna þarf að rökstyðja sérstaklega takmarkanir sem eru settar á réttindi þessa fólks og aldurshóps. Slíkar takmarkanir eiga að vera settar vegna raunverulegrar nauðsynjar en ekki vegna einhverra duttlunga og undir það falla takmarkanir á rétti fólks til að reka gistiheimili. Mér er ómögulegt að sjá í hverju sú nauðsyn liggur að maður verði að vera orðin 20 ára til þess að mega það en maður megi það ekki 18 ára. Í frumvarpinu er tekið fram að ef rekstrarleyfið felur í sér heimild til áfengisveitinga þurfi umsækjandi þó að hafa náð 20 ára aldri. Það má e.t.v. segja að það sé skiljanlegra, í það minnsta í samhengi við það lagaumhverfi sem við búum við, heldur en að enginn megi reka veitinga- og gististaði nema vera orðinn tvítugur, algerlega óháð því hvort hann sækist eftir vínveitingaleyfi. Það eru þó alla vega lagaleg rök fyrir því að takmarka áfengissölualdurinn við 20 ár, þó að ég sé reyndar á því að við megum endurskoða þær aldurstakmarkanir líka með tilliti til þess að fólk verður lögráða 18 ára og með tilliti til þeirra laga sem gilda í löndunum í kringum okkur.
Lækkun skráningargjalds skiptir líka verulegu máli. Nógu margir eru steinarnir sem lagðir eru í veg smárra atvinnurekenda á Íslandi. Gjaldtakan er stór hindrun og óviðunandi að hún sé hærri en nauðsyn ber til. Gjaldheimta fyrir þjónustu hins opinbera, líkt og leyfisveitingu, verður að vera í samræmi við þann kostnað sem skráningunni fylgir og ekki hærri en það. Um þessi atriði hefur nokkuð mikið verið fjallað og ég vil, herra forseti, vísa í álit umboðsmanns Alþingis frá því 29. desember árið 2020:
„Við afmörkun á því hvort um er að ræða þjónustugjald í þeirri merkingu sem hér á við hefur almennt verið litið svo á að veigamest sé að sá sem gert er að greiða gjaldið fái það sérgreinda endurgjald sem er tilefni gjaldtökunnar og fjárhæð gjaldsins byggist á þeim kostnaði sem verður til hjá hinum opinbera aðila í efnislegum tengslum við endurgjaldið. Það síðara takmarkast þá, eins og það er gjarnan orðað í lögum, við að gjaldið sé ekki hærra en kostnaður við endurgjaldið.“
Herra forseti. Ég tel að víða hafi þessum skilyrðum ekki verið fylgt. Það sannast kannski sérstaklega á því að hæstv. ferðamála-, iðnaðar- og nýsköpunarráðherra telur nú svigrúm til að lækka verulega þau gjöld sem hér er um rætt. Það er auðvitað fagnaðarefni. Þessi breyting, ásamt styttingu málsmeðferðartíma umsókna um tækifærisleyfi og afnám skilyrðis um að hafa starfsstöðvar ökutækjaleiga opnar almenningi, er til þess fallin að auðvelda fólki að hefja rekstur, halda úti rekstri og auka fjölbreytni og nýsköpun í atvinnulífinu.
Herra forseti. Breytingarnar sem lagðar eru til í þessu frumvarpi eru hluti af 438 tillögum að laga- og reglugerðarbreytingum sem Efnahags- og framfarastofnunin, OECD, afhenti ríkisstjórn Íslands í skýrslu um samkeppnismat íslenskrar ferðaþjónustu og byggingariðnaðar þann 10. nóvember 2020. Skýrslan leiddi í ljós það sem við þegar vissum, að draga megi verulega úr óþarfareglubyrði fyrir atvinnustarfsemi og breyta megi regluverki í þeim tilgangi að það styðji betur við virka samkeppni á Íslandi. Áætluð áhrif allra tillagnanna eru talin vera aukning í landsframleiðslu sem nemur 200 milljónum evra eða yfir 30 milljörðum kr. á ári. Þetta sýnir að breytingar í þessa veru skipta máli. Lög sem afnema hindranir og auka athafnafrelsi landsmanna geta líka sparað ríkinu háar fjárhæðir. Lög sem afnema hindranir og lækka gjöld geta aukið framleiðni í samfélaginu og verið undirstaða aukins hagvaxtar sem skiptir alltaf máli en kannski ekki síst núna þegar við þurfum sárlega að vinna okkur upp úr yfirstandandi efnahagssamdrætti. Hljóti þetta frumvarp brautargengi, sem ég vona af mikilli bjartsýni, vona ég líka að það verði undanfari frekara afnáms á hindrunum og takmörkunum í atvinnulífinu, stórum sem smáum. Það gerist reyndar ekki á þessu kjörtímabili og veltur á því hvers konar ríkisstjórn velst til starfa í kosningunum í september komanda. Kannski náum við þá einnig í gegn fleiri frelsismálum sem hafa þurft að lúta í lægra haldi fyrir íhaldssemi sitjandi ríkisstjórnar. Þar má nefna frelsi á leigubílamarkaði, sem önnur alþjóðleg stofnun, ESA, hefur einmitt gert alvarlegar athugasemdir við að skortur sé á hér á landi, frelsi til að velja sér nafn án afskipta ríkisins, afnám refsingar fyrir vörslu fíkniefna, sala lausasölulyfja í verslunum og svona má reyndar lengi telja.
Herra forseti. Frelsisfjaðrir ríkisstjórnarinnar eru helst viðraðar á samfélagsmiðlum en virðast skila sér illa hér í þingsal. Skrautfjaðrir eru svo sem ágætar til síns brúks en eitt er þó víst að það er ekki flogið á þeim einum saman. Þess vegna vona ég að þetta mál nái fram að ganga og að á næsta kjörtímabili munum við sjá mörg önnur mál af sama toga.
