fjárlög 2022.

Frú forseti. Við ræðum nú fjárlög fyrir árið 2022. Við höfum allt of lítinn tíma til að ræða fjárlög fyrir allt næsta ár. Við byrjuðum allt of seint og fyrir því eru nokkrar ástæður. En veigamesta ástæðan er auðvitað sú að þessi ríkisstjórn, sem hefur endurnýjað heitin, ákvað að hún skyldi hanga aðeins lengur á valdastólunum, senda þingið í frí svo hún gæti athafnað sig í friði fram að kosningum og haldið haustkosningar vegna þess að hún ætti jú rétt á því, burt séð frá afleiðingum sem það hefur fyrir einmitt afgreiðslu fjárlaga. Við bentum jú á þetta í stjórnarandstöðunni þegar forsætisráðherra tilkynnti um áform sín um að kosið skyldi að hausti. Þetta myndi hafa vond áhrif á afgreiðslu fjárlaga. Einhvern tíma myndi þurfa til að mynda ríkisstjórn. Það var reyndar furðulegt hvað þessi sama ríkisstjórn þurfti langan tíma til að komast að samkomulagi um að halda áfram að stjórna saman. En gott og vel, þetta bentum við á og sögðum að hætta væri á því að við myndum lenda í tímaþröng með afgreiðslu fjárlaga. Það er ekki gott fyrir þingræðið því eins og ríkisstjórninni ætti að vera fullkunnugt um er það Alþingi sem fer enn með fjárveitingavaldið þó þessi meiri hluti láti stundum eins og svo sé ekki.

Virðulegi forseti. Þetta er í þriðja skipti á fimm árum sem ég upplifi það að Alþingi Íslendinga hafi svo gott sem engan tíma til að afgreiða fjárlög ríkisins, að við séum að þessu í spreng á lokasprettinum fyrir jól. Við sjáum það líka í athöfnum formanns fjárlaganefndar sem sendi málið út til umsagnar áður en fjárlaganefnd hafði komið saman til að ákveða umsagnarfrest, nú og umsagnaraðila. Við sjáum það í því að umsagnaraðilum er tilkynnt um að líklega þurfum við ekkert að kalla þá fyrir nefndina til að fara yfir þeirra athugasemdir, enda lítill tími til stefnu.

Eins og ég sagði, virðulegi forseti, er þetta í þriðja skiptið á fimm árum sem ég upplifi það að við höfum engan tíma til að vinna fjárlögin vel. Ég vil segja það að í fyrstu tvö skiptin má alveg færa rök fyrir því að það var svolítil nauðsyn fyrir því. Ég er reyndar ekki alveg sammála með árið 2016, það var ákvörðun sitjandi ríkisstjórnar að sitja af sér og bíða aðeins með að boða til nýrra kosninga. Þótt ríkisstjórnin hafi í raun sprungið vorið 2016 var auðvitað pólitískt klókt af þeim að bíða fram á haustið með nýjar kosningar, leyfa reiðinni frá Panama-skjölunum aðeins að sjatna, leyfa fólki að gleyma því að hæstv. fjármálaráðherra Bjarni Benediktsson var líka í Panama-skjölunum, ekki bara fyrrverandi hæstv. forsætisráðherra, Sigmundur Davíð Gunnlaugsson. En eftir sem áður má segja að þar hafi verið svona ákveðin nauðsyn að kjósa þetta seint og árið 2017 var það auðvitað þannig að ríkisstjórnin sprakk og það náðist ekki að mynda nýjan meiri hluta á þingi þannig að okkur var nauðugur einn kostur að boða til nýrra kosninga.

Við höfum lítið um það að segja að þessi atburðarás hafi átt sér stað haustið 2017 þannig að það má segja að árin 2016 og 2017, þessi ár þar sem við höfðum nánast engan tíma til að afgreiða fjárlög, hafi a.m.k. verið einhver ástæða fyrir því, öfugt við árið 2021, tímann sem við upplifum núna þegar ástæðan er einfaldlega sú, eins og kom skýrt fram í máli ríkisstjórnarinnar og forsætisráðherra þegar hún tilkynnti um að kosið skyldi að hausti: Lögin segja að þetta megum við. Þetta er mjög einkennandi fyrir þessa ríkisstjórn. Ég á þetta, ég má þetta, skiptir ekki máli hvaða áhrif það hefur á lýðræðið, skiptir ekki máli hvaða áhrif það hefur á getu þingsins til að vinna sína vinnu vel, til að vinna fjárlögin vel. Ég segi þetta ekki bara út af því að mér finnist eitthvert mál að klára fjárlög á nokkrum vikum. Ég segi það vegna þess að mistökin gerast þegar þingið hefur engan tíma til að fara vel ofan í saumana á þessu gríðarstóra og mikilvæga plaggi. Það sáum við alveg 2016 og 2017. Það voru alvarlegir gallar og það hefði verið hægt að komast hjá þeim ef fjárlögin hefðu verið afgreidd tímanlega. Við sjáum það bara hvernig fjárlög eru afgreidd í venjulegu árferði. Þau koma fram í september og þau eru kláruð einhvern tímann í lok nóvember, desember. Þannig á þetta að virka. Þingið á að hafa fjóra mánuði til að vinna fjárlögin vel og vandlega, ekki þrjár vikur, kannski fjórar ef við hlaupum nú alla dagana. Og þetta er, eins og ég segi, virðulegi forseti, algerlega fyrirséð og alger vanvirðing við Alþingi Íslendinga sem fer með fjárveitingavaldið.

Með þessu er ríkisstjórnin að segja: Þið þurfið engan tíma til að kynna ykkur hvernig þið ráðstafið fjárveitingavaldi ykkar vegna þess að við erum hvort eð er búin að ákveða þetta, við erum með meiri hluta, við eigum þetta, við megum þetta. Það verður forvitnilegt að sjá hvað þessi ríkisstjórn mun gera að fjórum árum liðnum, haldi hún svo lengi, hvort hún ætli að gera það að hefð að halda kosningar að hausti. Það er jú þægilegt að geta sent þingið í sumarfrí í nokkra mánuði, útdeilt því sem ég hef kallað pólitískum jólagjöfum í aðdraganda kosninga. Hún þarf ekkert að svara fyrir það inni á þingi, kjósa bara að hausti og koma fjárlögum í gegn á engum tíma, sem einmitt líka grefur undan eftirlitshlutverki minni hlutans á þingi, getu okkar til þess að rýna í þessi fjárlög, getu okkar til þess að sinna hlutverki okkar sem fjárveitingavaldi.

En að fjárlögunum sjálfum og þeirri fjármálaáætlun sem fjárlögin byggja á. Ég benti á ýmis atriði í gildandi fjármálaáætlun í kosningabaráttunni sem mér fannst til marks um að þessi ríkisstjórn aðhylltist úrelta og gamaldags hugmyndafræði þegar kæmi að hagstjórn ríkisins, að til stæði að fara í niðurskurð og skattahækkanir. Ég byggði þetta auðvitað á texta sem var að finna í fjármálaáætluninni þar sem talað var um að til þess að bregðast við auknu skuldahlutfalli, til að bregðast við aukinni skuldasöfnun ríkissjóðs myndi þurfa að fara í það sem þau kölluðu afkomubætandi ráðstafanir. Þetta hugtak, afkomubætandi ráðstafanir, er eftir því sem ég best veit nýyrði sem meiri hlutinn fann upp til þess að fela skattahækkanir og niðurskurð, í nýyrðinu afkomubætandi ráðstafanir.

Þegar ég benti á að til stæði að fara í skattahækkanir og niðurskurð á bilinu 12–50 milljarða á ári eftir því hver staða ríkissjóðs væri hverju sinni var mér bent á að þetta væri jú bara einhver áætlun og við værum á leiðinni í kosningar og það væri bara fáránlegt að draga fram einhverja fjármálaáætlun í aðdraganda kosninga og reyna að nota hana til að segja eitthvað um þá stefnu sem þessi fráfarandi ríkisstjórn ætlaði að viðhafa inn í næsta kjörtímabil. En núna þegar fjárlagafrumvarpið kemur inn allt of seint, eins og við vorum búin að vara við og benda á, þá er okkur sagt af forystufólki sömu stjórnarflokka: Ja, þetta er ekki svo mikið mál að fjárlögin komi svona seint inn vegna þess að þetta byggir allt hvort eð er á fjármálaáætlun sem er búið að samþykkja þannig að eitthvað gildi hafði þessi fjármálaáætlun víst. Þessar afkomubætandi ráðstafanir, sem ég var að vísa í, virðulegur forseti, sem áttu að vera á bilinu 12–50 milljarðar á ári frá árinu 2023 til 2025. Það er ekki ljóst af lestri þessara fjárlaga hvort bætt skuldastaða ríkisins muni skila sér í því að ekki verði farið í skattahækkanir og niðurskurð. Raunar finnst mér texti fjárlaganna gefa mjög sterkt til kynna að enn standi til að fara í afkomubætandi ráðstafanir.

Hvers vegna segi ég það, virðulegi forseti? Vegna þess að við lestur fjárlagafrumvarpsins kemur fram á blaðsíðu 89 og yfir á blaðsíðu 90, með leyfi forseta:

„Þrátt fyrir jákvæða þróun er mikilvægt að hafa í huga að skuldir ríkisins munu hafa vaxið um ríflega 500 milljarða kr. frá árslokum 2019 til ársloka 2022 gangi forsendur frumvarpsins eftir. Þá er útlit fyrir vaxandi skuldsetningu næstu árin þar á eftir vegna áframhaldandi en minnkandi hallareksturs. Í ljósi efnahagsbatans sem raun ber vitni dregur jafnt og þétt úr mikilvægi þess að ríkisfjármálunum sé beitt til að styðja við hagkerfið. Við þessar breyttu aðstæður er skynsamlegt að draga úr halla ríkissjóðs ár frá ári og stöðva með því hækkun hlutfalls skulda af landsframleiðslu á næstu árum. Gangi spár um viðvarandi hagvöxt á komandi árum eftir verður á sama tíma hægt að viðhalda öflugri opinberri þjónustu, auka fjárfestingar ríkisins og stefna í átt að jöfnuði að nýju í ríkisfjármálunum. Þetta eru meginmarkmið fjármálastefnunnar til næstu fimm ára sem lögð er fram samhliða fjárlagafrumvarpinu.“

Þessi kafli, virðulegi forseti, er svo einkennandi fyrir þessa úreltu sýn á hagstjórn sem ég lýsti hér áðan. Ef skórinn kreppir, ef efnahagslífið tekur ekki jafn stórt stökk upp á við og vonast er eftir þá skal grípa til þessara afkomubætandi ráðstafana. Ég leyfi mér að vísa í endurteknar skýrslur frá ASÍ um efnahagsleg áhrif Covid, um áhrif Covid á ójöfnuð á Íslandi og um áhrif Covid á fjármálastefnu ríkisins þar sem fram kemur að þetta viðhorf sé algerlega úr takti við það sem tíðkast á flestum stöðum erlendis og algerlega á skjön við leiðbeiningar alþjóðastofnana eins og Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Alþjóðabankans sem, öfugt við okkur, hafa dregið lærdóm af því hvernig tekist var á við fjármálahrunið 2008. Þau sáu það berum augum að niðurskurður í kreppuástandi skilaði sér í verri niðurstöðu fyrir samfélagið, skilaði sér í aukinni fátækt, auknum ójöfnuði, verra samfélagi fyrir alla. Þess vegna eru þessar alþjóðastofnanir og flest ríkin í kringum okkur að einbeita sér að því að stórauka opinberar fjárfestingar og bæta opinbera þjónustu, ekki draga úr henni, ekki skilyrða hana við það að efnahagslífið gangi vel. Það er þannig að ef hagkerfið dregst saman, ef það gengur verr, er það skoðun flestra núna sem aðhyllast hagfræði sem er ekki frá síðustu ef ekki þar síðustu öld, að það þurfi að gefa í, að það þurfi að styrkja grunninnviði samfélagsins, ekki draga saman og það á ekki að skilyrða örugga opinbera þjónustu við gott gengi í efnahagslífinu. Svo ég endurtaki bara þessa tilvitnun, með leyfi forseta:

„Gangi spár um viðvarandi hagvöxt á komandi árum eftir verður á sama tíma hægt að viðhalda öflugri opinberri þjónustu, auka fjárfestingar ríkisins og stefna í átt að jöfnuði að nýju í ríkisfjármálunum.“

Gangi spár um viðvarandi hagvöxt ekki eftir má þá gagnálykta að ekki verði hægt að viðhalda öflugri opinberri þjónustu. Þetta hlýt ég að lesa úr fjárlagafrumvarpi ríkisstjórnarinnar.

Virðulegi forseti. Þetta er þessi úrelta sýn sem ég talaði fyrir í kosningabaráttunni að ríkisstjórnin hefði og hún vildi ekki kannast við. Ég sé að henni er við haldið í þessum fjárlögum sem er auðvitað miður og er til marks um að sú spá mín að það standi til að fara í skattahækkanir og niðurskurð undir yfirskini afkomubætandi ráðstafana muni standast, að það sem sett var í fjármálaáætlun síðasta kjörtímabils verði að veruleika á þessu kjörtímabili.

Mig langaði að tala aðeins um hvers ég sakna í þessu fjárlagafrumvarpi. Mér finnst ég alls ekki sjá nógu mikið af mótvægisaðgerðum, aðgerðum til að koma til móts við þá sem hafa komið hvað verst út úr þessari Covid-kreppu. Við vitum það að ójöfnuður hefur aukist í kreppunni. Mér finnst það alls ekki augljóst af lestri þessa frumvarps hvað á að gera til að minnka ójöfnuðinn. Þessi ríkisstjórn klifar endalaust á því að þau vilji vaxa til velsældar. Þetta er svona nýi frasinn þeirra.

Ég segi bara, virðulegur forseti, að sporin hræða og við höfum fylgst með hvað þau líta á sem fjárfestingu í fólki sem var nú annar frasi sem var mikið notaðar. Ég verð að viðurkenna að mér finnst það ekki fjárfesting í fólki að gefa fyrirtækjum styrk til að reka fólk eins og þessi ríkisstjórn gerði á síðasta kjörtímabili. Og mér fannst ekki fjárfesting í fólki að halda atvinnuleysisbótum allt of lágum í sögulegu atvinnuleysi og það var virkilega ekki fjárfesting í fólki að láta Vinnumálastofnun gerast svipa fyrir atvinnurekendur sem voru jafnvel að reyna að endurráða starfsfólkið sitt sem þeir ráku í Covid, jafnvel með ríkisstyrk. Þeir voru að reyna að endurráða starfsfólkið sitt á verri kjörum en það var áður en það var rekið í Covid. Vinnumálastofnun var notuð sem svipa vegna þess að hún býður atvinnurekendum að klaga fólk sem tekur ekki við hvaða starfstilboði sem er frá atvinnurekendum til að það sé hægt að svipta það lífsviðurværinu, til þess að hægt sé að taka af því framfærsluna. Hvers konar fjárfesting í fólki er það? Taktu hvaða vinnu sem er, við hvaða aðstæður sem er, ellegar missir þú alla framfærslu. Mikið frelsi þar á bæ.

Þessi ríkisstjórn hreykir sér af því að hafa gert meira en minna í Covid-kreppunni. Þetta voru þau alltaf að tala um á síðasta kjörtímabili. Á sama tíma boða þessi fjárlög fjárfestingar upp á 2,5% af vergri landsframleiðslu á meðan Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn er að hvetja ríki til þess að fara í 3% viðbótarfjárfestingar til þess einmitt að vaxa til velsældar. Þá erum við ekki að tala um eitthvert verkefni eins og ríkisstjórnin er að hreykja sér af núna, að ætla að eyða alveg slatta af milljörðum í uppbyggingu Landspítalans. Ég meina hversu lengi er það búið að vera eitthvað fyrir ríkisstjórnina til að hreykja sér af? Það getur ekki talist eitthvert sérstakt afrek þessarar ríkisstjórnar að vera enn þá að byggja Landspítalann og að kalla það eitthvert stórátak í opinberum fjárfestingum. Nei, í alvöru talað. Við þurfum að fara í miklu öflugri viðbótarfjárfestingu við þær sem við hefðum farið í í venjulegu árferði og við getum ekki bara tekið það sem við værum hvort eð er að gera og sagt: Hérna er átakið okkar. Það er ekki átak, virðulegi forseti, að gera það sem þú þarft hvort eð er að gera sem er að byggja nýjan Landspítala. Það höfum við vitað ansi lengi.

Mig langar í síðari hluta ræðu minnar, virðulegi forseti, að vitna aðeins í áðurnefndar skýrslur frá ASÍ, sér í lagi skýrslu frá ASÍ um Covid og ójöfnuð. Á blaðsíðu níu í þeirri góðu skýrslu segir, með leyfi forseta:

„Ójöfnuður birtist ekki einvörðungu í ólíkum launum ríkra og fátækra. Fjármála- og efnahagskreppur geta ýkt aðstöðumun hópa og stétta. Þannig virðist því farið um kreppuna vegna kórónuveirunnar. Sum erfiðustu störfin og um leið þau verst launuðu hafa orðið erfiðari vegna sóttvarnaráðstafana og smithættu, á sama tíma og hluti millistéttarinnar og hin tekjuhæstu hafa getað breytt vinnutilhögun sinni. Þær stéttir sem lægstar hafa tekjurnar sinna oftar en ekki nauðsynlegum þjónustu- og umönnunarstörfum og á það t.d. við um starfsfólk sjúkrahúsa, leikskóla og dvalarheimila, afgreiðslufólk og ræstingafólk. Þessir hópar hafa einnig verið mun líklegri en aðrir hópar til að vera útsettir fyrir smiti. Láglaunafólkið er jafnframt líklegra en aðrir til að sinna störfum sem lögðust af í faraldrinum, svo sem á hótelum, veitingastöðum og í ferðaþjónustu. Til samanburðar þá eru stórir hópar fólks á Íslandi sem hafa lítið eða ekkert fundið fyrir efnahagsáhrifum kórónuveirufaraldursins og kaupmáttur launa hefur almennt aukist um 5,6 prósent frá því að faraldurinn hófst.“

Þessi málsgrein, virðulegi forseti, er svolítið lýsandi fyrir hópinn sem ríkisstjórnin gleymdi eða kannski skildi bara viljandi út undan í kórónukreppunni. Nú ætlar ríkisstjórnin að verja, að mér skilst, 400 millj. kr. í bætta geðheilbrigðisþjónustu til að bregðast við Covid-faraldrinum. Auðvitað þarf að gera miklu meira, miklu betur í þeim efnum.

Við sjáum það líka að aðhaldsaðgerðirnar sem farið var í í kjölfar efnahagshrunsins 2008 skiluðu sér í stóraukinni nýgengi örorku, alvarlegum geðrænum kvillum og almennt verri líðan í samfélaginu. Þetta er stór hluti af ástæðunni fyrir því að alþjóðastofnanir leggja til að við vöxum í alvöru til velsældar, ekki bara svona í þykjustunni eins og þessi ríkisstjórn ætlar sér. Að við virkilega rennum styrkari stoðum undir heilbrigðiskerfið okkar, geðheilbrigðiskerfið okkar, félagslega kerfið okkar og að við gefum fólki frelsi til að skapa sín eigin tækifæri en festum það ekki í viðjum skerðinga, inni í lokuðum kössum sem það er fast í ef það vill hafa lífsviðurværi. Því miður þá brást ríkisstjórnin þessum hópum, enda kemur fram á sömu blaðsíðu í sömu skýrslu, með leyfi forseta: „Þau sem hafa misst vinnu hafa orðið fyrir mestri kjaraskerðingu í kreppunni og bera hlutfallslega mestar byrðar af henni.“

Í vinnumarkaðsskýrslu ASÍ, sem kom út í maí 2021, kemur fram að þau sem misstu störf í kjölfar Covid-19 voru að meðaltali með um 26% lægri tekjur fyrir atvinnumissinn en aðrir fullvinnandi einstaklingar. Þrátt fyrir þetta er tekjufall atvinnuleitenda verulegt eða að jafnaði um 37% á fyrstu mánuðum atvinnuleysisins, þrátt fyrir tekjutengdar atvinnuleysisbætur. Byrðar samdráttarins hafa dreifst á minni og viðkvæmari hóp en í öðrum íslenskum kreppum, þ.e. fyrst og fremst í gegnum atvinnumissi og tekjufall atvinnulausra og síðan í gegnum verðbólgu og almenna lækkun raunlauna. Þessu var ríkisstjórnin ekki til í að breyta. Hún var til í að styrkja ferðaþjónustuna um milljarða en hún var ansi nísk þegar kom að stuðningi við atvinnulausa og einmitt til í að horfa á það að atvinnulausir voru pískaðir í að taka hvaða starfi sem er, burt séð frá því hvort það hentaði þeirri manneskju yfir höfuð að taka þessu starfi eða hvort starfsaðstæður væru boðlegar yfir höfuð. Hún var til í að horfa upp á Vinnumálastofnun bjóða fyrirtækjum að koma og kvarta ef starfsfólkið neitaði að koma og vinna hjá þeim, sem er auðvitað mjög sorgleg sýn á fólk, að setja það í þessa stöðu.

Við lögðum til breytingartillögu þess efnis að taka þyrfti mið af því hvaða reynslu og þekkingu fólk hefði. Það mætti hafna starfi á grundvelli þess að það væri ekki við hæfi vegna reynslu þess eða þekkingar. Bara svona lágmarkstillitssemi. En nei, það mátti ekki, þau vildu svo sem lítið tala um þessar þvingunaraðgerðir sínar fyrir hönd atvinnurekanda.

Mér fannst einmitt einkennandi á síðasta kjörtímabili hvað ríkisstjórnin var tilbúin að aðstoða vinnuveitendur en lítið tilbúin að aðstoða þá sem komu hvað verst út úr kreppunni. Ég sé ekki merki þess að það sé að breytast. Á síðasta kjörtímabili var fyrirtækjum borgað fyrir að reka fólk. Þau fengu líka borgað fyrir að halda fólki í hlutastarfi, sem reyndist sem betur fer vel, en að fara svo í það, eftir að hafa borgað fyrirtækjum fyrir að halda fólki í vinnu, að borga fyrirtækjum fyrir að reka fólk er einhver furðulegasta sýn í stjórnmálum sem ég hef upplifað og auðvitað mjög ómanneskjuleg.

Við horfum upp á það í upphafi kjörtímabilsins að sitjandi ríkisstjórn ætlar sér greinilega ekki sérlega farsælt samstarf við stjórnarandstöðuna þrátt fyrir augljósan vilja okkar til samráðs og samstarfs. Við sjáum það skýrt á því hvernig meiri hlutinn beitir meirihlutavaldi sínu til að taka aukinn meiri hluta í nefndum þingsins. Við sjáum það skýrt á því að meiri hlutinn afturkallar formennsku stjórnarandstöðunnar vegna þess að samstarfið gekk svo illa á síðasta kjörtímabili. Ég held að ríkisstjórnin mætti horfa aðeins í eigin barm og hugsa um hvernig hún var til samstarfs á síðasta kjörtímabili þegar hún tók sig til og lokaði frumkvæðisathugun sem stjórnarandstaðan setti af stað með einfaldri bókun. Þá sýndi það ágætlega á spilin og hversu mikla virðingu þau báru fyrir þingræðinu sem ég held að útskýri að vissu leyti þessa framkvæmd að koma með fjárlögin allt of seint, að senda þau út til umsagnar án þess að hafa fjárlaganefnd einu sinni með í ráðum, að ætla okkur svona stuttan tíma til að afgreiða þau. Ég meina, þetta var vitað, virðulegi forseti, löngu fyrir kosningar. Sama hvað, þá myndi gefast allt of lítill tími til að afgreiða fjárlög, sama hversu hratt gengi að mynda nýja ríkisstjórn, burt séð frá þessu klúðri í Norðvesturkjördæmi og því að meiri hlutinn þurfti að taka að sér, hvað var það, níu vikur í að ákveða að gera ekki neitt í því, algerlega burt séð frá því þá var það fyrirséð að við hefðum allt of lítinn tíma til að afgreiða fjárlög.

Nú stöndum við hér, 3. desember, í 1. umr. fjárlaga og þetta er ekki sanngjarnt, virðulegi forseti, gagnvart þingræðinu, gagnvart því að við erum með fjárveitingavaldið, en líka gagnvart þeim stofnunum ríkisins sem þurfa að haga sínum rekstri eftir fjárlögum, gagnvart öllu því fólki sem þarf að vinna fjárlögin eftir að við verðum búin að samþykkja þau, fá örugglega ekki mikið jólafrí, og þetta er ekki sanngjarnt gagnvart öllum þeim nýliðum sem eru hér og er gert að kynna sér fjárlögin á engum tíma. Svo er þeim ætlað að greiða atkvæði um skjal sem venjulega ætti að gefast tveir, þrír, fjórir mánuðir í að skoða áður en kemur til mikilvægustu atkvæðagreiðslunnar. En allt mátti gera til þess að ríkisstjórnin fengi að hanga aðeins lengur á ráðherrastólunum sínum. Þau þurftu heldur ekkert að flýta sér að ákveða að gera ekki neitt í kjörbréfamálinu, ákveða að koma sér saman um að stjórna aftur, en nú er það sett á okkur að drífa okkur í að klára þetta, helst ekkert vera að kalla til gesti eða sérfræðinga til að fara yfir þetta með okkur.

Ég segi við því, virðulegi forseti: Auðvitað fáum við gesti. Það er þingræði í landinu. Við förum með fjárveitingavaldið, það verður ekki tekið af okkur og heldur ekki réttur okkar til að kalla til sérfræðinga okkur til ráðgjafar.