fjárlög 2022.
Frú forseti. Í þessari seinni ræðu minni ætla ég að reyna að einbeita mér að tilteknum efnisatriðum fjárlaganna þar sem ég verð að viðurkenna upp á mig þá skömm að í fyrri ræðu minni fór ég ansi oft í svona heildarmyndar- og verklagsvangaveltur sem þó verður að hafa í huga að skipta máli, sérstaklega þegar á að afgreiða fjárlög með einhvers lags verklagi langstökks án atrennu í þessu samhengi, þar sem enginn tími vinnst til hluta. Það er hálfskrýtið að þegar sé búið að flagga miklum breytingum frá fjármálaráðuneytinu á milli umræðna í fjárlaganefnd sem þýðir að til að mynda minni stjórnarandstöðuflokkarnir sem eiga ekki fulltrúa í fjárlaganefnd fá enga beina tengingu við hvað stjórnvöld ætla sér að segja fyrr en málið er komið til 2. umr. og það er auðvitað ekki boðlegt. Það væri rétt að þær línur væru lagðar hér strax fyrir þingið þannig að við værum ekki að sjá til að mynda í fjölmiðlum í dag svör á þeim nótum, af því að ég kom hér inn á verkefnið Allir vinna í gær, en viðbrögð fjármálaráðuneytisins hvað það varðar voru í dag á þessum nótum, með leyfi forseta:
„Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, segir að átakið Allir vinna verði tekið fyrir í ráðherranefnd og mat lagt á árangurinn. „Ég geri ráð fyrir að í kjölfar þess komi tillaga frá mér til ríkisstjórnar um framhaldið.““
Þetta er sagt þegar við erum komin inn í desember og fjárlög þurfa að klárast fyrir áramót. Eftir tveggja mánaða spjall, kaffispjall forystumanna ríkisstjórnarflokkanna, er æðisérstakt að vangaveltur séu að hefjast um verkefni eins og þetta núna. En það er annað mál, látum það liggja á milli hluta í bili.
Mig langar til að koma inn á atriði sem voru bundnar sérstakar væntingar við í tengslum við uppbyggingu samgöngumannvirkja og samþykkt sérstök lög á liðnu kjörtímabili um svokölluð samvinnuverkefni, PPP. Undir þau fóru sex stór verkefni; Hringvegur um Hornafjarðarfljót, Axarvegur um Öxi, ný brú yfir Ölfusá, Sundabraut var þar líka inni, jarðgöng um Reynisfjall og ný Hvalfjarðargöng. Þetta eru engin smáverkefni og það var blásið með þeim hætti í lúðra að halda mátti að þau væru öll handan við hornið. En ég spurði þrjá af fyrirsvarsmönnum ríkisstjórnarinnar og stjórnarflokkanna, annaðhvort í ráðuneytum eða nefndum, í gær hvernig þessi mál stæðu, undirbúningur þessara samvinnuverkefna. Það er vægt til orða tekið að segja að farið hafi verið undan í flæmingi í svörum. Ég vil beina því til fulltrúa í fjárlaganefnd að reyna að fá einhvern botn í þetta því að þetta skiptir verulegu máli, ekki bara hvað varðar þau sex verkefni sem hér eru undir heldur sé ég ekki annað en að þetta geti haft áhrif á alla möguleika í nýfjárfestingu í samgöngukerfinu ef þessi leið, sem svo mikið var látið með, er með einum eða öðrum hætti að sigla í strand. Það dugar auðvitað ekki að hæstv. þáverandi samgönguráðherra, núverandi innviðaráðherra, sé áhugasamur um málið ef það er stopp, þá er það bara eins og glærurnar hans Dags, það býr enginn í þeim. Við verðum að fá fast land undir fætur hvað það varðar hvernig þessum málum fram vindur, því að eftir því sem ég best veit þá eru þau stopp. Það hefur ekki bara áhrif á þau verkefni sem hér eru undir heldur fjölmörg önnur.
Hér er ég með útprentaða síðu, samantekt af vef Stjórnarráðsins, þar sem verið er að taka saman upplýsingar um fjárlög fyrir árið 2022. Þá liggur fyrir að fjárveitingar til samgöngu- og fjarskiptamála hvað fjárfestingarhluta varðar fara niður um 22,4% á milli ára. Það má færa rök fyrir því að það hafi verið viðbúið að nýfjárfesting færi niður á milli ára í ljósi átaksverkefna sem var farið í í tengslum við Covid-faraldurinn. En það sem kannski var ekki alveg eins fyrirséð var að samdráttur í fjárfestingum í samgöngu- og fjarskiptamálum héldi áfram. Og þegar við skoðum uppsafnaðan samdrátt á árunum 2021–2024, samkvæmt þessum gögnum frá fjármálaráðuneytinu, er sá uppsafnaði samdráttur 37%. Það er farið að sjá býsna mikið á nýfjárfestingargetunni þegar hlutföllin eru orðin þannig.
Mikilvæg verkefni sjáum við svona í fjarska í samgönguáætlun, alla vega hvað lúkningu varðar, svo ég nefni bara tvö verkefni úr því kjördæmi sem ég er kosinn fyrir, norðvestur. Það er Skógarstrandarvegur, sem er stofnvegur. Þetta er ekki tengivegur, þetta er stofnvegur og er með verstu vegum landsins. Ef þetta er línan sem er lögð er það ekki tilefni til bjartsýni hvað framvindu þess vegar varðar. Jafnframt vil ég nefna Vatnsnesveginn sem er, leyfi ég mér að segja, heimsfrægur vegna þeirra mynda sem erlendir ferðamenn sem heimsækja Hvítserk taka af því þvottabretti sem menn keyra um þar. Ég hef komið þar að bíl sem beinlínis skoppaði út af veginum eftir að hafa lent í nokkrum holum í röð þar sem erlendir ferðamenn voru agndofa utan við veginn og skildu ekki í hvaða ósköpum þeir voru lentir.
Þetta eru atriði sem ég vil skora á hv. fjárlaganefnd að skoða vegna þess að það skiptir gríðarlega miklu máli að verkefni samgönguáætlunar komist áfram og ekki síður að við þingmenn vitum hver staðan er raunverulega á þessu samvinnuverkefnamáli sem átti að bjarga svo miklu.
Mig langar til viðbótar að nefna málefni Breiðafjarðarferjunnar Baldurs. Það er nú þekkt hvernig ástand ferjunnar hefur verið undanfarin ár. Fyrir níu mánuðum síðan, í viðtali á Ríkisútvarpinu, segir hæstv. samgönguráðherra, nú innviðaráðherra, í umræðu um ástand Baldurs, að það sé ekkert annað að gera en að horfa til þess að endurnýja ferjuna. Hér segir, með leyfi forseta, haft eftir ráðherranum: „Það þýðir auðvitað ný ferja. Ég get ekki séð annað en að þarna þurfi að vera öflug ferja.“ Síðan kemur fram síðar í fréttinni að samningur Sæferða, sem gildir til vormánaða 2022, sem er núna í vor, sé með möguleika á framlengingu í eitt ár. Sem sagt, samning um núverandi Breiðafjarðarferju er hægt að framlengja til vorsins 2023. Það þýðir að ég gaf mér að einhverjar sérstakar aðgerðir væru kynntar í þessu frumvarpi því ég trúi því tæplega að það sé hægt að koma einum Baldri fyrir innan ramma samgönguráðuneytisins. Þá er svigrúmið meira en af er látið í gegnum allt síðasta kjörtímabil. En Breiðafjarðarferjan Baldur er ekki nefnd einu orði á þeim hundruð blaðsíðna sem fjárlagafrumvarpið fyllir. Ég vil beina því til hv. fjárlaganefndar að skoða þetta mál. Ef við ætlum að láta reka á reiðanum hvað endurnýjaðan Baldur varðar til næstu fjárlaga þá verður skipið siglt, hvað það varðar að við getum undirbúið það með forsvaranlegum fyrirvara. Ég ítreka það að ég hvet fjárlaganefnd til að spyrjast fyrir um það með hvaða hætti undirbúningur að innleiðingu nýrrar Breiðafjarðarferju er háttað. Það eru ekki nein merki þess í því fjárlagafrumvarpi sem hér liggur fyrir og ef við ætlum að bíða til næstu fjárlaga, eins og ég segi, þá eru ekki eftir nema nokkrir mánuðir af líftíma samningsins eftir framlengingu þannig að þá verðum við í verulegri tímaþröng og hætt við að lausnirnar verði meira í anda skítareddinga heldur en skynsamlegrar framtíðarlausnar hvað siglingar yfir Breiðafjörð varðar.
Ég vil síðan ítreka aftur ósk mína um að fjárlaganefnd hafi frumkvæði að því að leiða í jörð sjónarmið er snúa að verkefninu Allir vinna, sem virðist lítt hafa verið rætt á vettvangi ríkisstjórnarinnar enn sem komið er, þannig að það verði enginn vafi á því þegar málið kemur hér inn til 2. umr. hvernig það stendur.
