fjáraukalög 2021.

Frú forseti. Linda, Sigrún, Samantha, Linda Rós, Teresa, Margrét, Kristín, Dagbjört, Ingibjörg, Ólöf, Reynir — fyrsti karlinn — Anna, Guðrún, Inga. Þetta er hluti af þeim sem hafa sent mér bréf síðustu daga, hluti af þeim öryrkjum sem hafa sent mér og okkur öllum tölvupóst með ofboðslega einfaldri bón: Hjálpið okkur í gegnum jólin. Látið okkur hafa örlitla hugarró yfir hátíðarnar með því að greiða út sérstaka uppbót eins og var gert í fyrra út af Covid. Það var nefnilega líka Covid á þessu ári. Ef greidd var uppbót til öryrkja vegna Covid árið 2020, af hverju í ósköpunum ætti það ekki líka að vera árið 2021? Eru jólin eitthvað öðruvísi hjá öryrkjum? Er búið að bæta stöðu þeirra ótrúlega mikið á þessu eina ári sem er liðið? Nei, allt þetta fólk sem hefur sent okkur póst getur vitnað um það.

Mig langar að nýta tækifærið fyrst ég er hérna í ræðustól með hv. þm. Jódísi Skúladóttur í forsetastóli og þakka henni fyrir góða jómfrúrræðu í gær þar sem hún lyfti upp málstað þessa hóps hér í þingsal Alþingis. Með leyfi forseta, þá sagði þingmaðurinn:

„Ég sé og ég heyri og ef ég gæti svarað hverjum pósti og ef ég gæti hjálpað hverju og einu þá myndi ég gera það en á því hef ég ekki tök. Ég get hins vegar lagt mig alla fram við að standa með þeim málum sem koma hér inn á þingið til þess að veita þeim brautargengi til þess að við getum lagað stöðuna til lengri tíma.“

Ég tek sérstaklega undir það, ef ég gæti svarað hverjum pósti þá myndi ég gera það en það er bara hægara sagt en gert í dagsins önn. Það er hins vegar mjög auðvelt að hjálpa hverju og einu sem hefur sent okkur póst með því að samþykkja þessa breytingartillögu af því að bón þeirra allra snýst bara nákvæmlega um það sem stendur á þessu litla blaði. Hér er gerð tillaga af hálfu stjórnarandstöðunnar um framlag úr ríkissjóði vegna 53.100 kr. eingreiðslu til örorkulífeyrisþega. Fólkið sem skrifaði þetta blað, það hlustaði og það gerði eitthvað. Það er nefnilega skrefið sem vantar. Það vantar oft þetta skref á eftir hlustuninni. Það tók upp málstað fólksins sem vantar peninga núna fyrir jól og færði inn í þingsal á formlegan hátt þannig að við þurfum að taka afstöðu með atkvæðum okkar hér í sætum okkar.

Það er rosalega mikill peningur fyrir einn öryrkja að fá 53.000 kr. Það er rosalega mikil búbót skatta- og skerðingarlaust. Fyrir ríkið er þetta hins vegar ekkert svo mikið. Þetta eru 1.200 milljónir, 1,2 milljarðar þegar saman er tekið. Miðað við allt sem við þekkjum þá er þetta alveg svakalega stór upphæð, 1.200 milljónir hljómar eins og það sé stjarnfræðilegt, en hér síðar í kvöld erum við með á dagskrá tillögu um fjölgun ráðuneyta. Þetta er bara svipaður kostnaður, kannski, við vitum það ekki. Það er ekki búið að reikna það út hvað kostar að fjölga ráðherrastólunum. Það er vitað að nýtt ráðuneyti kostar a.m.k. 190 millj. kr. á ári. Og af hverju erum við að búa til ný ráðuneyti? Jú, það er vegna þess að Vinstri græn töpuðu miklu í kosningum en fengu að halda sínum ráðherrasætum óbreyttum gegn því að Framsóknarflokkurinn fengi eitt sæti í viðbót.

Þannig að ef við flettum ofan af þessu þá er þetta aukaráðuneyti sem er verið að búa til í rauninni kostnaðurinn við það að halda hæstv. félagsmálaráðherra í embætti. Það voru Vinstri græn sem hefðu átt að missa ráðherra og Framsókn hefði átt að fá ráðherra, en Vinstri græn fá að halda öllum sínum þremur og það kostar a.m.k. 190 milljónir á ári fyrir utan síðan allan kostnaðinn sem er til viðbótar við breytingar á ráðuneytum sem gæti hlaupið á milljarði, en við vitum það ekki. Þannig að kostnaður ríkisins við embætti félagsmálaráðherra annars vegar og kostnaður ríkisins við að greiða eingreiðslu til örorkulífeyrisþega svo fólk geti átt góð jól er sennilega sami kostnaður yfir kjörtímabilið. Ég veit hvað ég myndi velja. Ég myndi ekki velja að fjölga ráðuneytum á pólitískum forsendum en ekki faglegum eins og er verið að gera núna. Það er ekki vel farið með ríkisfé.

Hér fyrr í dag var hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra ítrekað spurður: Hvers vegna ekki að gera þetta bara, greiða eingreiðslu til örorkulífeyrisþega? Í einu af andsvörum sínum, í andsvari við hv. þm. Jakob Frímann Magnússon, þá talaði hann eins og venjulega er gert um að það þyrfti að taka kerfið til heildarendurskoðunar. Þetta er klassísk taktík þegar fólk vill ekki gera neitt, að segja bara að við þurfum að gera eitthvað seinna. Hann sagðist ætla að beita sér fyrir því innan ríkisstjórnarinnar. Hins vegar þyki honum að við ættum í rauninni ekki að vera að ræða þessa eingreiðslu í tengslum við fjáraukalagafrumvarpið þó að það hafi einmitt verið fjáraukalagafrumvarp fyrir ári sem við notuðum til að koma þessari eingreiðslu til öryrkja og þá var hann alveg sáttur við að ræða þessa tilteknu útfærslu í tengslum við fjáraukalagafrumvarp.

En hvað sagði fjármálaráðherrann svo, ráðherrann sem í stjórnskipan Íslands ber einn ábyrgð á frumvarpinu sem við erum að ræða hér í dag? Fyrst sagði hann: Já, já, fínt hjá ykkur að tala um þessa eingreiðslu, en við skulum bara laga þetta einhvern tímann seinna. Svo sagði hann: Ekki spyrja mig annars, talið við félagsmálaráðherra, hann græjar þetta, hann á að svara fyrir þetta. Þetta er fáheyrt, frú forseti, að fjármálaráðherra víki sér undan pólitískri ábyrgð á máli, nánast í flutningsræðu, þegar á hann er gengið, bendi á einhvern annan ráðherra og segi, með leyfi forseta, „… en það skulum við bara vona að félagsmálaráðherra, sem ber ábyrgð á málaflokknum, sé að hlusta og sé til svara um það hvað standi til að gera í málaflokknum í heild og varðandi það ákall sem hv. þingmaður fjallaði um“. Sumum hefði reyndar þótt það aðeins of ódýrt sloppið hjá fjármálaráðherra að geta ekki bara svarað fyrir sitt eigið frumvarp, þann ramma sem hann setur félagsmálaráðherrann inn í, en gott og vel, þetta gerði hann.

Hvað gerðist svo? Við í stjórnarandstöðunni þurftum eins og venjulega að taka þetta upp á okkar arma. Alltaf þegar kemur að því að berjast fyrir réttlæti gegn ranglæti ríkisstjórnarinnar þá þurftum við að fara upp í fundarstjórn eftir fundarstjórn og biðja um það, sem fjármálaráðherra sjálfur stakk upp á, að félagsmálaráðherra mætti í hús til að segja okkur hvað standi til að gera. Hann mætti svo loksins. Hann er ekki enn þá kominn á mælendaskrá, sé ég, en hefur samt tíma alla vega þangað til að ég lýk hér máli mínu. Þannig að ef einhver fulltrúi Vinstri grænna er að hlusta þá er hægt að hnippa í ráðherrann og hvetja hann til að mæta og gera það sem fjármálaráðherra hvatti hann til að gera, að standa fyrir máli sínu. En hvað gerði hann þegar hann mætti í hús? Hann brást við ræðum okkar í stjórnarandstöðunni um fundarstjórn forseta með einhverjum skætingi um að málið væri náttúrlega komið til þingsins og að við gætum bara rætt það hérna áfram. Auðvitað þætti honum mikilvægt að horfa til þessa ákalls en hann ætlaði ekkert að úttala sig um það hvernig væri hægt að gera það. Ætlaði ekkert að úttala sig um það? Til hvers hélt hann að við værum að biðja um að hann kæmi hingað? Bara til að fá sér bollakökur og kaffi frami í mötuneyti og fara svo heim aftur? Nei, við boðuðum hæstv. félagsmálaráðherra hingað í sal vegna þess að við viljum hlusta á hann, við viljum hlusta á það hvers vegna í ósköpunum ekki var gert ráð fyrir sérstakri desemberuppbót öryrkja í fjáraukalagafrumvarpinu og hvers vegna í ósköpunum enginn stjórnarliði hefur getað svarað skýrt þegar spurt er: Styður þú að öryrkjar fái 50.000 kr. skatta- og skerðingarlaust fyrir jól? — Já. Við erum ekki að biðja um meira. Við erum ekki að biðja um að ráðherrar komi hérna og segi: Ja, við ætlum að heildarendurskoða kerfið einhvern tímann og það kemur eitthvað í ljós seinna. Eða að þeir komi hingað og segi: Ég geri mér grein fyrir þessu ákalli en ég ætla ekkert að úttala mig, ég vonast til að þetta verði rætt áfram. Við erum bara að biðja um einfalt já eða nei.

Frú forseti. Eftir að hafa rennt yfir orð hæstv. félagsmálaráðherra hér undir fundarstjórn áðan þá held ég að svarið hjá honum sé nefnilega nei. Eins og hann talar í kringum þetta mál þá sé ég ekki orð manns sem er að segja já við því að öryrkjar fái þessar 50.000 kr., heldur þvert á móti sé ég mann sem þvælir svarið í einhverju sem kemur málinu eiginlega ekki neitt við og skýtur sér undan svari um það sem málið snýst um.

En sem betur fer, frú forseti, er lausnin einföld. Hún er skjalfest og um hana getum við greitt atkvæði. Þá er ekkert hægt að þrugla um einhverja heildarendurskoðun í framtíðinni. Þá er ekkert hægt að þvæla þessu í að málið sé í einhverri þinglegri meðferð sem ráðherrarnir láta eins og sé þeim algjörlega óviðkomandi. Nei, þá eru bara takkar í borðinu hjá okkur þar sem valkostirnir eru já eða nei. Ef mér reiknast rétt til þá yrði þetta væntanlega ein fyrsta atkvæðagreiðsla hæstv. félagsmálaráðherra eftir að hann hlaut hér kosningu sem þingmaður og þetta verður atkvæðagreiðsla sem tekið verður eftir; hvort hæstv. félagsmálaráðherra segist hlusta en sýni svo með fingrinum að hann hafi ekki tekið mark á neinu þegar hann ýtir á nei við tillögu stjórnarandstöðunnar um það sjálfsagða réttlætismál að öryrkjar fái sérstaka uppbót í tilefni jólanna.