leigubifreiðaakstur.
Virðulegi forseti. Það er alveg klárt mál að uppruni þessa frumvarps er í Brussel. Hér er verið að framfylgja tilskipunum frá Brussel og reglum frá Brussel, þess vegna er verið að breyta þessu. Ég vil taka undir með hv. þingmanni sem flutti ræðu áðan, það er verið að leggja niður stétt með þessu frumvarpi. Það er klárt mál að leigubílstjórar, sem í dag geta lifað af leigubílaakstri og séð fjölskyldum sínum farborða, munu nánast örugglega ekki geta gert það í framtíðinni. Það er eiginlega verið að taka harkhagkerfið upp hérna, kallað „gig economy“, með þessu frumvarpi.
Það segir í frumvarpinu að markmiðið sé m.a. að auka öryggi leigubifreiðaþjónustu en ég get ekki séð að verið sé að auka öryggi í þjónustunni. Ég get ekki séð að stöðvar eins og Uber og aðrar sem eru að koma inn í landið muni sjá til þess að það sé þjónusta allan sólarhringinn. Þetta verður eins konar helgarþjónusta, þegar mest er að gera, Hún mun taka kúfinn af þessu en þegar starfsemin verður rekin með tapi verður erfitt eða ómögulegt að fá sér leigubíl.
Það er alveg klárt mál að þetta er mjög gallað frumvarp. Við sjáum bara að hugtakið leigubifreiðastöð er ekki skilgreint. Við vitum ekki einu sinni hvað það er. Samt er talað um það í nokkrum greinum frumvarpsins. Það segir í 7. gr. frumvarpsins að sá aðili sem fullnægi öllum eftirtöldum skilyrðum geti fengið starfsleyfi samkvæmt ákvæði þessu. Það segir í 2. tölulið: „Hefur starfsstöð hér á landi sem er virk og traust.“ Hvað þýðir það? Hvað þýðir að hafa virka og trausta starfsstöð? Og svo, ef við skoðum frumvarpið, þá segir þar að breytingarnar feli í sér afnám skyldu til að hafa afgreiðslu á leigubifreiðastöð, þannig að við erum þá að tala um starfsstöð sem er virk og traust en það er engin afgreiðsla þar. Þetta er algjörlega innantómt og alveg klárt mál að þetta frumvarp er hálfklárað verk. Það þarf raunverulega að skilgreina leigubifreiðastöð og einnig að skilgreina hvað felst í því að hafa virka og trausta starfsstöð hér á landi þegar á sama tíma er afnám skyldu til þess að hafa afgreiðslu á leigubifreiðastöð. Þetta er ekki neitt. Allir vita það sem hringja í leigubifreiðastöðvar og panta sér far með leigubíl að það verður að vera einhver sem svarar á hinum endanum. Það þarf að sjálfsögðu að vera einhver þjónusta í gangi.
Svo er það sá hluti sem sér um þjónustuna með appinu, ef við tölum um það sem er að fara að koma hérna, þ.e. Uber. Þetta eru erlend fyrirtæki. Það er sjálfsagt að auka samkeppni en ég tel að þessi öpp ættu jafnvel að vera skilyrt í lögunum, a.m.k. að íhuga að það verði íslensk öpp, íslenskur hugbúnaður sem verður notast við. Það er alger óþarfi að vera að nota einhver öpp sem eru búin til í útlöndum og hagnaðurinn fer á endanum úr landi. Það er alger óþarfi. Þetta eru mjög einföld öpp, það er ekkert flókin tölvunarfræði að búa til svona forrit, ekki á nokkurn einasta hátt. Leigubílstjóri í Reykjavík fer ekkert í samkeppni við leigubílstjóra í London. Það er bara ekki þannig. Eða þá í Brussel, ef við tölum um innri markaðinn. Hann er ekki að fara að keyra til Brussel. Það er því mjög mikilvægt að það verði þá íslensk öpp, íslensk fyrirtæki sem verða þar á bak við. Það er líka mjög mikilvægt að það komi fram hver það er sem er umboðsmaðurinn fyrir þessa þjónustu hér á landi gagnvart hinum erlenda aðila.
Það er vissulega rétt og mjög áhugavert sem kemur fram hérna, það er talað um 31. gr. EES-samningsins og túlkað þannig að það sé ekki einungis bein mismunun á staðfesturétti, þ.e. stofnsetningarréttinum, þar sem engar hindranir séu sem leiði til þess að fyrirtækjum sé gert erfiðara við að notfæra þennan rétt. Ja, ég get nú ekki annað séð — mér detta bara strax í hug strandveiðarnar. Það er verið að takmarka strandveiðar hérna sem ógna ekki fiskstofninum með handfæraveiðum. Það er gert alveg miskunnarlaust. Mér finnst við þá alveg geta farið að óska eftir því að það komi tilskipun frá Brussel um að leyfa frjálsar handfæraveiðar hér við land. Svo er talað um atvinnufrelsi. Vissulega er þetta atvinnufrelsi og ég er mjög hlynntur atvinnufrelsi og ekki síst í strandveiðunum og þessa sömu reglur ætti klárlega að eiga við þar.
Ég tel að þetta frumvarp sé ekki nægilega vel unnið og það verður að vera skýrt. Það er talað um rekstrarleyfi hérna. Þeim eiga fylgja skyldur og skyldan á að vera sú að boðið sé upp á þessa þjónustu allan sólarhringinn. Það er alveg á hreinu að þeir sem starfa á vegum Uber eru ekki með virka starfsstöð. Það verður aldrei virk starfsstöð hér á landi með Uber, þannig er það ekki í útlöndum og verður ekki hér. Að hafa ekki afgreiðslu, það er verið að afnema hana líka, þýðir að þessi þjónusta mun raunverulega byggjast á harkhagkerfinu og fjölskyldur munu ekki geta lifað á starfsemi leigubílstjóra. Það verða ekki menn í fullu starfi sem lifa á því í framtíðinni.
Það er fleira talið fram. Í Danmörku er t.d. gert ráð fyrir að leigubifreiðastöð megi aðeins selja af leigubifreiðastöð. Já, ef það má aðeins selja af leigubifreiðastöð þá þarf að skilgreina það hugtak. Það verður að liggja ljóst fyrir. Það er búið að hola það algjörlega að innan en samt er sagt: Jú, jú, þetta er starfsstöð sem er virk og traust en það er engin afgreiðsla. Er það appið sem á þá að vera virkt? Á að vera kveikt á því allan sólarhringinn? Ég get tekið annað dæmi um Danmörku, en þar er líka fjallað um að einn leyfishafi geti verið á leigubifreiðastöð. Ég get verið með mína eigin leigubifreiðastöð sem er virk og traust án afgreiðslu, en það er í sjálfu sér engin stöð. Stöð hlýtur að vera þar sem margir leigubílstjórar koma saman og skipta með sér verkum, eru á ákveðnum tíma sólarhringsins og á ákveðnum dögum vikunnar.
Það er farið eins og köttur í kringum heitan graut án þess að taka á kjarna málsins, sem er: Ætlum við að hafa stétt hér sem eru leigubifreiðastjórar eða ekki? Og þá er spurningin: Eiga skilyrðin sem eru fyrir hendi að vera þannig að þeir geti lifað sómasamlegu lífi hérna eða á að búa til einhvers konar stétt í harkhagkerfinu sem er að reyna að komast af og þjónustan verður kannski einungis í boði um helgar og þegar mest er að gera en ekki á þeim tímum sem minna er að gera? Þá er augljóst mál að reksturinn verður rekinn með tapi. Það er því alveg klárt mál að ef við ætlum að vera með lög um leigubifreiðaakstur verður að sjá til þess að þjónustan sé í boði á öllum tímum sólarhringsins og alla daga vikunnar. En það virðist ekki vera miklar skyldur til þess í þessu frumvarpi heldur er fyrst og fremst verið að uppfylla skilyrði frá Brussel og innleiða tilskipun og athugasemdir ESA.
Skoðum það nánar. Við erum ekki milljarðasamfélag. Við erum 360.000 manns sem búum hérna. Ég get tekið dæmi frá Noregi sem kemur fram í frumvarpinu, það er margt fróðlegt í frumvarpinu. Í Noregi er það þannig að nýja regluverkið felur m.a. í sér afnám fjöldatakmarkana, utan þess er heimilt að takmarka fjölda leyfa í sveitarfélögum þar sem þörf er á og íbúafjöldi er undir 20.000 og færri en 80 íbúar á hvern ferkílómetra. Þá fela breytingarnar í sér afnám á skyldu til afgreiðslu á bifreiðastöð. Við verðum að taka tillit til sérstakra aðstæðna á Íslandi, við erum ekki fjölmennt samfélag, við höfum ekki góðar almenningssamgöngur þannig að við höfum einkabílinn og svo höfum við leigubílaþjónustuna. Leigubílaþjónustan spilar því stærra hlutverk hér en í mörgum öðrum löndum þar sem er hægt að hoppa í sporvagn, neðanjarðarlest eða strætó sem eitthvert vit er í.
Ég tel að þetta frumvarp sé ekki nægilega vel unnið, eins og kom fram áður. Það þarfnast miklu meiri vinnu sem tryggir þá a.m.k. að ef við ætlum að hafa þetta sem atvinnugrein geti þeir sem stunda þá vinnu lifað af henni.
