flutningur fasteignaskrár frá Þjóðskrá Íslands til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar.
Frú forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi til laga um breytingu á ýmsum lögum vegna flutnings fasteignaskrár frá Þjóðskrá Íslands til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, oft kölluð HMS. Frumvarpið hefur þann tilgang að mæla um fyrir breytingar á lögum vegna flutnings Fasteignaskrár Íslands til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar.
Forsaga málsins er sú að í kjölfar ábendinga frá hagsmunaaðilum, þ.m.t. Sambandi íslenskra sveitarfélaga sem og Samtökum iðnaðarins, fól ráðuneyti mitt ráðgjafarfyrirtækinu Intellecta í ársbyrjun 2021 að gera forkönnun á fýsileika þess að færa verkefni sem unnin eru á grundvelli laga um skráningu og mat fasteigna frá Þjóðskrá Íslands yfir til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. Forkönnunin fólst í því að greina hvort faglegur og fjárhagslegur ávinningur gæti falist í því að færa verkefnið til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar á grundvelli laga um skráningu og mat fasteigna, sem eru nr. 6/2001, hvort hægt yrði að auka hagnýtingu stafrænnar tækni við áframhaldandi þróun fasteignaskrár og húsnæðisgrunn til hagsbóta fyrir opinbera aðila, almenning og fyrirtæki, einnig hvort tækifæri gætu falist í breytingu þess efnis að treysta þá starfsemi sem nú er fyrir hendi á Akureyri á vegum Þjóðskrár Íslands, og eftir atvikum nýta tækifærið til að auglýsa störf án staðsetningar, sbr. markmið þáverandi ríkisstjórnar þar að lútandi, og að lokum hver yrði fjárhagsleg sjálfbærni og rekstrargrundvöllur þeirrar starfsemi sem eftir yrði hjá Þjóðskrá Íslands í kjölfar slíkra breytinga og eftir atvikum að koma með ábendingar um frekari breytingar á þeirri starfsemi sem gætu falið í sér skilvirkni og einföldun skipulags.
Niðurstaða athugunar ráðgjafarfyrirtækisins var á þann veg að faglegur ávinningur myndi liggja í því að þekking tengd mannvirkjamálum yrði á sama stað. Í kjölfarið var lagt upp með að stofna nýja mannvirkjaskrá hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun sem hægt væri að samtengja fasteignaskrá og í framhaldinu yrði horft til þess að færa rekstur fasteignaskrárinnar til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. Lagt var til að málið yrði unnið í skrefum, fyrst með því að hraða uppbyggingu nýrra gagnagrunna með bættri högun, þ.e. nýrri mannvirkjaskrá, og síðar með stærri skrefum eins og flutningi fasteignaskrár á milli stofnana sem hér er fjallað um.
Ráðherra skipaði stýrihóp sem tók til starfa 25. júní 2021 sem var falið að vinna fyrsta áfanga verkefnisins, þ.e. að koma upp nýrri mannvirkjaskrá hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Í nóvember 2021 var mannvirkjaskrá opnuð formlega og er nú komin í rekstur hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun. Ný mannvirkjaskrá sýnir framboð húsnæðis og það sem er í byggingu á hverjum tíma. Yfirsýn hefur vantað yfir markaðinn til að taka betri ákvarðanir um uppbyggingu húsnæðis. Með þessari nýju mannvirkjaskrá hafa sveitarfélög, fyrirtæki og stofnanir aðgengi að rauntímaupplýsingum. Því hafa forsendur skapast til að hefja næsta áfanga verkefnisins. Því skipaði ráðherra annan stýrihóp 2. mars 2022, sem í sitja fulltrúar innviðaráðuneytis, Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, Þjóðskrár Íslands og Intellecta. Hópurinn hefur það hlutverk að undirbúa flutning fasteignaskrár og er frumvarp þetta stór liður í þeirri vinnu.
Meginefni frumvarpsins snýr að breytingum á lögum um skráningu og mat fasteigna, nr. 6/2001, lögum um Þjóðskrá Íslands, nr. 70/2018, lögum um Húsnæðis- og mannvirkjastofnun, nr. 137/2019, sem og öðrum lögum sem þarna heyra undir. Er hér aðallega um orðalagsbreytingar að ræða sem kveða á um að Húsnæðis- og mannvirkjastofnun tekur yfir verkefni Þjóðskrár á þessu sviði. Hér má nefna ákvörðun um fasteignamat, brunabótamat og önnur verkefni sem kveðið er á um í lögum um skráningu og mat fasteigna.
Í frumvarpinu er einnig fjallað um flutning starfsmanna Þjóðskrár Íslands, sem vinna við verkefni á grundvelli laga um skráningu og mat fasteigna, yfir til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar.
Einnig er lagt til ákvæði til bráðabirgða um að byrjað verði að undirbúa aðskilnað þinglýsingarhluta fasteignaskrár frá öðrum hlutum hennar og flutning á kerfi þinglýsingabókar fasteigna frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun yfir til sýslumanna. Í ljósi þess að sýslumenn sinna þinglýsingum, og hafa undanfarið tekið stefnumótandi ákvarðanir um þróun þinglýsingakerfisins, þykir eðlilegra að sýslumenn taki við forræði þess. Áður en þinglýsingarhluti fasteignaskrár verður skilinn frá skránni þarf að huga að ýmsum undanförum, svo sem hönnun og forritun nýrrar fasteignaskrár og þinglýsingakerfið, kostnaðarmati o.fl. Sú vinna er hins vegar á byrjunarstigi og er því lagt til í bráðabirgðaákvæðinu að ráðherra skipi starfshóp til að hefja þennan undirbúning.
Virðulegi forseti. Ég lít á þetta verkefni sem mikið framfaraskref. Markmið þess er að tryggja að íslenskt samfélag búi yfir áreiðanlegum rauntímaupplýsingum um mannvirkjagerð og stöðuna á húsnæðismarkaði með rekstri nútímalegra gagnagrunna sem gætu skilað ábata inn í samfélagið í formi stórbættrar þjónustu, lægri kostnaðar og aukinna tækifæra til nýsköpunar. Með þessu verður stjórnvöldum og öðrum hagaðilum gert kleift að bæta áætlanagerð og taka markvissar og markvissari ákvarðanir byggðar á traustum upplýsingum.
Virðulegi forseti. Ég hef nú gert grein fyrir helstu efnisatriðum þessa frumvarps og legg til að því verði, að lokinni þessari umræðu, vísað til hv. umhverfis- og samgöngunefndar sem og 2. umr.
