aðbúnaður, hollustuhættir og öryggi á vinnustöðum.
Frú forseti. Ég skrifa undir nefndarálit meiri hlutans sem hv. þm. Líneik Anna Sævarsdóttir formaður velferðarnefndar fór ágætlega yfir hér áðan og ég þarf ekki að endurtaka hennar orð. Með frumvarpinu er í rauninni verið að festa í lög það sem áður hefur verið sett til bráðabirgða og það er sannarlega framför að því leyti. Frumvarpinu er ætlað að tryggja réttindi starfsmanna á sama tíma og veitt er svigrúm til að ná fram þeim markmiðum sem að er stefnt með veitingu þjónustunnar. Það er verið að reyna að horfa bæði til þeirra sem þurfa á þjónustunni að halda og einnig til þeirra sem veita hana. Frumvarpið varðar öryggi og réttindi starfsfólks í þeim tilvikum þegar vikið er frá lágmarksreglum sem kveðið er á um í lögum.
Eins og ég sagði áðan þá skrifa ég undir þetta nefndarálit og þarf ekki að endurtaka það sem þar er sagt. En ég vil jafnframt taka undir með hv. þm. Halldóru Mogensen sem skrifar nefndarálit frá minni hluta velferðarnefndar, þar sem hún dregur fram að þegar þetta frumvarp var undirbúið, var aðeins einn fulltrúi notenda NPA-þjónustunnar við borðið á móti fjölmörgum fulltrúum annarra hagsmunasamtaka og enginn fulltrúi NPA-aðstoðarfólks, þrátt fyrir að frumvarpið hafi snúist um þeirra hagsmuni. Mér finnst þetta vera sannarlega gagnrýnivert en þetta er ekki síðasta frumvarpið eða síðasta umræðan sem við tökum um hagsmuni fatlaðs fólks eða þeirra sem þurfa á notendastýrðri persónulegri aðstoð að halda. Í framtíðinni þurfum við að gæta að því að þau sitji við borðið sem raunverulega þekkja málið best og tillit sé tekið til þeirra sjónarmiða.
En að því sögðu þá fórum við ágætlega yfir málið í hv. velferðarnefnd og þar voru auðvitað skiptar skoðanir þó að flestir hafi fagnað því að frumvarpið væri að koma fram og í því fælist réttarbót og líka vörn fyrir þá sem þurfa á notendastýrðri persónulegri aðstoð að halda. En eftir stendur, frú forseti, að það eru alls ekki nægilega margir sem njóta þessarar þjónustu. Það eru ekki lagðir í það peningar til þess að allir sem þurfa á NPA að halda fái notið þeirrar þjónustu. Úr því þarf að bæta. Það er möguleiki að gera það í fjármálaáætlun og fjárlögum komandi ára því eins og málin standa núna er þetta virkilega mikið óréttlæti og það er verið að troða á mannréttindum fatlaðs fólks. Notendastýrð persónuleg aðstoð er einmitt til þess að gera fötluðum kleift að lifa lífi sem þau kjósa, eins og hægt er.
Mig langar að nefna, frú forseti, eins og ég sagði áðan, að þetta er sannarlega ekki síðasta frumvarpið sem við tölum um sem varðar hagsmuni fatlaðs fólks af því að þar er af nógu að taka. Ég hef átt samtöl við starfsmenn sveitarfélaga, sem eru að veita aukna þjónustu, eru ekki með nægilega marga NPA-samninga, en eru þó að leggja til eitthvað svipað þó að það gangi ekki alla leið, svona þjónustu við fólk sem þarf á persónulegri aðstoð alla daga og stundum er einn starfsmaður sem er að þjónusta þrjá o.s.frv. Þannig að það eru alls konar varíasjónir af þessari þjónustu í sveitarfélögum og hún er misjöfn eftir sveitarfélögum. En það sem er sammerkt, bæði með þeim sem eru með NPA-samninga og einnig hinum, er að það er nánast ógjörningur fyrir fatlað fólk sem þarf á þessari þjónustu að halda að taka sér sumarfrí. Það er í fyrsta lagi bara svo dýrt. Segjum að einhver vilji fara til Spánar, þá þarf viðkomandi að borga far og gistingu fyrir sig en líka fyrir aðstoðarmanninn og laun aðstoðarmannsins á ferðalaginu. Þetta er flestum bara algerlega ómögulegt að gera.
Það er líka vandamál að ferðast hérna innan lands. Segjum að ungur fatlaður einstaklingur vilji fara, eins og einn gaf mér dæmi um, á Bræðsluna í Borgarfirði eystri í sumar. Þá er að ýmsu að hyggja. Það þarf auðvitað að athuga með bílinn og þar er óheyrilegur kostnaður ef starfsfólk eða sveitarfélög rukka bensíngjald, t.d. á eigin bíl, þá er það auka kostnaður. Það er gisting fyrir aðstoðarmanninn og það þarf að varða leiðina og fá upplýsingar um hvaða aðgengi er fyrir fatlað fólk á leiðinni. Það þarf að vera salerni sem er aðgengilegt fyrir fatlaða og það þarf meira að segja að kortleggja viðgerðarþjónustuna ef t.d. hjálpartækin bila. Það þarf að vera aðgengi að apóteki og heilbrigðisþjónustu og síðan er það, sem fatlað fólk kvartar undan, að það fer á heimasíður ferðamannastaðanna og sveitarfélaganna og þar er listað upp hvaða aðgengi er fyrir fatlaða og hvaða hjálpartæki eru t.d. í sumarhúsum og svo þegar mætt er á staðinn þá stendur ekki steinn yfir steini. Það er kannski upplýst að það séu sturtustólar í sumarbústaðnum en svo reynist það ekki vera og þetta veldur vandræðum og getur sett ferðir bókstaflega í uppnám.
Svo við tökum aftur dæmið um unga fólkið sem vill fara á Bræðsluna í Borgarfirði eystri þá er enga almennilega gistingu að fá frá Vík að Borgarfirði. Segjum að það komi í ljós að það sé hvergi hægt að fá gistingu á þessari löngu leið, en það er kannski þörf fyrir að gista á a.m.k. tveim stöðum á þessari ferð, og ef klósett ætlað fötluðum, sem sagt er að sé á leiðinni, reynist svo vera í húsi með tröppum getur það sett ferðalagið allt í uppnám. Þannig að það þarf að gæta að því og það þarf að senda þau skýru skilaboð út til ferðamannastaða og til sveitarfélaganna sem eru með upplýsingar um aðgengi að hafa í fyrsta lagi upplýsingarnar algerlega hreinar og skýrar og standa síðan við að það sem lofað er sé til staðar fyrir fatlað fólk.
Það er því ekki bara að það sé erfitt fyrir fatlað fólk, sem þarf á svona persónulegri aðstoð að halda og dýrara heldur en fyrir annað fólk að fara í sumarfrí, heldur eru líka aðstæður oft mjög erfiðar sem veldur því í rauninni að fólk þarf að greiða fyrir það dýrum dómum. Svo eru alls konar hindranir á leiðinni þannig að skilaboðin til fatlaða fólksins eru bara: Getið þið ekki bara haldið ykkur heima? Verið þið bara heima. Það eru ekki góð skilaboð til fólks og við þurfum að gæta að mannréttindum þeirra hvað þetta varðar líka.
Ég vil að lokum nefna, frú forseti, fólk sem notar íslenskt táknmál. Það getur t.d. ekki gengið að því gefnu að fá túlk sér að kostnaðarlausu ef þau eru að fara í valfrjáls ferðalög. Þannig að hindranirnar eru mjög víða og ég vildi bara nýta þetta tækifæri til þess að benda á það að fatlað fólk sem þarf á NPA að halda, eða á daglegri persónulegri þjónustu að halda, á mjög erfitt með að komast í frí en það þarf á fríi að halda eins og við hin. Það þarf að ganga í það að finna út hvernig er hægt að aðstoða þau, bæði fjárhagslega til að borga fyrir laun og kostnað aðstoðarmannsins, en einnig er það aðgengið sem skiptir þar mjög miklu máli.
En að lokum þetta, frú forseti. Ég held, og er þeirrar skoðunar, að þetta frumvarp sé til bóta, en tek jafnframt undir það sem stendur í meirihlutaálitinu. Það þarf stanslaust að vera að fylgjast með. Þetta er óvenjulegur vinnutími og reglur eru sveigðar til að þetta geti allt saman gengið upp. En það þarf áfram að gæta að hagsmunum bæði notenda þjónustunnar og þeirra sem hana veita og það skiptir máli að aðstoðarfólkið fái sinn hvíldartíma. Það skiptir líka máli fyrir þann sem er að fá þjónustuna vegna þess að það geta orðið óhöpp og slys og upp getur komið mikill vandi ef starfsfólkið fær ekki sína hvíld og er of þreytt við vinnuna. Þannig að það þarf að gæta að þessum hlutum líka þó að mikilvægt sé að halda jafnframt sveigjanleikanum í vinnutímanum.
