útlendingar.

Frú forseti. Þar sem ræðutíminn er svo stuttur fer alltaf hálf ræðan mín í að rifja upp hvar ég var síðast þannig að ég ætla bara að vinda mér beint að efninu. Ég var að lesa upp úr umsögn Rauða krossins um 2. gr. frumvarpsins varðandi sjálfvirka kæru og 14 daga greinargerðarfrest. Í umsögn Rauða krossins segir m.a., með leyfi forseta:

„Annars vegar eru ákvarðanir Útlendingastofnunar birtar og afhentar umsækjendum á íslensku og ekki þýddar á önnur tungumál en gera má ráð fyrir að lengd ákvörðunar í málum af þessu tagi sé 10–20 blaðsíður að jafnaði. Birting ákvörðunar fer nú fram á þann veg að ákvörðunin er ekki birt fyrir umsækjanda sjálfum, heldur send löglærðum talsmanni hans í gegnum forritið Signet Transfer en hvorki lögregla né fulltrúi Útlendingastofnunar sér um framkvæmd birtingar.“

Hér staldraði ég við síðast. Áfram heldur, með leyfi forseta:

„Í kjölfarið þarf talsmaður að bóka fund ásamt túlki með umsækjanda til að skýra forsendur ákvörðunarinnar en slíkt er í flestum tilvikum ekki hægt að gera samdægurs. Á umsækjandi því ekki kost á að fá munnlegar skýringar á niðurstöðu máls við birtingu. Reynsla Rauða krossins af talsmannaþjónustu hefur verið sú að umsækjendur óska oft á tíðum eftir ráðgjöf hjá talsmanni að lokinni birtingu til að fá efnislega útskýringu á niðurstöðu ákvörðunar og í framhaldi að ræða næstu skref. Að mati Rauða krossins er frestur til umhugsunar um kæru nauðsynlegur og sjálfsagður til að gefa umsækjendum tækifæri til að kynna sér forsendur niðurstöðu ákvörðunarinnar og taka upplýsta ákvörðun um kæru.“

Þetta er fyrra atriðið sem gerir það að verkum að Rauði krossinn telur þessa breytingartillögu ekki til bóta í lögunum þó að það hljómi mjög sakleysislega að ætla að gera kæru í tilteknum málum sjálfkrafa. Áfram heldur, með leyfi forseta:

„Síðari ástæðan“ — fyrir því að Rauði krossinn er andvígur þessu ákvæði — „snýr að þeim aðstæðum sem skapast hafa og leiða af vanrækslu Útlendingastofnunar á rannsóknarskyldu sinni skv. 1. mgr. 25. gr. útlendingalaga við ákvarðanatöku í málum er falla undir 36. gr. útlendingalaga.“

En það eru einmitt þau mál sem ákvæðinu er beint að. Það er bara í þessari tegund mála sem kæra verður sjálfkrafa og greinargerðarfrestur lögfestur í 14 daga, hvílík tilviljun. Áfram heldur, með leyfi forseta:

„Rauði krossinn hefur ítrekað gert athugasemdir við mat Útlendingastofnunar á stöðu umsækjenda og hugsanlegum sérþörfum líkt og kveðið er á um í 1. mgr. 25. gr. útlendingalaga. Reynslan sýnir, að mati Rauða krossins, að stofnunin vanrækir skyldu sína til að hafa frumkvæði að slíkri rannsókn, jafnvel þegar vísbendingar eru uppi um að einstaklingar teljist í sérstaklega viðkvæmri stöðu. Reglulega kemur það upp að umsækjendur hafa ekki verið komnir með tíma í fyrstu heilbrigðisskoðun þegar þeir mæta til viðtals hjá Útlendingastofnun en í slíkri skoðun er skimað fyrir líkamlegum og andlegum veikindum. Í slíkum tilvikum er nauðsynlegt að bíða með ákvarðanatöku í málinu þar til gögn hafa orðið til og borist frá heilbrigðisyfirvöldum. Í flestum tilvikum berast gögn frá Göngudeild sóttvarna áður en ákvörðun Útlendingastofnunar er birt en til eru allmörg dæmi um hið gagnstæða.“

Ég ætla að fá að útskýra þetta aðeins. Það er sem sagt þannig að þegar einstaklingur kemur hingað og sækir um vernd fær hann tíma í heilbrigðisskoðun á göngudeild sóttvarna sem er deild heilsugæslunnar sem síðast er ég vissi var í Mjódd. Í þeirri skoðun er farið yfir það hvort viðkomandi sé með smitsjúkdóma sem gera það að verkum að viðkomandi þarf að halda sig frá öðrum eða slíkt eða þarf á einhverjum lyfjum að halda. Í þeirri skoðun er jafnframt skimað fyrir áfallastreituröskun og skimað fyrir ýmsum hlutum. Það er oftast þannig að fólk fær tíma í þessa skoðun áður en ákvörðun Útlendingastofnunar er tekin, ekki alltaf fyrir viðtalið hjá Útlendingastofnun og kemur allt of oft fyrir að þessi skoðun hefur ekki farið fram áður en viðtalið fer fram, sem er alvarlegt af mjög mörgum ástæðum. En það er bara mjög algengt að ákvörðun sé tekin í máli hjá Útlendingastofnun án þess að þessi gögn séu komin, án þess að það sé búið að kanna líkamlegt og andlegt ástand viðkomandi af hálfu fagaðila.

Þá er ræðutíminn búinn einu sinni enn. Ég verð að halda áfram í annarri ræðu og óska eftir því við forseta að fá að fara aftur á mælendaskrá.