153. löggjafarþing — 57. fundur,  31. jan. 2023.

útlendingar.

382. mál
[20:10]
Horfa

Björn Leví Gunnarsson (P):

Frú forseti. Það er svo margt í þessu frumvarpi sem er áhugavert. Hv. þm. Þórhildur Sunna Ævarsdóttir minntist einmitt á heilbrigðiskerfið í þessu samhengi. Ég var á síðasta fundinum áður en þetta var tekið út úr nefnd aftur og fór í 2. umr. hér í upphafi ársins. Þar vorum við einmitt að spyrja ráðuneytið um þessa þjónustuskerðingu, hvað hún þýddi varðandi bráðaþjónustu með tilliti til heilbrigðismála. Umræðan fór einhvern veginn út í það að þetta væri í raun spurning um hvort þjónustan yrði endurgjaldslaus eða ekki, að þegar þau eigi rétt á þjónustu, bráðaþjónustu, kostar þjónustan það sama og fyrir aðra en þegar þau eru búin að missa rétt sinn til þjónustu þurfi þau að borga fyrir hana sjálf.

Það sem er svo merkilegt er að það eru til reglur um fjárhagsaðstoð sveitarfélaga. Í sérstökum tilvikum, þegar erlendir ríkisborgarar eru í neyð, fá þeir ákveðinn stuðning, þeir fá ýmis réttindi samkvæmt þeim reglum. Það er svo merkilegt að það er meira en þessar 8.000 kr. sem hælisleitandi fær í vikugreiðslu; útlendingur fær lágmarksframfærslu sveitarfélags og fær greidda húsaleigu. Ég spurði ráðuneytið hvort útlendingur í neyð — sem er vissulega hælisleitandi, umsækjandi um alþjóðlega vernd sem hefur verið neitað og er ekki lengur með stöðu umsækjanda um alþjóðlega vernd, er ekki í því kerfi lengur, búinn að tikka út þessa 30 daga og er bara útlendingur á Íslandi í neyð — félli þá ekki undir regluna um fjárhagsaðstoð sveitarfélaga sem útlendingur í neyð. Fær útlendingur í neyð meiri framfærslu og betra húsnæði en hælisleitandi í sömu heilbrigðisneyð? Eina svarið var: Þær reglur heyra undir félags- og vinnumarkaðsráðherra. Við kunnum ekki alveg á það þannig að það er best að félags- og vinnumarkaðsráðherra svari því. En nefndin hafði ekki tíma til þess að leita eftir því af því að það var bara ákveðið að nú væri tíminn búinn og það ætti ekkert að kalla inn nýja umsagnaraðila eða nýja gesti fyrir nefndina. Málið átti bara að fara í 2. umr. í nefnd. Við kölluðum þá eftir félags- og vinnumarkaðsráðherra að koma og spjalla við okkur af því að þau vilji ekki tala um þetta meira í nefndinni. Hann segir: Nei. Ég hef engan áhuga á að koma. Og hér stöndum við uppi með þetta áhugaverða jaðartilfelli að það gæti farið svo að þegar hælisleitandi, með þessar 8.000 kr. á viku o.s.frv., klárar sitt ferli, fær nei, er ekki lengur umsækjandi um alþjóðlega vernd, klárar 30 daga frestinn, er núna bara útlendingur í neyð vegna heilbrigðismála, detti hann allt í einu inn í fjárhagsaðstoð sveitarfélaga sem er lágmarksframfærsla sveitarfélags og greidd húsaleiga. Það er svo kaldhæðnislegt ef það er málið. Það væri réttindaaukning, alveg tvímælalaust, kannski er það mannúðin í þessu, ég veit það ekki. En það hefur ekki verið ætlunin því að ráðuneytið hafði ekki hugmynd um að þetta gæti mögulega gerst, sem er mjög áhugavert. Ég veit ekki hvernig við eigum að fá þessar upplýsingar inn í umræðuna til að kannski geta átt í einhverjum samræðum við stjórnarliða um það hvort þau haldi að þetta geti endað svona. Þegar það verður atkvæðagreiðsla um þetta, eru þingmenn að greiða atkvæði með vitneskju um það að svona virki þetta þegar búið er að samþykkja þetta frumvarp eða ekki?

Þess vegna er svo kjánalegt að þetta frumvarp sé hér í 2. umr. þegar það eru svona atriði sem við höfum ekki hugmynd um hvert svarið er við. Myndum við vilja að fyrirkomulagið væri svona, að viðkomandi félli bara undir lágmarksframfærslu sveitarfélaga? Kannski. Mun það verða svoleiðis? Ekki hugmynd.