útlendingar.
Virðulegi forseti. Ég var að fara hér yfir 8. gr. frumvarpsins um það sem er kallað fyrsta griðland. Ég hef verið að fjalla um umsögn Rauða krossins um 8. gr. vegna þess að mér finnst sú umsögn ein af bestu heimildunum um hversu skaðleg þessi 8. gr. er. Ég vil kannski byrja á að tala um það að þetta var svona. Þetta er undanþága hvað það varðar að fólk sem kemur til Íslands og sækir um alþjóðlega vernd fái málsmeðferðina sem meginreglan segir að það eigi að fá, málsmeðferðina sem heitir efnismeðferð, þ.e. að umsókn þess sé tekin til skoðunar. Það er meginreglan. Svo eru til einhverjar undantekningar á henni og þær hafa aðallega verið þær, að meginstefnu til, að viðkomandi sé með umsókn í öðru Schengen-ríki eða í öðru Dyflinnarreglugerðarríki eða hafi fengið vernd í öðru Dyflinnarreglugerðarríki. Þá er hægt að víkja frá þessari meginreglu um að umsækjandi fái efnismeðferð.
En síðan þegar fólk fór að koma hingað frá Venesúela, í því magni sem útlendingayfirvöldum fannst greinilega fram úr góðu hófi gegna, þá tók stofnunin sig til og fór að reyna að beita þessu undanþáguákvæði, fór að synja fólki um efnismeðferð á grundvelli ákvæðis sem hingað til hafði bara verið notað gagnvart fólki sem var með umsókn hjá öðru Schengen-ríki eða öðru Dyflinnar-reglugerðarríki, þetta er eiginlega sami hluturinn, eða hafði fengið samþykkt hæli í einu af þessum ríkjum. Stofnunin fór að beita þeirri undanþágu gagnvart fólki frá Venesúela með vísan til þess að það ætti bara að fara eitthvað annað í Suður-Ameríku, burt séð frá því hvort það hafði rétt til dvalar í Suður-Ameríku og algerlega án tillits til þess að Ísland er ekki með móttökusamning eða nokkurs konar samninga við ríki Suður-Ameríku um að taka á móti flóttafólki sem er synjað um efnismeðferð á Íslandi en hefur ekki dvalarleyfi í landinu sem verið er að vísa því til.
Mig langar bara að minna aftur á bls. 11 í umsögn Rauða krossins, þar sem segir:
„Að teknu tilliti til þess hve óskýrt og umdeilanlegt núverandi ákvæði […] er, og þess að hingað til hefur ekki tíðkast að beita undanþáguákvæðum ef ekki er um Schengen-ríki að ræða, hefur Rauða krossinum brugðið hve viljug stjórnvöld hafa verið til að beita ákvæðinu í fyrrnefndum tilvikum.“ — Þ.e. gagnvart einstaklingum með ríkisfang í Venesúela sem einnig hafa mismikil tengsl við önnur ríki, einkum önnur ríki Suður-Ameríku.
Ég skil það svo sem ágætlega að þeim sé brugðið en mér finnst þetta einhvern veginn svo harðsvírað, að nota undanþágu sem var skrifuð inn í lögin með Schengen-samstarfið í huga, með Dyflinnarreglugerðina í huga, til að senda fólk bara eitthvað allt annað þar sem ekkert slíkt samkomulag er í gildi eins og það sem við höfum að meginstefnu til verið að byggja flóttamannastefnu okkar á. Það er rosalegt.
Ég á lítið eftir af þessum ræðutíma, virðulegi forseti, en mig langar að ítreka það sem Rauði krossinn hefur einnig sagt, og kemur fram á bls. 12 í umsögn hans, um þá þversögn að Útlendingastofnun synji umsækjendum um efnismeðferð í tilvikum þar sem umsækjandi hefur dvalið í móttökuríki sem er ekki á lista sem stofnunin gefur sjálf út yfir örugg upprunaríki. En samt eru gerðar minni kröfur til aðstæðna í fyrsta griðlandi sem móttökuríkis en gerðar eru þegar metið er hvort umsækjandi geti leitað verndar með því að flytja sig um set innan eigin heimaríkis. Þetta er annað atriði í frumvarpinu sem ég held að sé mjög mikilvægt að ræða. Krafan samkvæmt lögunum, eins og það er verið að reyna að breyta þeim, um að Útlendingastofnun kanni hverjar aðstæður séu í landinu í þessu fyrsta griðlandi (Forseti hringir.) er minni þegar kemur að fyrsta griðlandinu en bara þegar viðkomandi er álitinn þurfa að flytja sig um set í sínu eigin landi. (Forseti hringir.) Það er rosalegt, virðulegi forseti. Ég átta mig á því að nú er bjallan farin að glymja þannig að ég óska eftir því að vera sett aftur á mælendaskrá.
