útlendingar.
Frsm. 3. minni hluta allsh.- og menntmn. (Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir) (P):
Frú forseti. Ég held áfram umfjöllun minni um 4. gr. frumvarpsins sem fjallar um nýja heimild lögreglu til að afla vottorða frá heilbrigðisyfirvöldum um líkamlegt og andlegt heilbrigði fólks til þess að geta ferðast. Mikið hefur verið rætt um þessi svokölluðu „fit to fly“-vottorð sem aflað er áður en einstaklingur er færður í flug til að tryggja að það sé ekki verið að flytja fólk og stofna heilsu þess í hættu, t.d. með flugi.
Í síðustu ræðu minni rifjaði ég upp mál sem var mikið í fjölmiðlum, mál albanskrar konu sem var komin átta mánuði á leið og var með vottorð frá heilbrigðisstarfsfólki um að hún ætti ekki að fljúga og mælst var gegn því að hún myndi fljúga. Hins vegar þá var það ekki svo gott. Ég ætla að lesa áfram upp úr fréttinni, með leyfi forseta:
Þó að vonir hafi staðið til þess vottorðið myndi hafa eitthvað að segja fyrir brottvísun virðist það ekki hafa verið nóg. Lögreglan sagði það ekki nóg til að stöðva brottvísun fólksins og sögðust vera með vottorð frá trúnaðarlækni Útlendingastofnunar um að konan gæti flogið. Í tilkynningu No Borders kemur þó fram að konan man ekki eftir að hafa hitt lækni frá Útlendingastofnun, eingöngu að hún fór í blóðtöku hjá göngudeild hælisleitenda fyrir 10 dögum. Engar frekari skoðanir hafi farið fram utan þeirrar sem fór fram á kvennadeild Landspítalans í nótt og var framkvæmd af ljósmæðrum sem mæltu eindregið gegn brottvísun konunnar. Kl. 5 var fjölskyldan færð inn í bíl lögreglunnar til að vera fylgt upp á flugvöll.
Í kjölfarið hóf landlæknir athugun á málinu. Það kom fram í frétt, m.a. í fjölmiðlum, að embættið liti þetta mál alvarlegum augum og enn segir í frétt um þetta, með leyfi forseta:
„Við náttúrulega lítum þetta einkar alvarlegum augum,“ segir Kjartan Hreinn Njálsson aðstoðarmaður Landlæknis um mál þungaðrar albanskrar konu sem flutt var úr landi í nótt ásamt fjölskyldu sinni. Útlendingastofnun segir að ekkert hafi komið fram í læknisvottorði, sem gefið var út á kvennadeild Landspítalans vegna albönsku konunnar í gær, sem benti til þess að flutningur hennar úr landi myndi stefna öryggi hennar í hættu. Konan er gengin tæpar 36 vikur á leið en í umræddu vottorði kemur fram að hún „ætti erfitt með langt flug“.“
Þarna er alveg ljóst að fyrir liggur vottorð frá heilbrigðisyfirvöldum um að einstaklingurinn er ekki fær um fljúga. Þrátt fyrir það sér Útlendingastofnun tilefni til að afla nýs vottorðs frá aðila sem virðist ekki hafa hitt konuna sem um ræðir. Í kjölfarið hóf landlæknisembættið könnun á málinu og óskaði eftir upplýsingum í því skyni að komast að því hvort það væru einhverjar brotalamir út frá heilbrigðissjónarmiðum til að koma í veg fyrir að svona gæti gerst aftur. Í frétt sem kom út nokkru seinna, 4. júní 2021, sagði, með leyfi forseta:
„Landlæknir hefur úrskurðað um að læknir á vegum Útlendingastofnunar hafi brotið lög og reglur með útgáfu vottorðs um að albönsk kona sem gengin var 36 vikur á leið mætti fara í flug. Þetta segir lögmaður albönsku konunnar sem mun taka málið lengra.
Í nóvember fyrir tveimur árum var albanskri konu á þrítugsaldri, sem þá var gengin tæpar 36 vikur á leið, maka hennar og tveggja ára barni, vísað úr landi eftir að hafa sótt hér um alþjóðlega vernd.
Brottvísunin vakti nokkra athygli og margir gagnrýndu að verið væri að vísa konunni úr landi, ekki síst vegna þess að kvöldið fyrir ferðalagið höfðu ljósmæður lagst gegn því að konan færi í flug. Hins vegar var vottorð trúnaðarlæknis Útlendingastofnunar um að hún mætti fljúga látið gilda.
Landlæknir hóf rannsókn á málinu og niðurstaðan liggur nú fyrir.
„Það er niðurstaða landlæknis að læknirinn sem sá um að gefa út flugfærnisvottorð“ — þarna er íslenska orðið komið — „í tilfelli umbjóðanda míns hafi brotið gegn réttindum hennar,“ segir Claudia Wilson, lögmaður konunnar.
Í fyrsta lagi að hann hafi ekki mátt gefa út vottorðið án þess að hafa skoðað og metið ástand konunnar. „En hún hafði ekki gert það heldur byggt niðurstöðu sína á fyrirliggjandi upplýsingum,“ segir Claudia. Í öðru lagi hafi lækninum borið að tryggja að konan færi í mat hjá sérfræðilækni, til dæmis ljósmóður, fæðingar- eða kvensjúkdómalækni.
„Og gerði það ekki og út af þessu tryggði hún ekki að konan hafi fengið bestu læknisþjónustu sem uppá er að bjóða,“ segir Claudia og bætir við að samkvæmt landslögum eigi heilbrigðisþjónusta að veita þá bestu þjónustu sem völ er á að veita á hverjum tíma.“(Forseti hringir.)
Ég verð víst að halda áfram í næstu ræðu. Ég óska eftir því við forseta að fara aftur á mælendaskrá.
