framkvæmd EES-samningsins.
Virðulegur forseti. Við erum að ræða EES-samning og skýrslu. Í andsvörum við hv. þingmann Loga Einarsson kom ýmislegt fram um fátækt í Evrópu og ég var að tala við fólk frá Mið-Evrópu, Ungverjalandi, Tékklandi, Þýskalandi, og síðan voru það auðvitað suðrænu löndin þar sem atvinnuleysi meðal ungs fólks er alveg í hæstu hæðum og unga fólkið kemst ekki að heiman. Í því samhengi er Evrópusambandið ekki spennandi. En eins og kom fram í andsvörum við hæstv. ráðherra og ég ætla að endurtaka voru 10.692 gerðir teknar upp í EES-samninginn á árunum 1994–2019. Þarna voru um 2.920 tilskipanir, 457 reglugerðir, 2.881 ákvörðun, 142 tilmæli og 192 gerðir af öðrum toga. Þetta segir okkur að þarna erum við að eiga við eitthvert bákn sem er stjórnlaust. Framkvæmd EES-samningsins eins og hann birtist okkur hér í þessum sal er gjarnan sem langar runur af tilskipunum og reglugerðum sem óhjákvæmilegt er að innleiða. Þessar gerðir, eins og þær kallast einu nafni, eru oft og tíðum viðamiklar og mjög tæknilegar sem gerir okkur sem höfum ekki endilega sérþekkingu á viðkomandi málefni erfitt um vik að ná utan um efni þeirra. Ég leyfi mér því að fullyrða að það gerist reglulega að hér séu innleiddar EES-gerðir án þess að þingmenn hafi hugmynd um hvað þeir eru að samþykkja eða þá að þeir hafa kannski ekki nema óljósar hugmyndir um það. Þetta getur verið mjög varasamt því að þá er hætta á að við samþykkjum eitthvað sem kemur svo í ljós þegar á reynir að er óheppilegt, fellur kannski illa að sérstöðu Íslands sem fámenns eyríkis eða hentar bara alls ekki hagsmunum lands og þjóðar. Sem dæmi má nefna orkupakkana margumtöluðu eða reglur um járnbrautarlestir og ýmis fyrirbæri sem eru ekki einu sinni til á Íslandi.
Eins og kemur fram í 6. kafla skýrslunnar sem við erum að ræða hér er afar mikilvægt að leggja áherslu á virka hagsmunagæslu gagnvart ESB. Þrátt fyrir að Ísland eigi ekki aðild að Evrópusambandinu er ekkert því til fyrirstöðu að við getum haft áhrif á mótun regluverks á vettvangi sambandsins. Til þess þarf þó að koma sjónarmiðum Íslendinga á framfæri strax á frumstigum því að eftir að reglur hafa verið samþykktar í Brussel og koma inn á borð EES-samstarfsins er það of seint. Reyndar er hægt á vettvangi sameiginlegu EES-nefndarinnar að gera fyrirvara við reglur sem taka ekki mið af sérstöðu Íslands en svo virðist sem slíkt sé afar fátítt eða sé jafnvel aldrei gert. Ef við ætlum að eiga farsælt samstarf við önnur Evrópuríki í gegnum EES-samninginn verðum við að axla ábyrgð og vera virkir þátttakendur í því samstarfi því að það er enginn annar sem mun gera það fyrir okkur. Ef við tökum þá ábyrgð ekki alvarlega eða getum ekki staðið undir henni væri kannski eins gott að segja okkur frá EES-samningnum, þó að ég sé samt ekki að hvetja til þess hér og nú.
Svo er annað vandamál sem hefur stundum fylgt þessu sem er svokallaður innleiðingarhalli, þ.e. þegar við náum ekki að innleiða nógu hratt þær reglur sem koma af færibandinu og þá safnast upp stafli sem við höfum ekki náð að innleiða tímanlega. Þannig höfum við ítrekað lent í því að þurfa að svara fyrir slíkt í samningsbrotamálum fyrir EFTA-dómstólnum. Öllu verra er þó þegar EES-reglur, jafnvel mjög góðar reglur sem gætu haft jákvæð áhrif fyrir hinn almenna borgara, eru innleiddar með ófullnægjandi hætti, hvort sem er vegna þess að í flýtinum við að ná niður innleiðingarhalla yfirsést mönnum eitthvað eða bara vegna skorts á metnaði við að tryggja rétta og fullnægjandi innleiðingu. Það getur beinlínis valdið almennum borgurum réttindaspjöllum því að þá fara þeir á mis við þau réttindi sem þeim eiga að vera tryggð til jafns við aðra borgara í aðildarríkjum EES.
Ég vil í þessu sambandi nefna að Flokkur fólksins hefur lagt fram ýmis mál sem hafa fyrst og fremst þann tilgang að skerpa á ýmsum EES-reglum, einkum á sviði neytendaverndar eða jafnvel til að bæta úr vanköntum sem hafa komið í ljós vegna ófullnægjandi innleiðingar eða framkvæmdar á þeim reglum. Ég vil hvetja ríkisstjórnina til að gera meira af því að hlusta á slíkar ábendingar. Það á ekki að þurfa að vera hlutskipti stjórnarandstöðunnar að þrífa upp eftir mistök eða yfirsjón hvorki núverandi né fyrrverandi ríkisstjórnar.
Flestir geta verið sammála því að við höfum að mörgu leyti notið góðs af EES-samstarfinu og taka má undir að samningurinn sé einn mikilvægasti þjóðréttarsamningur sem Ísland á aðild að. Við þurfum samt að gera betur í því að beita okkur fyrir hagsmunum Íslands á þessum vettvangi og ég held að við getum það alveg ef við viljum, en það er alfarið á ábyrgð þeirrar ríkisstjórnar sem situr við völd á hverjum tíma. Við erum á þeim stað að við þurfum að átta okkur á því að núna er á leiðinni enn einn orkupakki og nú eru uppi kröfur sem verða sennilega háværari um að tengja rafstreng við Evrópu. Ég vona heitt og innilega sú áætlun gangi aldrei upp vegna þess að það myndi hafa skelfilegar afleiðingar fyrir okkur, myndi valda heimilum gífurlegum fjárhagskostnaði, auknum kostnaði við raforku. Við sjáum þetta birtast í Evrópu. Við sjáum það rugl sem er í gangi þar. Við höfum séð samsvarandi rugl sem er í gangi hér heima, t.d. að það er allt í einu kominn milliliður á rafmagn, einhver aðili sem er bara eiginlega tölvutengdur til að selja okkur rafmagn sem við fengum áður beint frá orkusalanum. Þetta virðist vera gert í þeim eina tilgangi að einhver geti grætt þarna slatta af peningum fyrir ekki neitt, eiginlega peningamaskína. Svona rugl er því miður í gangi og þetta er það sem við þurfum að passa okkur á og sjá til þess að alveg sama hverjar EES-reglugerðirnar eru, og sú nýjasta er í sambandi við flugið, stöndum við fast á því að við samþykkjum ekki hvað sem er og allra síst í mengunarmálum, af því að við erum á algjörum villigötum þar eins og þegar hefur komið í ljós. Við erum að selja okkar hreinu orku hér til útlanda til að umhverfissóða í Evrópu sem geta skreytt sig með því og skráð á okkur til baka kjarnorku og kolabrennslu og ég veit ekki hvað. Þetta er auðvitað fáránlegt. Það er eiginlega sviksamlegt að við skulum leyfa þetta, að það sé yfir höfuð hægt að búa til svona regluverk í Evrópu til þess eins að plata almenning og senda kostnaðinn af þessu rugli á fólk með hærra vöruverði, því að einhver þarf að borga fyrir þetta, það segir sig sjálft. Ekki ætla þessir aðilar að borga fyrir þetta, það er alveg á hreinu. Nýjasta dæmið er að við erum dæla niður koltvísýringi úr lofti uppi á Hellisheiði með tilheyrandi jarðskjálftum, einhverjum 12.000 tonnum á ári, og nú ætlum við að fara í 250.000 tonn á mánuði og dæla því niður hérna við Straumsvík í Hafnarfirði. Þetta eru 3 milljónir tonna á ári. Og hver á að borga þetta? Almenningur hlýtur að þurfa að borga þetta. Svo er sagt að þetta sé svo gott fyrir umhverfið vegna þess að við erum að fanga koltvísýring og sigla með frá Evrópu til Íslands. Sigla með hann, sem mengar líka.
Þetta er stórfurðuleg hugsun og hættuleg vegna þess að þetta mun alltaf, alla tíð, bitna á þeim sem síst skyldi; verst setta fólkinu. Þetta er reglugerðarfargan, þetta Evrópusamband. Við þurfum að taka á því. Við þurfum að gera hlutina betur. Við þurfum að fylgjast betur með og taka út þær reglugerðir sem varða okkur ekki neitt og passa okkur á því að við séum ekki með einhverja hraðstimplum hérna í þinginu af því að það hefur gerst aftur og aftur að ótrúlegur fjöldi af EES-reglugerðum hefur runnið í gegn án þess eiginlega að við höfum haft hugmynd um hvað við erum að samþykkja. Vonandi förum við fljótlega að hafa vit á því að hætta því og skoða vel allt það sem við erum að samþykkja í EES og helst að samþykkja ekkert annað en það sem er okkur hagkvæmt.
