framkvæmd EES-samningsins.
Virðulegi forseti. Mig langar að þakka hæstv. utanríkisráðherra fyrir góða framsögu og fyrir að hefja þessa umræðu. Þetta er góð og umfangsmikil skýrsla og margt sem má staldra við í henni en ég hef vissulega ekki tíma í að fara yfir allt og heldur ekki nennu, svona bara okkar á milli, en það eru samt nokkrir kaflar sem ég staldra við og langar að ræða hér. Ég ætla ekki að hafa þessa ræðu langa en kaflinn sem ég ætla að tala um ber heitið: Dómsmál gegn Íslandi vegna tafa á innleiðingu. Þar segir, með leyfi forseta:
„Í júní 2022 hófst málsmeðferð vegna þriggja mála sem ESA höfðaði gegn Íslandi vegna tafa við innleiðingu á 37 gerðum á sviði fjármálaþjónustu. Gerðirnar voru innleiddar áður en Ísland skilaði málsvörn í málinu þar sem dómkröfum ESA var ekki andmælt.“
Virðulegi forseti. 37 gerðir er galið. Við gengum í EES af eigin frumkvæði og ég held að það sé bara með þeim betri ákvörðunum sem Ísland hefur tekið, ekki bara vegna samstarfs við önnur ríki heldur líka bara lagalega séð. Með fullri virðingu fyrir hæstv. ríkisstjórn þá efast ég um að einhver myndi hugsa að eigin frumkvæði: Ég ætla að fara að vinna að útfærslu á hópundanþágu í reglugerð vegna láréttra samstarfssamninga til að samræmast 3. mgr. 15. gr. samkeppnislaga á Íslandi. Nei. Þetta er bara frábært. Ég elska EES og þetta er nákvæmlega það sem það gerir, veitir okkur aðhald. Þá pæli ég í því: Hvers vegna erum við þá svona léleg í að innleiða gerðir sem eru nauðsynlegar og við erum nú þegar búin að skuldbinda okkur til þess að innleiða? Til að nefna dæmi er EES-samstarfið og Evrópusambandið sömuleiðis með metnaðarfull markmið sem varða loftslagsmál og orkusparnað sem við erum líka að vissu leyti búin að skuldbinda okkur um og slagorð Sjálfstæðisflokksins í síðustu alþingiskosningum var að einhverju leyti um orkuskipti, það var límt á mynd af hæstv. utanríkisráðherra á strætóskýli, sem var reyndar mjög flott. Þessar tilskipanir sem ég er að fara yfir ættu því að hitta beint í mark hjá hæstv. ríkisstjórn.
Ein af þessum tilskipunum sem ég er að tala um er orkunýtingartilskipunin, á ensku kölluð, með leyfi forseta, Energy efficiency directive 2018/2002, en hún tók við af annarri tilskipun frá árinu 2012 og hún er sú helsta sem snýr að orkusparnaði og orkunýtingu. Þær breytingar sem voru gerðar á tilskipuninni frá 2012 sneru fyrst og fremst að því að setja meginmarkmið ESB um orkunýtingu fyrir árið 2030 upp á a.m.k. 32,5% og með ákvæði um mögulega endurskoðun til hækkunar fyrir árið 2023. Það er eiginlega komið að endurskoðun nú í ár en við höfum ekki einu sinni innleitt óendurskoðuðu tilskipunina. Í þessari orkunýtingartilskipun eru líka strangari reglur um mælingu og innheimtu á varmaorku og strangari kröfur um gagnsæjar, aðgengilegar innlendar reglur um úthlutun kostnaðar við hitun, kælingu og heitavatnsnotkunina í fjölbýli og fjölnota byggingum. En uppáhaldshluti minn í þessari tilskipun er parturinn um meira eftirlit og skilvirkni er varðar nýja orkuframleiðslugetu. Þetta er frábær tilskipun. Af hverju erum við ekki löngu búin að innleiða hana? Eru þetta of metnaðarfull markmið fyrir ríkisstjórnina? Varðar þetta það að þegar komin eru niður á blað einhvers konar lögfest markmið þá reynum við að forða okkur frá þeim? Við erum vissulega búin að skuldbinda okkur til að innleiða þetta á endanum og það er ekki nóg að kveðið sé formlega á um orkusparnað í byggingarreglugerð nr. 112/2012. Við þurfum meira og við þurfum að gera miklu betur þegar kemur að þessum efnum. Það er eins og EES-samstarfið sé að rétta okkur hjálparhönd og við viljum ekki taka í hana.
Annað sem ég hef pælt í er líka það að við virðumst ekki hafa nógu mikinn áhuga á þeim gerðum sem við erum að innleiða. Til að taka dæmi þá var MAR-reglugerðin innleidd í frekar miklum flýti hérna í júní 2021 og ekki einn einasti þingmaður tók til máls í því máli. Þrjár umræður og enginn tók til máls nema hv. flutningsmaður. Til að skýra það nánar þá eru þetta lög nr. 60/2021, um aðgerðir gegn markaðssvikum, og með þeim voru lögfest ákvæði reglugerðar Evrópuþingsins og ráðsins nr. 569/2014 um markaðssvik. Málið er að þetta er ekki ómerkilegur lagabálkur heldur er þetta mjög umfangsmikill lagabálkur og ég hef haldið upp á MAR-reglugerðina mjög lengi þar sem hún stuðlar að gagnsæi og tekur frekar fast á markaðssvikum og því velti ég bara fyrir mér af hverju öllum er sama. Þetta eru geggjuð lög. Sama með lög um markaði fyrir fjármálagerninga. Með setningu þeirra laga var verið að innleiða aðra tilskipun frá Evrópuþinginu og ráðinu, önnur frábær viðbót sem stuðlar að gagnsæi. Ég var á grænu í atkvæðagreiðslu um mörg af þeim málum sem við vorum að samþykkja sem lög í dag og ástæðan er bara sú að þetta er rosalega góð viðbót. Þetta stuðlar að sameiginlegu, formföstu kerfi um sameiginleg markmið innan allra þessara ríkja sem hafa skuldbundið sig.
Ég vona bara að hv. þingmenn hér á Alþingi fái nýja sýn á utanríkismál og þá sérstaklega þessar reglugerðir og tilskipanir sem við erum að innleiða af því að ég held að fólk pæli rosalega lítið í því. Við erum búin að skuldbinda okkur, við þurfum að gera það á endanum þannig að við gætum alveg eins bara ýtt á grænt eða rautt eða gult án þess að kynna okkur málið.
Að lokum, virðulegi forseti, langar mig að þakka fyrir áheyrn á sama tíma og ég biðst forláts af því að ég held að ég hafi verið með langleiðinlegustu ræðuna í dag. En ég þori á meðan aðrir þegja og það þarf að benda á hvað við erum léleg í að innleiða gerðir og ég vona að þetta sé eitthvað sem við förum að bæta okkur í og við þurfum ekki að vera, afsakið orðalagið, rassskellt af EFTA og ESA.
