153. löggjafarþing — 75. fundur,  8. mars 2023.

Störf þingsins.

[15:07]
Horfa

Arndís Anna Kristínardóttir Gunnarsdóttir (P):

Forseti. Miklum árangri hefur verið náð í baráttunni fyrir réttindum kvenna síðan alþjóðlegur baráttudagur kvenna var fyrst haldinn árið 1909, fyrir meira en 100 árum síðan. Þrátt fyrir allan þann tíma sem liðinn er er björninn langt því frá unninn. Enn lita staðalímyndir og aðrar birtingarmyndir kvenfyrirlitningar ýmsa þætti, jafnvel íslenskrar stjórnsýslu og réttarkerfis, og þótt margt hafi unnist eigum við enn langt í land, sér í lagi í tengslum við vernd gegn kynbundnu ofbeldi.

Um árabil hefur verið bent á það að fordómar gegn konum og falskenningar byggðar á þeim hafi litað réttarframkvæmd hér á landi þegar kemur að forsjá barna og umgengnisrétti barna við foreldra sína. Raunar er vandinn ekki bundinn við Ísland. Þó vekur það að mörgu leyti furðu að hann skuli vera jafn rótgróinn hér á landi og raun ber vitni í ljósi framvarðarstöðu Íslands í jafnréttismálum á alþjóðavettvangi. Á það hefur verið bent að endurtekið mynstur í réttarákvörðunum margra ríkja um forsjá og umgengni sé áhyggjuefni, þar sem ofbeldi gegn konum í nánum samböndum sé ekki gefið nauðsynlegt vægi. Hópur sérfræðinga á vegum Sameinuðu þjóðanna ályktaði um stöðuna árið 2019 þar sem fram kom að framkvæmd margra ríkja í forsjár- og umgengnismálum afhjúpi undirliggjandi mismunun gegn konum og það hvernig skaðlegar staðalímyndir hafa áhrif í málum barna þeirra. Í skýrslu GREVIO-nefndarinnar svokölluðu, sem kom út í nóvember síðastliðnum og hefur það hlutverk að meta árangur stjórnvalda í baráttunni gegn kynbundnu ofbeldi, var niðurstaðan nokkuð alvarleg fyrir Ísland. Skýrslan sýnir svart á hvítu að kerfið okkar er ekki að taka nógu vel utan um þolendur ofbeldis þegar kemur að forsjármálum, þar á meðal börn sem verða fyrir ofbeldi eða verða vitni að því.

Þessi mál hafa vissulega verið í umræðunni en það liggur ljóst fyrir að brýn nauðsyn er á breytingum í framkvæmd forsjár- og umgengnismála þegar um ofbeldi í nánu sambandi er að ræða.