Störf þingsins.

Forseti. Árið 2020 voru sett ný lyfjalög, ásamt reglugerð, sem m.a. fjölluðu um miðlæga lyfjaávísanagátt og miðlæg lyfjakort. Þar var eftirlitsgeta heilbrigðiskerfisins aukin til að sporna við ofútgáfu lyfseðla fyrir vanabindandi lyf á borð við ópíóíða. Þrátt fyrir þessa ágætu breytingu stöndum við nú þremur árum seinna frammi fyrir ópíóíðafaraldri sem dregur fólk til dauða og leggur heilu fjölskyldurnar í rúst. Nú þykir sjálfsagt skrýtin mótsögn fólgin í því að eftirlitið hafi batnað til muna á sama tíma og vandinn versnar. Þá verður að spyrja: Hvers vegna sést ekki orsakasamhengi milli aukins eftirlits og minnkandi misnotkunar? Slíkt orsakasamhengi ætti að sjást ef lausnin við misnotkun fíkniefna er aukið eftirlit. Ef sú tilgáta er rétt, hvers vegna sjáum við þá ekki minnkandi misnotkun?

Sú tilgáta hefur verið allsráðandi í vímuefnamálum í fimm áratugi að lausnin við vímuefnavandanum sé að draga úr framboðinu með eftirliti og að refsa vegna ólöglegra vímuefna. Það er ekki róttæk skoðun að halda því fram að þessi tilgáta sé fallin. Það blasir við að aukið eftirlit og lögregluvald virkar ekki til að draga úr neyslu. Við vitum öll hvernig fór þegar reynt var að banna áfengi sem dæmi. Fyrir fimm áratugum hófst hið svokallaða dópstríð í Bandaríkjunum. Yfirvöld þar voru logandi hrædd við alls konar vímuefni en kannski helst við ákveðna frelsishugsun sem neytendur voru samsamaðir við, t.d. kynfrelsi, efasemdir um lögmæti yfirvalda, andstaða við stríðsreksturinn í Víetnam og fleiri hugmyndir sem yfirvöld töldu vera hættulegar. Það er kannski orðin klisja en þetta dópstríð er búið og dópið vann. Eftir stendur einungis þráhyggjukenndur mótþrói stjórnmálafólks sem keyrir sinn pólitíska málflutning á ásýnd þess að beita valdi, stálhnefa og refsingum gegn fólkinu sem hlýðir ekki. En þú refsar ekki burt fíkn. Það gerir bara illt verra. Við þurfum að sýna fíklum umhyggju og bjóða upp á aðstoð.