Mannréttindastofnun Íslands.
Herra forseti. Ég taldi mér rétt og skylt að blanda mér örstutt í þessa umræðu um þetta frumvarp frá hæstv. forsætisráðherra. Það er einhvern veginn næstum því náttúrulegt eðli mitt að fara í varnarstöðu þegar lagt er til að koma á fót nýrri ríkisstofnun og það veit hæstv. forsætisráðherra að þá sprettur hið náttúrulega eðli fram í Óla Birni Kárasyni. En látum það nú liggja á milli hluta.
Það er tvennt sem ég vildi gera hér. Það er annars vegar að koma á framfæri þeim fyrirvörum sem þingflokkur Sjálfstæðisflokksins gerði við þetta frumvarp og hafa nú komið fram hér að einhverju leyti í umræðum. Það er annars vegar ekki að þessari stofnun sé komið á fót heldur fremur hvar hún skuli vera staðsett í stjórnkerfinu. Við teljum að það séu a.m.k. ekki nægjanlega sterk rök enn sem komið er, hvað sem gerist í meðförum þingsins, fyrir því að þessi nýja mannréttindastofnun skuli heyra undir Alþingi.
Ég vil gera sérstaka athugasemd við það sem stendur í greinargerð frumvarpsins, að það séu sérstök rök fyrir því að mannréttindastofnunin heyri undir Alþingi. Sérstök rök eru þau að þar með sé verið að tryggja sjálfstæði stofnunarinnar. Menn eru komnir á hættulega braut ef þeir færa rök fyrir sjálfstæði stofnunar með þessum hætti vegna þess að þá er í rauninni verið að gefa til kynna eða gefa í skyn, sem ég veit að er ekki ætlun hæstv. forsætisráðherra, að aðrar stofnanir, mikilvægar stofnanir okkar sem heyra ekki undir þingið, njóti ekki fulls sjálfstæðis. Þar vil ég nefna t.d. Seðlabanka Íslands. Við vitum að sjálfstæði Seðlabanka Íslands er tryggt með lögum. Með sama hætti væri hægt að gera það með þessa mannréttindastofnun þannig að ef rökin fyrir að tryggja sjálfstæði nýrrar stofnunar eru þau að þá skuli stofnunin heyra undir Alþingi, þá hafna ég þeim. Það verða að vera önnur rök og ég tel að eðli máls samkvæmt sé betra að stofnunin heyri undir framkvæmdarvaldið. Við getum nefnt aðra stofnun sem er sjálfstæð í störfum sínum og heitir Samkeppniseftirlitið.
Mér finnst líka að það hefði mátt huga að því í upphafi hvort að ekki kæmi til greina að færa verksvið annarra stofnana, líkt og forsætisráðherra kom að vísu að í sinni framsögu og nefndi t.d. Jafnréttisstofu, undir þessa nýju stofnun o.s.frv. Þetta er allt sem ég lít á og ég tel mig vita að hæstv. forsætisráðherra er opin fyrir breytingum í þinglegri meðferð og eiga gott samstarf við stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd, ef ég fer rétt með, í þessu máli. Ég tek nú undir með hv. þm. Eyjólfi Ármannssyni að það hefði verið betra í mínum huga að það væri í allsherjar- og menntamálanefnd. En ég hygg að rökin fyrir stjórnskipunar- og eftirlitsnefnd séu akkúrat þau að þessi stofnun eigi að heyra undir Alþingi og þess vegna fari málið þangað. Það hefði kannski verið betra að hún færi í nefnd þar sem hv. þm. Eyjólfur Ármannsson er 1. varaformaður ef ég fer rétt með.
Herra forseti. Ég ætla ekki að tefja þessa umræðu frekar. Ég bara ítreka þetta: Sjálfstæði þessarar nýju stofnunar verður ekkert meira tryggt með því að hafa hana undir hatti Alþingis. Ég vara við að menn beiti slíkum röksemdum vegna þess að þá er verið að gefa annað í skyn gagnvart öðrum mikilvægum stofnunum sem eru vissulega sjálfstæðar að lögum og eiga að vera sjálfstæðar og við eigum að standa vörð um það sjálfstæði, hvort heldur sem það er Seðlabankinn, Samkeppniseftirlitið o.s.frv. Hitt er að ég hefði kosið að við horfðum til þess hvort við getum ekki náð ákveðinni hagræðingu í stofnanakerfi þegar kemur að mannréttindum. Ég hygg að allir hér í þessum sal séu tilbúnir til að leggja á sig töluverða vinnu við að tryggja það að hér séu mannréttindi almennt tryggð fyrir alla og sé á þeim brotið sé greið leið fyrir einstaklinga að leita réttar síns. Það þarf ekki alltaf að fara fyrir dómstóla líkt og hv. þm. Eyjólfur Ármannsson taldi rétt vegna þess að þar með erum við hugsanlega að búa til kerfi þar sem þeim sem lakast standa efnahagslega eða öðrum hætti geta í raun ekki leitað réttar síns vegna þess að það er dýrasta úrræðið sem til er að fara fyrir dómstóla.
