vantraust á ríkisstjórnina, þingrof og nýjar kosningar.
Herra forseti. Hæstv. forsætisráðherra sagði þetta í ræðu sinni fyrr í dag, með leyfi forseta:
„Hvaða skilaboð viljum við senda Grindvíkingum við þessar aðstæður? Að við séum svo ósammála hér á þinginu að við getum ekki annað heldur en bara hlaupist undan verkum og boðað til kosninga? Eða ætlum við að sýna fólki sem þarf að treysta á ríkisstjórn og öflugt Alþingi að við séum vandanum vaxin? Ég hallast að hinu síðarnefnda.“
Forseti. Grindvíkingar kalla eftir ríkisstjórn sem gerir eitthvað, sem bregst við þegar náttúruhamfarir verða, til þess að fólk þurfi ekki að flýja heimili sín, fyrirtæki og lífsviðurværi. Grindvíkingar hafa kallað eftir aðgerðum, ákvörðunum og stuðningi.
Á vef Víkurfrétta má lesa þessa frétt, með leyfi forseta:
„Grindvíkingar hafa boðað til samstöðumótmæla á Austurvelli á morgun kl. 17.00. Stofnuð hefur verið síða á Facebook til að kynna viðburðinn. Þar segir: „Mótmælum vinnubrögðum Fasteignafélagsins Þórkötlu sem heldur Grindvíkingum í spennitreyju vegna uppkaupa húseigna. Ekkert ætlar að standast af því sem FÞ hefur gefið út! Engar fréttir af framvindu frá félaginu í þessari viku þegar allt átti að vera komið á fullt.
Margir eru búnir að vera í erfiðri skuldastöðu og lifa frá degi til dags. Þá eru margir að missa af eignum vegna þess að dagsetningar í kauptilboðum eru fyrndar og lenda í því að tilboðum er rift og söluverð eigna er hækkað. Enn fleiri munu lenda í þessu ef ekki er settur fullur kraftur í þetta, það þýðir meiri mannskapur og sólarhringsvaktir!
Þolinmæðin er þrotin, taugarnar farnar.
Mættu á Austurvöll á morgun, fimmtudag kl. 17.00, hvort sem þú átt hagsmuna að gæta eða vilt standa með okkur.““
Svona er ástandið, forseti. Um 75% íbúðareigenda í Grindavík hafa óskað eftir uppkaupum. Það kallar augljóslega á mannskap til að vinna úr umsóknum og afgreiða þær fljótt og vel. Það er spenna á húsnæðismarkaði. Húsnæðisverð hefur hækkað og slegist er um íbúðir. Ríkisstjórnin vill ekki stíga þar inn svo að neinu nemi. Þau vilja að markaðurinn sjái um að leysa úr stöðunni. Markaðurinn ræður greinilega ekki við þessar aðstæður. Það hljóta allir að sjá.
Eftir gosið í Vestmannaeyjum fyrir rúmum 50 árum, í janúar 1973, var búið að reisa einingahús og byrjað að laga lóðir í kringum þau og tyrfa strax um sumarið 1973. Ríkisstjórnin hlutaðist til um málið. Það hefði hún líka átt að gera til að koma til móts við Grindvíkinga og aðra þá sem eru á sama tíma og Grindvíkingar að reyna fyrir sér á fasteignamarkaði. Ríkisstjórnin hefði fyrir löngu átt að fara í samstarf við öll sveitarfélögin á Suðurnesjum til að byggja upp hverfi þar sem Grindvíkingar ættu forgang.
Innviðir Grindavíkurbæjar eru ekki í lagi. Það hefur enn enginn tekið ákvörðun um hvort bærinn sé byggilegur eða ekki. Það er ekki aðeins óvissa um það hvernig náttúruöflin haga sér heldur virðist vera óvissa um hver ber ábyrgð og hver tekur ákvarðanir og gefur fólkinu svör. Fólkið og fyrirtækin vilja gjarnan flytja aftur í bæinn en það er ekki nóg að vilja, það verður að vera hægt.
Það sama á við um fyrirtækin og heimilin. Fyrirtækin fá ekki lán út á eignir í bænum. Lánastofnanir segja allt í Grindavík verðlaust. Sumt atvinnuhúsnæði er heilt en ónothæft og hvorki er hægt að fá lán til að bæta úr því eða tryggingar fyrir starfsfólk til að koma í bæinn til að starfa þar. Mörg fyrirtækin í Grindavík eru búin að missa viðskiptavinina nú þegar. Fyrirtækin geta ekki fært starfsemina annað því að peningarnir eru fastir í ónothæfu húsnæði. Fyrirtækin eru mörg og mismunandi og forsvarsmenn þeirra hafa kallað eftir þrenns konar möguleikum á stuðningi ríkisins; að koma innviðum í lag þannig að stóru fyrirtækin sem eru þannig í stakk búin geti starfað áfram í bænum, að þau fyrirtæki fái styrk til að færa rekstur sinn annað, sem hafa möguleika á því, en hin fyrirtækin, sem geta hvorugt, eigi möguleika á uppkaupum ríkisins líkt og heimilin. Í júní rennur út launastuðningurinn og rekstrarstuðningurinn er líka með tímamörkum. En það koma engin svör frá ríkisstjórninni við ákalli fyrirtækjanna.
Þegar búið er við neyðarástand, líkt og Grindvíkingar hafa þurft að gera, má búast við því að því fylgi tilfinningalegt uppnám. Þetta er í raun ólýsanlegt áfall. Það er óþægilegt að finna fyrir vanmætti gagnvart náttúrunni. Óvissan tekur á og þegar við bætist óvissan um hvaða stuðnings er að vænta frá stjórnvöldum verður staðan nánast óbærileg.
Herra forseti. Hamfarirnar í Grindavík geta ekki verið afsökun fyrir vanhæfa ríkisstjórn til að sitja áfram. Þvert á móti þurfa Grindvíkingar, líkt og við öll, ríkisstjórn sem býr við atorku og traust þjóðarinnar og hefur trúverðugleika. Það á ekki við um ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar.
