tekjustofnar sveitarfélaga.

Virðulegi forseti. Ég vil þakka hv. þingmönnum fyrir góða umræðu hér og í meginatriðum skýran stuðning við málið. Eins og kom svo afdráttarlaust fram í máli þingmanna hér, hjá Þórunni Sveinbjarnardóttur, Evu Sjöfn Helgadóttur, Ágústi Bjarna Garðarssyni og Helga Héðinssyni, þá fylgja þessu máli stuðningsyfirlýsingar umfram það að þetta snúist um kjarasamningsmál; að þetta snúist í raun og veru um mál sem við viljum sjá sem skref í áttina að þeirri hugsun að grunnskólinn, sem er náttúrlega skólaskyldutímabilið og greinir sig þess vegna frá öðrum þáttum skólakerfisins, það hefur verið nefnt hér, eigi að búa yfir góðum og heilnæmum umbúnaði utan um börnin, bæði félagslega og tilfinningalega, að því er varðar nám, þroskamöguleika en líka hollan og góðan mat.

Mér finnst þetta mikilvæg nálgun. Ef við ætluðum að segja að þau sem hefðu efni á því að borga fyrir grunnskólann fyrir börnin sín ættu bara að gera það þá værum við komin út á mjög hálan ís með rökstuðning, þ.e. varðandi það að við settum kannski bara tekju- og eignamörk á það hverjir ættu að borga, segjum skólabækur, íþróttakennslu, að setja skólagjöld á einhverja ákveðna foreldra. En mín afstaða er sú og ég held að það sé afar mikilvægt, og kannski er grunnskólinn eitt stærsta og mikilvægasta jöfnunartækið í velferðarsamfélagi, að öll börn njóti skólaþjónustu með öllu sem því fylgir gjaldfrjálst. Það er grundvallaratriði.

Hér hefur líka verið fjallað stöðu einstaklinga og hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir velti fyrir sér: Eiga skattgreiðendur að leggja þetta af mörkum o.s.frv.? Ég segi: Já, þeir eiga að gera það. Við viljum jafna stöðu einstaklinga með öðrum hætti, þ.e. með tekjuþrepum, í skattkerfinu og annars staðar. Þannig að já, það er grundvallarþáttur í velferðarsamfélagi að skólamáltíðir séu hluti af gjaldfrjálsum grunnskóla. Mér þótti sérstaklega vænt um að heyra í þingmönnum sem höfðu líka reynslu af verkefnum á sveitarstjórnarstiginu, eins og hv. þingmenn Helgi Héðinsson og Ágúst Bjarni Garðarsson, og þekkja það að það er ekkert einfalt í þessu efni. Og eins og Eva Sjöfn Helgadóttir greindi frá úr sínu starfi í barnavernd helst fátækt barna ekkert endilega í hendur við fátækt foreldra. Við getum verið að tala um ýmiss konar félagsleg sjónarmið sem koma til álita inni í því að skapa börnum umbúnað í daglegu lífi. Þetta skiptir mjög miklu máli í umræðunni og þess vegna hefur umfjöllunin um fátækt barna verið til yfir höfuð, annars þyrftum við ekki að tala sérstaklega um fátækt barna, þá værum við bara að tala um fátækar fjölskyldur eða ekki. En það er sannarlega þannig að það ber að líta sérstaklega til stöðu barna hvað varðar efnahag. Það gladdi mig þess vegna mjög að finna þennan samhljóm hér í umræðunni frá fulltrúum ýmissa flokka, bæði í stjórn og stjórnarandstöðu, um að við viljum sjá þetta fyrirkomulag til framtíðar. Við viljum að við séum að tala hér um grundvallaratriði sem snýst um samfélagsgerðina. Mér finnst það ánægjulegt vegna þess að þetta er stórt og mikilvægt mál.

Síðan skil ég það vel að hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir hafi, eins og hún sagði sjálf, margt við málið að athuga og sé bara, hvað á ég að segja, að allflestu leyti andsnúin málinu og finnur ýmsar leiðir til að rökstyðja það. Það er svo með þessi mál eins og mörg önnur að um þau ríkja skoðanaskipti, en ég tel jafnframt að það séu mjög skýrar línur sem lúta að skólaþjónustunni og öllu sem því fylgir sem hjálpa til við að rökstyðja vangaveltur um það: Bíddu, hvert erum við þá komin? Væri þá næsta skrefið leikskólinn og næsta skrefið þetta og hitt og gamlir og ég veit ekki hverjir, allir ættu að fá að borða fyrir tilstuðlan skattgreiðenda? Já, við skulum bara tala um það ef það er eitthvað til að ræða. En það er ekki umræðan núna. Það er ekki tillagan sem hér er á borðinu heldur eru þetta mjög skýr markmið sem lúta að þessu, þ.e. skólaskyldutímabilinu og umbúnaðinum sem samfélagið ákveður að leggja þar af mörkum.

Hv. þm. Bryndís Haraldsdóttir hafði líka áhyggjur af — og ég ætla ekki að fara í andsvör við hana, hún er ekki í salnum þannig að ég ætla bara að nefna hér að það er til umfjöllunar í þingnefnd mál sem lýtur að hlutverki jöfnunarsjóðs sem ég held að sé mál sem sé að mörgu leyti til góðs og til einföldunar. En það er sannarlega þannig að það er hlutverk jöfnunarsjóðs að flytja fjármuni frá ríki til sveitarfélaga. Það er hlutverkið. Og það að beina þessum fjármunum nákvæmlega þá leið var ákvörðun ríkisstjórnar, að fela innviðaráðuneytinu að gera það, að beita jöfnunarsjóði í þessa veru. Jöfnunarsjóður er það verkfæri sem hefur yfir að ráða bæði þekkingu og reynslu til að takast á hendur svona viðfangsefni.

Virðulegi forseti. Ég tel að við getum þakkað fyrir það hér í 1. umræðu að fólk hefur lýst skýrri afstöðu til málsins, hvort sem það eru efasemdir sem komu frá hv. þm. Bryndísi Haraldsdóttur eða eindreginn stuðningur frá ýmsum öðrum, bæði þingmönnum úr Framsóknarflokki, Pírötum og Samfylkingu, þá er þetta, getum við sagt, að sumu leyti tvíþætt mál. Það er annars vegar þannig að við erum að fjalla um mál sem er, hvað sem okkur finnst um það, hluti af kjarasamningsumbúnaðinum og þess vegna stendur það upp á þingið að ljúka við afgreiðslu þessa máls. Hins vegar er það það hvaða pólitísku og samfélagslegu afstöðu við höfum til þess að tryggja gjaldfrjálsar skólamáltíðir í grunnskóla og það er alla vega alveg skýr afstaða þeirrar sem hér stendur að það er framfaraskref.