154. löggjafarþing — 121. fundur,  12. júní 2024.

Almennar stjórnmálaumræður.

[20:56]
Horfa

umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra (Guðlaugur Þór Þórðarson) (S):

Virðulegi forseti. Góðir landsmenn. Heimspekingurinn Hegel sagði: Það eina sem við lærum af sögunni er að við lærum ekki af sögunni. Ég velti því oft fyrir mér hvort það sé rétt vegna þess að sagan endurtekur sig.

Nú skulum við fara til ársins 1938 þegar teknar voru afdrifaríkar ákvarðanir, bæði á Íslandi og sömuleiðis í Evrópu. Við skulum byrja á Íslandi. Það voru bæjarstjórnarkosningar hér í Reykjavík og við Sjálfstæðismenn fórum fram með slagorðið: Kjósum hitaveituna. Og af hverju í ósköpunum vorum við með það slagorð? Það var vegna þess að aðrir flokkar vildu halda sig við kolin og olíuna. En sem betur fer kusum við að nýta heita vatnið okkar, okkar íslenska gull og höfum gert síðan. Gleymum því ekki að þegar við fórum í þá vegferð vorum við bláfátæk þjóð með skýra framtíðarsýn.

Hvað hefur það þýtt? Það hefur ekki bara þýtt að umhverfið sé betra og við höfum náð meiri árangri í loftslagsmálum. Þetta hefur verið forsenda efnahagslegra framfara og þýtt að lífskjör hér eru eins góð og raun ber vitni. Ef einhver efast um það þá þarf ekki annað en að líta á orkureikninga vina okkar í Evrópu. Og ég bara spyr: Sér einhver eftir því að við kusum hitaveituna? Sér einhver eftir því að við kusum grænu orkuna? Er einhver sem segir: Við hefðum átt að halda okkur við olíu og kol?

Af hverju nefni ég þetta? Vegna þess að við erum að takast á við nákvæmlega það sama í dag. Svo það sé á hreinu þá er staðan okkar í dag sú að við erum byrjuð að kjósa olíuna út af kyrrstöðu undanfarinna áratuga. Þegar við skoðum loftslagsbókhaldið milli ára þá er augljóst hvar aukningin er. Við erum að taka verksmiðjur sem voru orðnar grænar og setja þær á olíu. Í þeim fallega fjórðungi, Vestfjörðum, erum við að nota olíu sem aldrei fyrr til húshitunar. Það liggur alveg fyrir að á Íslandi verður alltaf notuð orka. Spurningin er bara hvort hún verður græn. Það er okkar að sjá til þess að svo verði.

Þrátt fyrir þessa þróun þá liggur það alveg fyrir að kyrrstaðan í orkumálum hefur verið rofin. Útúrsnúningar breyta ekki staðreyndum og staðreyndirnar tala sínu máli. Rammaáætlun, aflaukningarfrumvarpið, varmadælufrumvarpið, styrking Orkusjóðs, styrking flutningskerfisins, jarðhitaleitarátakið, það fyrsta á þessari öld. Við erum að finna íslenska gullið okkar víða um land. Einföldun regluverks á öllum sviðum ráðuneytisins, orkufyrirtækin eru að bjóða út verkefni. Þessi ríkisstjórn rauf kyrrstöðuna í grænorkumálum. Ný græn orkusókn er hafin.

Það eru nýmæli og ég fagna því auðvitað að stjórnarandstaðan, í það minnsta stundum, sé komin á vagninn. En hlífið mér við því að þau hafi staðið vaktina síðustu 15, 20 ár. Og þótt við Sjálfstæðismenn hefðum örugglega mátt gera margt betur þá, guð minn góður, hvað við komum komum vel út í samanburði við stjórnarandstöðuna.

Það liggur fyrir og við vitum að þetta snýst alltaf um jafnvægi. Um daginn birtist enn ein skoðanakönnunin, og þær eru allar á sömu leið; 97% erlendra ferðamanna koma hingað út af ósnortinni náttúru. Ég verð að vísu að viðurkenna, virðulegi forseti, að ég er mjög forvitinn að vita af hverju hin 3% koma en látum það liggja á milli hluta. Það að vernda íslenska náttúru og framleiða meira af grænni endurnýjanlegri orku er ekki vandamál, það er verkefni. En að útskýra fyrir erlendum ferðamönnum og útlendingum að það séu til stjórnmálamenn á Íslandi sem segjast vera grænir en eru á móti grænni orkuöflun — það er ekki vandamál, það er óleysanlegt verkefni.

Förum núna frá Íslandi til Evrópu. Hvað gerðist árið 1938 í Evrópu? Þá ákváðu þjóðir sem við berum okkur saman við, sem eru með sömu gildi og við, að reyna að friðþægja einræðisherra og skrifuðu undir München-samkomulagið og fórnuðu þannig Tékkóslóvakíu. Höfum það á hreinu að Úkraína í dag er Pólland árið 1939. Ég vil biðja þá sem að ræða það ófriðarástand sem geisar um Evrópu, og nú er ég sérstaklega að vísa til mætra forystumanna, varaformanns Samfylkingarinnar og formanns Miðflokksins, sem ég heyrði ræða þessi mál í útvarpsþáttum nýlega, við ykkur segi ég í mestu vinsemd: Gleymið ekki sögunni.

Fram til þessa höfum við Íslendingar borið gæfu til þess að standa þétt saman í stuðningi okkar við Úkraínu og aðrar þjóðir sem deila okkar gildum. Það er mikilvægt að svo verði áfram. Gleymum ekki að samstaða í varnar- og öryggismálum með vestrænum þjóðum hefur reynst okkur vel. Við stöndum frammi fyrir sama vali og stjórnmálamenn gerðu árið 1938. Við þurfum að velja. Viljum við norska olíu eða íslenska, græna orku? Viljum við halda áfram að standa þétt með vina- og bræðraþjóðum okkar eða ætlum við að endurtaka mistök sögunnar?

Kæru landsmenn. Veljum samstöðu með vinum okkar í Evrópu og veljum það sem hefur reynst okkur best. Veljum íslenska græna orku. Þannig geta afkomendur okkar verið jafn stoltir af okkur eins og við erum af þeim sem byggðu upp þessa þjóð á grænum gildum.