ferðamálastefna og aðgerðaáætlun til ársins 2030.
Virðulegi forseti. Hér ræðum við ferðamálastefnu Íslands til ársins 2030. Hún er mikilvægt skref í átt að sjálfbærri og arðbærri ferðaþjónustu sem starfar í sátt við land og þjóð. Framtíðarsýn okkar er skýr. Við ætlum að íslensk ferðaþjónusta verði leiðandi í sjálfbærri þróun á grunni jafnvægis á milli efnahags-, umhverfis- og samfélagslegra þátta. Við ætlum að reka arðsama og samkeppnishæfa ferðaþjónustu sem stuðlar að bættum lífskjörum og hagsæld á Íslandi og á að vera ein af grunnstoðum íslensks efnahagslífs til framtíðar líkt og hún er nú þegar orðin.
Til þess að ná þessum markmiðum munum við leggja áherslu á fjóra lykilþætti; efnahag, samfélag, umhverfi og gesti.
Í efnahagslega þættinum munum við m.a. vinna að aukinni framleiðni, verðmætasköpun og samkeppnishæfni um allt land. Við ætlum að byggja á nýjustu tækni, gögnum og nýsköpun til að þróa vörur og þjónustu. Mannauður og menntun verður í fyrirrúmi.
Í samfélagslega þættinum leggjum við áherslu á jákvæð áhrif ferðaþjónustu á nærsamfélög og aukin lífsgæði um land allt. Ferðaþjónustan á að efla lífvænleg og sjálfbær samfélög. Við ætlum líka að stýra og byggja upp áfangastaði og hvetja gesti til að ferðast um land allt, allt árið um kring.
Í umhverfislega þættinum ætlum við að minnka kolefnisspor ferðaþjónustunnar og vera í forystu í orkuskiptum. Við munum tryggja jafnvægi milli nýtingar og verndunar náttúru og virða þolmörk áfangastaðar. Nokkur skref hafa verið stigin í þessa átt, m.a. með tiltölulega nýlegum milljarði til bílaleiga í átt að fjárfestingu í rafbílum en hér þarf að bæta í.
Að lokum, fyrir gestinn sjálfan, ætlum við að tryggja að upplifun ferðamanna sé betri eða í samræmi við væntingar. Náttúra Íslands, menning og fjölbreytt afþreying á að skapa einstaka upplifun. Fagmennska, gæði og öryggi verða einkenni íslenskrar ferðaþjónustu.
Til þess að fylgja þessari metnaðarfullu stefnu eftir höfum við sett fram ítarlega aðgerðaáætlun til ársins 2030. Þar eru skilgreindar, kostnaðarmetnar og tímasettar aðgerðir. Við munum endurmeta áætlunina á tveggja ára fresti og þróa mælikvarða til að fylgjast með árangri.
Ég er sannfærður um að með þessari stefnu og samstilltu átaki getum við gert íslenska ferðaþjónustu að fyrirmynd í sjálfbærni og gæðum. Við getum skapað blómlega atvinnugrein sem styður við samfélög og umhverfi um allt land. Fyrstu skrefin hafa þegar verið stigin í þá átt.
Það eru nokkur atriði sem Ísland getur gert til að viðhalda og auka vinsældir sínar sem áfangastaður ferðamanna. Í fyrsta lagi að fjárfesta í innviðum og aðstöðu. Það þarf að bæta innviði á vinsælum ferðamannastöðum til að anna auknum fjölda ferðamanna og tryggja jákvæða upplifun. Þetta felur í sér bætta aðstöðu, betri samgöngur, fleiri gistináttamöguleika o.fl., en fyrst og fremst þurfum við að bæta öryggisþætti innviða á fjölförnum stöðum því í gloppum þar og slysagildrum felst mikil orðsporsáhætta og við megum ekki við henni núna.
Við þurfum að lengja ferðamannatímabilið, leggja áherslu á að markaðssetja Ísland sem áfangastað allt árið um kring, ekki bara yfir háannatímann. Það þarf að þróa afþreyingu og upplifun sem heillar ferðamenn á öllum árstímum og á öllum aldri frá öllum heimshornum. Við þurfum að auka fjölbreytni afþreyingarinnar, bjóða upp á fjölbreyttari afþreyingu fyrir ferðamenn sem höfðar bæði til breiðari hóps og hvetur fólk til endurkomu. Þetta getur falið í sér menningar- og sögutengda ferðamennsku, matarferðamennsku, ævintýraferðir og sitthvað fleira. Enska orðið „edutainment“ nær yfir sumt af því sem við erum þegar að feta okkur áfram með, að blanda saman um mennt, menningu og upplifun, skemmtimennt hef ég leyft mér að kalla það.
Við leggjum áherslu á sjálfbærni. Sjálfbær ferðamennska verður sífellt mikilvægari og Ísland þarf að taka forystu í umhverfisvænum starfsháttum, vernda náttúru og að lágmarka skaðleg áhrif ferðamennskunnar. Þetta styrkir ímynd landsins okkar.
Þá er nýsköpun í markaðssetningu afar mikilvæg og við þurfum að finna leiðir til að markaðssetja Ísland og nýta samfélagsmiðla, áhrifavalda og aðra nýja miðla til að ná til nýrra markhópa. Við þurfum að leggja áherslu á að skapa jákvætt umtal og markaðssetja einstaka upplifun. Í þessum þáttum þarf að stórauka fjárfestingu. Fyrir Covid man ég að ferðamálaráðherra og fjármálaráðherra sammæltust um að setja á einu tilteknu ári 1.500 milljónir til markaðssetningar sem jafngilti þá sirka 2–3% af 70–80 milljarða tekjum ríkissjóðs af ferðamennskunni, það er bara eins og tíðkast í einkageiranum.
Aukin gæði og þjónusta ferðaþjónustunnar er eitthvað sem við þurfum að stefna að, stefna að framúrskarandi gæðum og þjónustu til að tryggja jákvæða upplifun og ánægða ferðamenn. Þetta eykur líka jákvætt umtal og endurkomu gesta. Svo þarf að draga úr áhrifum ytri þátta eins og gengisbreytinga sem geta haft áhrif á aðsókn, sem að líkindum eru aðeins að gera núna, þ.e. kostnaðurinn við það að koma hingað er óþægilega hár að mati margra sem hingað koma. En með því að bjóða upp á fjölbreytt úrval gistinga og afþreyingar á mismunandi verðbilum er hægt að höfða til breiðari hóps ferðamanna. Með markvissum aðgerðum á þessum sviðum ætti Ísland að geta viðhaldið og jafnvel aukið vinsældir sínar sem eftirsóttur ferðamannastaður. Lykilatriðið er að tryggja sjálfbærni, gæði og einstaka upplifun fyrir ferðamenn.
Og af því að hér er á meðal vor ferðamálaráðherrann okkar, viðskipta- og menningarráðherra, þá get ég ekki látið hjá líða að ljúka lofsorði á þá vinnu sem sá góði ráðherra hefur staðið fyrir í þessari stefnumótun og í stefnumótun á fjölmörgum öðrum sviðum menningartengdum; stefnumótun í sviðslistum, stefnumótun í kvikmyndalist, tónlist, ritlist. Það er búið að lyfta miklu grettistaki á mjög mörgum sviðum ráðuneytis þess ráðherra og það ber að þakka.
Ég horfi björtum augum til betri tíðar í þessum efnum. Við þurfum að fjárfesta í markaðssetningu núna til að mæta þeirri, við skulum segja, dvínandi eftirsókn eftir okkar hótelum og áfangastöðum hér, en það held ég að sé tímaspursmál. Ég læt þetta duga að sinni.
