endurskoðun á rekstrarumhverfi fjölmiðla.
Frú forseti. Ég er kominn hér upp til að lýsa því yfir hversu mikið ég styð þetta frumvarp og er reyndar líka einn af meðflutningsmönnum frumvarpsins. Ég verð að segja að í ræðu hv. þm. Óla Björns Kárasonar, frummælanda, komu fram gríðarlega góð rök fyrir því og nauðsyn þess að þetta frumvarp verði samþykkt. Staðan á fjölmiðlamarkaði er með þeim hætti og staða Ríkisútvarpsins, fjölmiðils í almannaþágu, að nauðsynlegt er að taka rekstrarumhverfi fjölmiðla á Íslandi til gagngerrar endurskoðunar eins og þetta frumvarp mælir fyrir um.
Í þessari ræðu minni ætla ég fyrst og fremst að staldra við atriði sem hv. þm. Óli Björn Kárason kom inn á í sinni ræðu. Það er að við höfum Ríkisútvarpið, fjölmiðil í almannaþágu, ríkisfjölmiðil sem ber lögum samkvæmt að gæta að hlutleysi í hvívetna, sérstaklega í fréttaflutningi, en það er ekkert aðhald með starfsemi fjölmiðilsins, ekkert agavald eins og komið var inn á. Annaðhvort kemur agavald eða aðhaldið með starfseminni frá stjórnvöldum, ráðherra eða eftir atvikum frá Alþingi með beinum hætti, eða það kemur frá almenningi, frá fólki, neytendum. Þannig virkar það fyrir einkarekna fjölmiðla. Jú, þeir lúta agavaldi sinna eigenda og stjórnenda en hið raunverulega aðhald kemur frá fólki sem vegur og metur hvort það treystir viðkomandi fjölmiðli eða ekki, hvort það gerist áskrifandi eða ekki. En þessu er ekki fyrir að fara hjá Ríkisútvarpinu. Það þarf ekki að taka tillit til eins eða neins og það er afskaplega óheilbrigt starfsumhverfi fyrir ríkisfjölmiðil. Það er einfaldlega þannig, frú forseti, að það dugar ekki að ríkisfjölmiðlinum sé gert að setja sér starfsreglur, siðareglur, gæðaeftirlit og faglega verkferla til þess að aðhald sé með starfseminni og tryggt sé að fjölmiðillinn fari að lögum og umfram allt gæti að hlutleysisskyldu sinni. Eitthvað þarf þá að koma til.
Í frumvarpinu er það rakið að breyta fyrirkomulagi fjölmiðilsins, gera hann að stofnun og afnema útvarpsgjaldið. Þá langar mig að nefna það sem hv. þm. Óli Björn Kárason kom inn á. Það eru auðvitað leiðir færar til að láta aðhald markaðarins, aðhald neytenda ná til Ríkisútvarpsins, þ.e. að það verði öllum skattgreiðendum í landinu valkvætt hvort þeir greiði útvarpsgjaldið eða ekki, hvort þeir gerist áskrifendur að Ríkisútvarpinu, fjölmiðli í almannaþágu. Það gæti verið þannig að í skattframtalinu væri einfaldlega reitur og skattgreiðendum, hverjum og einum einstaklingi, gæfist kostur á að haka við og merkja kjósi þeir að vera áskrifendur að Ríkisútvarpinu og greiða útvarpsgjaldið. Þá raunverulega kemur fram hver vilji almennings í landinu er og hvaða afstöðu almenningur hefur til Ríkisútvarpsins. Þá kemur líka fram aðhald, aðhald um að fjölmiðillinn verði að rækja skyldur sínar og fara að lögum. Þetta er alla vega áhugaverð nálgun sem ég held að eigi alveg rétt á sér og sé rétt að ræða í meðförum þessa frumvarps í þinginu.
Það er annað sem snýr að þessu aðhaldi. Komið er inn á það í 11. gr. frumvarpsins um gæðastjórnun. Hér áðan voru orðaskipti milli hv. þingmanna um hvaða þýðingu það hefur. Það er, frú forseti, stórmerkilegt dæmið sem hv. þm. Óli Björn Kárason nefndi í andsvari sínu. Ríkisfjölmiðillinn, ríkisfréttastofan, birti fyrir tveimur dögum síðan frétt um fyrrverandi forseta lýðveldisins, vísar í grein Fox News sem vísar í einhverja skýrslu sem unnin er af ótilgreindum Úkraínumönnum þar sem fyrrverandi forseti er sakaður um að vera handbendi Rússa og hann hafi á sínum tíma viljað ganga svo langt að afhenda Rússum herstöðina á Keflavíkurflugvelli.
Frú forseti. Þessi frétt fyrir nokkrum dögum síðan á vef Ríkisútvarpsins væri auðvitað sprenghlægileg ef væri ekki fyrir alvarleika málsins, af því að í fréttinni er engin tilraun gerð til að leiðrétta þessa vitleysu, þetta bull, og ríkisfjölmiðillinn gerir sig sekan um dreifingu falsfrétta og upplýsingaóreiðu og tekur undir með því að sverta að óþörfu mannorð fyrrverandi forseta og veldur honum örugglega einhvers konar vandamálum við að þurfa að leiðrétta þennan ótrúlega fréttaflutning. Hér er einfalt dæmi um það að Ríkisútvarpið og ríkisfréttastofan eru alls ekki yfir gagnrýni hafin, alls ekki. En hvar kemur aðhaldið fram? Það kemur hvergi fram. Það virðist vera að ríkisfjölmiðillinn geti einfaldlega skákað í skjóli ábyrgðarleysis og þurfi ekki að svara fyrir misgjörðir sínar, rangfærslur eða falsfréttir. Þess vegna er lykilatriði, jafnvel gagnvart þeim sem skipa sér í hóp þeirra sem teljast til hollvina Ríkisútvarpsins — ég tel að hv. þm. Óli Björn Kárason hafi ekki verið mjög virkur í þeim félagasamtökum — jafnvel þeir sem skipa sér í þann ágæta félagsskap, hollvinir Ríkisútvarpsins, ættu að íhuga hvernig hægt er að tryggja að Ríkisútvarpið, fjölmiðill í almannaþágu, sé ríkisútvarp í almannaþágu, hvernig hægt er að gæta að því að versti óvinur Ríkisútvarpsins sé hreinlega ekki Ríkisútvarpið sjálft. Að óbreyttu tel ég að það molni undan starfsemi Ríkisútvarpsins. Það mun molna undan henni ef það er ekkert aðhald og ekki gengið úr skugga um að starfsemi þess fjölmiðils sé lögum samkvæmt. Ekki er það þannig, og við viljum ekki hafa það þannig, að sífelld afskipti stjórnmálamanna séu af fjölmiðlum eða starfsemi þeirra, hvað þá ríkisfjölmiðils. Nei, ríkisfjölmiðillinn á að gæta að hlutleysi og upplýsa almenning.
Hvað er það þá sem getur komið til? Jú, það er ekkert annað en aðhald fólksins. Það er aðhald markaðarins sem verður að ráða.
