fjáraukalög 2024.
Herra forseti. Við ræðum hér þau áramótamál sem Alþingi þarf að klára við harla óvenjulegar aðstæður. Ekki bara er tímaramminn þröngur heldur er þinglega meðferðin með öðrum hætti en við eigum að venjast. Aðstæðurnar leyfa í rauninni ekki að við köfum jafn djúpt ofan í fjáraukann eða fjárlög eins og við myndum gera á venjulegu ári. Ég held við þurfum kannski bara öll að vera með opin augu fyrir því að þau fjáraukalög og þau fjárlög sem hér verða samþykkt verða langt í frá fullkomin og við beinum því bara til þeirra sem taka hér sæti að loknum kosningum að bregðast sem skjótast við og sparsla í þau göt sem við kunnum að skilja eftir hér fyrir kosningar.
Mig langar að taka aðeins upp þráðinn frá hv. þm. Bjarkeyju Olsen Gunnarsdóttur vegna þess að hún rakti ágætlega hvernig það er misauðvelt að sjá hver tilurð breytingartillagna í þessu frumvarpi er. Landhelgisgæslan fær hér t.d. breytingartillögu upp á 110 millj. kr. sem er hægt að vísa í umsögn frá Gæslunni þar um á meðan lögreglan á Akureyri fær tvo starfsmenn í landamæraeftirlit. Hv. þingmaður bendir á að öll sem þekkja til starfsemi lögreglunnar á Akureyri vita að ekki er svigrúm til að bregðast við í rekstri embættisins, en við eigum það hins vegar ekki til skjalfest undir málinu heldur er þetta eitthvað sem berst þinginu eftir einhverjum leiðum.
Ég held að þær breytingartillögur sem meiri hlutinn leggur hér til séu heilt yfir almennt og yfirleitt bara góðar en það væri enn betra ef við gætum sagt: Þessi er út af þessu og hin er út af þessu. Þannig er það alla vega með þær tvær breytingartillögur sem við stöndum að öll sem sitjum í fjárlaganefnd að við getum bent á rökstuðninginn í skjölum þingmála. Við getum sagt: Heyrðu, þetta kom til við skýra þinglega meðferð. Þar er annars vegar um að ræða 200 milljónir til að bæta halla á NPA-kerfinu á yfirstandandi ári. ÖBÍ réttindasamtök bentu reyndar á að það vantaði 275 millj. kr. til að brúa bilið en þarna förum við langleiðina. Það skiptir kannski ekki síst máli fyrir sveitarfélögin sem væntanlega þurfa að leggja þessa fjármuni út hvort sem er, þannig ég reikna með að þessir peningar fari ekkert endilega í að fjölga samningum heldur einfaldlega í að rétta af halla sem er að leggjast á þau sveitarfélög sem þó hafa sýnt þann metnað að veita NPA-þjónustu. Það munar um þetta, 200 millj. kr. inn í NPA-kerfið. Það munar um það.
Sama má segja um 80 milljónirnar til Ljóssins. Þar eigum við mjög ítarlega skýrslu sem sýnir þjóðhagslega ávinninginn af starfseminni, eins og hv. Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir nefndi í sinni ræðu; ótvíræður ávinningur fyrir ríkið að styðja Ljósið. Umsögn Ljóssins við fjárlög horfði bæði fram á veginn og aftur um öxl. Þar var beðið um 80 milljónir til að ná jafnvægi á rekstri ársins í ár og við hljótum að geta lýst ánægju yfir því að fjárlaganefnd í heild sinni tekur undir þetta þannig að Ljósinu sé ekki skilað með skuldahala inn í næsta ár.
Annað er síðan óljósara en það er kannski fyrir seinni tíma að skoða af hverju ein hugmynd ratar inn í breytingartillögur en ekki sambærileg hugmynd frá annarri stofnun þegar við erum bara með þrjár umsagnir í skjölum málsins. Það er kannski ekki hægt að bregðast við því á þessum tímapunkti.
Mig langar aðeins að nefna varðandi Landhelgisgæsluna, af því að vissulega þarf að bæta henni tekjutapið sem hlýst af því að TF-SIF er biluð og ekki í útleiguhæfu ástandi. Það vekur auðvitað enn og aftur upp spurninguna um það hvers konar ríki við rekum sem ekki getur haldið einu flugvél Landhelgisgæslunnar í starfsemi innan landhelgi árið um kring heldur þarf Gæslan vegna vanfjármögnunar ár eftir ár að leigja þennan grundvallarvélakost Gæslunnar í verkefni í útlöndum til að ná jafnvægi í bókhaldinu. Svo þegar vélin bilar þá leggst næstum allt á hliðina. Þetta er áminning um það að við þurfum að standa svo miklu, miklu betur með Landhelgisgæslunni, með þessari grundvallaröryggisstofnun landsins.
Svo er kannski rétt að nefna bara rétt í lokin að við erum í þeirri óvenjulegu stöðu að meiri hluti fjárlaganefndar sem stendur hér að nefndaráliti og þorra þeirra breytingartillagna sem lagðar eru fram samanstendur af tveimur flokkum sem ekki mynda meiri hluta Alþingis. Þetta er óvenjulegt. Það eru ekki allar nefndir sem eru svona skipaðar en það verður fyrir vikið áhugavert að sjá hvernig atkvæðagreiðslur fara hér í þingsal. Það er ekki alltaf sem böndum er sleppt af einhverju meirihlutaræði hér innan veggja Alþingis en óvænt stjórnarslit og skapandi kaosið sem getur fylgt þeim gefur okkur kannski tækifæri til þess að nálgast málin með öðrum hætti.
