156. löggjafarþing — 11. fundur,  5. mars 2025.

raforkulög.

130. mál
[16:29]
Horfa

Guðlaugur Þór Þórðarson (S):

Virðulegi forseti. Ég vil nota tækifærið og fagna því að þetta frumvarp sé komið fram. Þetta er auðvitað eitt af þeim frumvörpum sem ég skildi eftir hjá hæstv. ráðherra sem tók við vegna þess að ég taldi mjög mikilvægt að það yrði ekki neitt hik á þeirri vegferð sem við erum í þegar kemur að því að afla orku sem við þurfum á að halda og líka vegna þess að við erum komin á þennan stað. En jafnvel þó að það væri ekki þá væri alltaf skynsamlegt að hafa vaðið fyrir neðan sig og vera tilbúin með forgangsröðun og aðgerðir ef einhvern tímann kemur til raforkuskorts.

Eins og hæstv. ráðherra vísaði til var sambærilegt frumvarp lagt fram á 153. og 154. löggjafarþingi en náði ekki fram að ganga. Hæstv. ráðherra vísar til þess að sú breyting sem hér er vísi í breytingartillögur frá meiri hluta hv. atvinnuveganefndar sem nokkuð mikil umræða var um. Ég verð að viðurkenna að ég varð fyrir miklum vonbrigðum með að þessi mál væru ekki kláruð fyrr. Sem betur fer hefur það ekki komið að sök og við vonumst til þess að við séum komin á þann stað á þessu ári að við þurfum ekki að hafa áhyggjur af því að það komi til skömmtunar á raforku. En við vitum ekki hvað gerist á næsta ári. Við höfum gert lítið í raforkumálum í 15 ár og mjög lítið í jarðhitamálum í 20 ár þangað til að við rufum þá kyrrstöðu á síðasta kjörtímabili og við erum nú þegar sem betur fer að sjá miklar breytingar þar. Hæstv. ráðherra skal hafa þakkir fyrir að hafa komið fram með þau frumvörp sem voru tilbúin, ekki bara þetta og það síðasta þegar kemur að afhúðuninni heldur er hann sömuleiðis búinn að leggja fram ramma sem var tilbúinn. Nú þegar þetta mál er hér fram komið þá veltur á okkur hv. þingmönnum og þingheimi hvernig um málið fer.

Þetta mál hefur verið flutt núna í þriðja skiptið og ég vil vara við því að það verði farið með það eins og í hin fyrri skipti. Nú er það ekki þannig að það hafi verið tekin hörð pólitísk umræða. Það er allt í lagi. Það er bara gott. Ef menn eru á annarri skoðun þá eiga menn bara að koma fram og taka þá umræðu. En það sem gerðist þá — nú er það t.d. alla jafna þannig að þegar menn eru ósáttir við einhver mál, hvort sem þeir eru í stjórn eða stjórnarandstöðu, þá taka menn umræðuna við viðkomandi ráðherra en það var ekki gert í því tilfelli. Þess í stað voru, að ég held þegar ég greini þetta, settar einhverjar svona sögur af stað um hluti sem annaðhvort voru ekki þarna eða tengdust þessu máli ekki neitt sem gerði það að verkum að í hvorugt skiptið náðist að klára þetta mál.

Nú erum við lánsöm vegna þess að það þurfti ekki neitt að reyna á þessi mál. En það er ekki sjálfgefið að vera lánsöm um alla tíð og við verðum það örugglega ekki, fyrir utan það að við eigum ávallt að ganga þannig fram að við séum með gott reglugerðarumhverfi þannig að við séum að vernda í þessu tilfelli heimili og smærri fyrirtæki. Ég held að það sé pólitískt breið samstaða um að það sé gert. Þess vegna hvet ég þingheim til að klára þetta mál. Sömuleiðis hvet ég þá sem af einhverjum ástæðum telja að það sé ekki skynsamlegt að forgangsraða með þessum hætti að koma þá fram og taka umræðuna. Það er líka mjög mikilvægt að umræðan sé tekin hér í þessum sal og það eru alls konar hugmyndir í gangi. Til dæmis er ein hugmyndin sú að áður en við förum í raforkumarkað þá þurfi að gera hitt og þetta. Við fórum í raforkumarkaðinn 2003. Og þeir sem ganga hér fram, hvort sem það eru hv. þingmenn eða aðilar úti í þjóðfélaginu, og segja að það séu einhverjar stórkostlegar breytingar í vændum þegar kemur að raforkumálum á Íslandi, í besta falli hafa viðkomandi aðilar ekki fylgst neitt með.

Orkumál eru margt. Þau eru þjóðaröryggismál, þau varða lífskjör þjóðarinnar. Allt sem mikilvægt er á Íslandi tengist orkumálum og sérstaklega grænorkumálum með einhverjum hætti. Ég vonast til þess, af því að auðvitað geta menn verið ósammála og ef menn telja að eitthvað sé að málum eins og þessu er sjálfsagt að menn taki þá umræðuna og deili á viðkomandi frumvarp en þá verða menn að gera það en fara ekki þá leið að reyna að tefja fyrir málinu og setja sand í tannhjólin án þess að þora að koma fram og taka umræðuna. Ég segi það vegna þess að ég held að þegar hæstv. ráðherra kynnir málið hér — ja, ég sé engan á mælendaskrá til að mótmæla því. Það var heldur ekki þannig þegar ég talaði fyrir þessu í bæði skiptin. Það kom enginn og mótmælti. Þannig að ef einhver heldur að ég sé að ögra þeim sem hugsanlega eru á móti þessu máli með því að koma fram og tala þá er það alveg hárrétt, vegna þess að þeir aðilar sem ætla að stoppa þetta mál bera mikla ábyrgð. Þeir sem ætla að koma í veg fyrir að við setjum hérna reglur og lög sem vernda fólkið í landinu, vernda lítil fyrirtæki fyrir því að verða fyrir raforkuskatti, þeir bera mikla ábyrgð.

Hæstv. ráðherra fór hér yfir og gerði það mjög vel — vegna þess að sú breytingartillaga sem hann vísar til í meiri hluta atvinnuveganefndar á sínum tíma kom til af því að menn ræddu málið mjög vel og komu fram með tillögu sem er skynsamleg, fékk harða andstöðu, byggða á misskilningi, og varð örugglega til þess að málið var ekki klárað. Hæstv. ráðherra er maður að meiri að skrifa það út í frumvarpið. Eins og hæstv. ráðherra fór í gegnum þá er hans niðurstaða eftir að hafa skoðað málið vel að þetta sé til bóta og það hjálpi almenningi á Íslandi að hafa þetta inni í okkar lögum.

Virðulegi forseti. Nú er það auðvitað hlutverk stjórnarandstöðu að vera gagnrýnin og veita stjórnvöldum aðhald. En það er líka hlutverk stjórnarandstöðu að styðja góð mál. Það er gott þegar er komin pólitísk samstaða um mál sem voru unnin á síðasta kjörtímabili en náðu ekki fram að ganga. Hæstv. ráðherra og hæstv. ríkisstjórn metur það réttilega sem svo að það sé mjög mikilvægt að klára þessi mál. Það er ekki lítið undir. Okkar orkuöryggi er undir. Allar þjóðir sem vilja viðhalda góðum, ekki bara lífskjörum heldur viðhalda þjóðaröryggi og ná árangri í mörgum málum, m.a. í loftslagsmálum, þær verða að hafa slíka hluti í algjörum forgangi.

Virðulegi forseti. Ég þakka hæstv. ráðherra fyrir þetta frumvarp. Eðlilega styðjum við það og svo sannarlega geri ég það, enda búinn að flytja þetta mál tvisvar hér úr þessum stól. Það væri nú eitthvað skrýtið ef menn tækju U-beygju núna. Ég ætla ekkert að fara yfir það hver gerði hvað á sínum tíma. Það er algjört aukaatriði. Ég hef ekki einu sinni kannað það. Aðalatriðið er það að núna er komin, að ég vona, góð samstaða um þetta mál og þá er ekkert annað að gera fyrir hv. nefnd en að fara yfir það og koma síðan aftur með það inn í þingsal og við eigum að gera þetta að lögum.