fjármálastefna fyrir árin 2026--2030.
Virðulegi forseti. Ég vil aftur þakka hæstv. ráðherra fyrir framlagninguna og það verður að segjast eins og er að þegar hæstv. ráðherra talar þá hljómar það vel, alla vega í mínum eyrum. Áhyggjurnar eru kannski ekki af ræðum hæstv. ráðherra, heldur er það svarleysi og sömuleiðis þau spil sem við erum að sjá núna á þessum fyrstu vikum þessarar hæstv. ríkisstjórnar. Það var hins vegar ágætt að hæstv. ráðherra byrjaði hér að tala um Covid og fór að segja: Gengum við kannski aðeins of langt? Það er það sem hæstv. ráðherra var að segja. Það er mjög áhugavert af því að hæstv. ráðherra sagði líka að við þurfum að sýna ábyrgð hérna í þessum sal. Nú var flokkur hæstv. ráðherra á þingi þegar þetta var og ríkisstjórnarflokkarnir, sem þá voru í stjórnarandstöðu. Og hvað sögðu þeir þegar þetta ástand varði? Hvað sögðu þeir? Algjörlega skýrt: Gangið þið lengra. Og reyndar fyrir kosningar gengu þeir síðan til fólksins í Grindavík og sögðu: Það er alls ekki gengið nógu langt. Ef við hefðum farið að ráðum ríkisstjórnarflokkanna sem þá voru í stjórnarandstöðu þá væri vandinn, sem hæstv. ráðherra segir að sé svo rosalega erfiður, enn þá meiri. Svo einfalt er það.
Virðulegi forseti. Það fer alls ekki saman hljóð og mynd þegar menn setja í greinargerð og koma hér og tala um það í ræðum að það sé mikilvægt að hafa stöðugleika, sjálfbærni, varfærni, festu og gagnsæi. Nú ætla ég að lesa, virðulegi forseti, úr þessum köflum, með leyfi forseta:
„Stöðugleiki í efnahagslegu tilliti er forsenda þess að nýta vel mannafla, fjármagn og auðlindir. Fjármálastefna hins opinbera gegnir lykilhlutverki í því að skapa almenningi og fyrirtækjum þekkt og áreiðanleg skilyrði að þessu leyti.“
Seinna segir: „Með öðrum orðum beri að forðast óvæntar og fyrirvaralitlar breytingar.“ Hvað er að gerast núna þessa dagana? Það er verið að koma með mjög óvæntar og fyrirvaralitlar breytingar og það á að keyra þær hratt í gegn. Hér segir annars staðar að það séu mikil tækifæri til tekjuöflunar án þess að það hafi áhrif á nokkurn einstakling í landinu. Þá liggur það alveg fyrir að það hefur áhrif þó svo að menn tali um fólk sem er kannski ekki vinsælasta fólkið í landinu, sem eru þeir sem eru í forsvari fyrir stórútgerðirnar, tali um að það beinist að þeim. En það mun ekkert beinast að þeim. Það mun beinast að fiskverkafólkinu. Það er bara svo einfalt. Þetta fer ekki saman. Hæstv. ráðherra vildi ekki svara því hvernig þetta samræmdist og sneri út úr þeirri fyrirspurn. Ef hæstv. ráðherra væri sjálfum sér samkvæmur þá hefði hann bara sagt: Þetta bara samræmist ekki, við erum að fara á skjön við það sem við erum að setja hér niður á blað.
Þá erum við komin að kafla, virðulegi forseti, sem veldur mér miklum áhyggjum og aftur er hæstv. ráðherra ekki til í að svara neinu. Það var ekki bara ég sem spurði hæstv. ráðherra að þessu heldur kom sömuleiðis hv. þm. Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir og gekk á eftir honum en niðurstaðan var sú að þetta væri ekki umræðan, það má eiginlega ekki ræða þessa hluti núna, bara einhvern tíma seinna. En bara til að upplýsa það þá er algjört málfrelsi hér og hæstv. ráðherra ber auðvitað að svara þeim spurningum sem að honum er beint. Í skattakaflanum, tekjustefnukaflanum, segir, með leyfi forseta:
„Við mótun skattstefnu þarf að huga að fjölmörgum þáttum, þar sem breytingar hafa bein áhrif á efnahag heimila og rekstrarskilyrði fyrirtækja. Mikilvægt er að stefnan stuðli að skilvirku og réttlátu skattkerfi og styðji um leið við hagvaxtargetu þjóðarbúsins og efnahagslegan stöðugleika.
Tækifæri eru til staðar til að nýta núverandi tekjustofna til frekari tekjuöflunar, án þess þó að leggja meiri álögur á einstaklinga, s.s. með því að fækka ívilnandi úrræðum og koma í veg fyrir skattasniðgöngu.“
Virðulegi forseti. Af hverju eru ívilnanir í skattkerfinu? Af hverju eru þær? Menn geta alveg sagt að skattkerfið sé orðið of flókið, ég get alveg tekið undir það og það eigi að einfalda það, en ívilnanir eru fyrir einstaklingana þannig að ef þú fækkar ívilnunum, þá kemur það niður á einstaklingunum. Allt í góðu. Það er stefna ríkisstjórnarinnar. En af hverju þessi leyndarhyggja, virðulegi forseti? Af hverju kemur hæstv. ráðherra upp í ræðustól, búinn að fá þessa spurningu nokkrum sinnum í dag, og svarar engu? Síðasta svar var: Við tölum um þetta seinna. Ef það er þannig, virðulegi forseti, að þú tekur ívilnanir af einstaklingum eða fyrirtækjum og það hefur engin áhrif þá erum við bara algjörlega búin að umbylta ríkisfjármálum úti um allan heim, það munu allir taka þetta upp eftir okkur, allir. Þú tekur ívilnanir og það hefur bara engin áhrif á fólkið sem nýtur þeirra. En gott og vel, þetta er stefnan. En af hverju má ekki segja frá því hvað þetta er? Af hverju þessi leyndarhyggja? Af hverju að bjóða okkur upp á það að segja: Heyrðu, komið bara aftur eftir nokkra daga, þá skulum við spjalla um þetta.
Hér annars staðar er talað um sjálfbærni, stöðugleika, varfærni, festu, gagnsæi og það sé mikilvægt fyrir fólk og fyrirtæki að fá að vita hver stefna stjórnvalda er, sérstaklega í skattamálum. Hér er kjörið tækifæri, virðulegur forseti, að upplýsa fólk um hvað hér er á ferðinni. Annaðhvort er þetta slík bylting að allar þjóðir munu nota þetta — þú bara tekur af ívilnanir og það hefur ekki áhrif á neinn — og þá á ekki að liggja á því, heimurinn bíður eftir þessu, nú eða þetta hefur áhrif á einstaklinga. Ef menn trúa því sem hér stendur og menn tala fyrir að hafa fyrirsjáanleika, hafa festu, hafa gagnsæi, af hverju segja menn ekki frá því hvað þarna er á ferðinni?
Virðulegi forseti. Það er líka talað í tekjustefnukaflanum um hagvaxtargetu þjóðarinnar. Það eina sem við vitum, virðulegi forseti, er það að við erum að fara þá leið, það er stefna núverandi ríkisstjórnar, að efla það, allt að því tvöfalda það sem hæstv. fjármálaráðherra hefur sagt í grein sem hann skrifaði með þremur öðrum hagfræðingum að sé efnahagsleg sóun. Það vitum við. Efnahagsleg sóun. Það eru ekki mín orð, virðulegur forseti, þetta eru skrif hæstv. ráðherra. Á sama tíma og menn ætla að ná öllum þessum árangri þá liggur það alveg skýrt fyrir að þeir ætla, samkvæmt skilgreiningu hæstv. ráðherra, að tvöfalda efnahagslega sóun í málaflokki sjávarútvegsins. Ég hvet hæstv. ráðherra að segja frá því hvað hér er á ferðinni. Er hér verið að koma með einhverja hluti sem gera það að verkum að hæstv. ráðherra og ríkisstjórnin fá væntanlega Nóbelsverðlaun eða eitthvað slíkt, því það á að taka ívilnanir af fólki og það hefur engin áhrif á það og þá verðum við að fá að vita þetta, þetta er alveg stórmerkilegt, eða þá að þetta hefur áhrif. Er ekki rétt í nafni gagnsæis, festu og stöðugleika að segja fólki frá því? Annaðhvort er þetta. Það verður að segja frá töfrabrögðunum ef þetta eru töfrabrögð.
Hér kemur líka fram að ríkisstjórnin hefur sett sér þá stefnu að gjaldtaka atvinnugreina byggist á sjálfbærum og réttlátum auðlindagjöldum sem renni að hluta til nærsamfélagsins. Þar erum við að tala um landbúnað, sjávarútveg og sjálfbæra orku. Alla jafna er það þannig, virðulegi forseti, að ef þú setur á skatta, segjum t.d. á orkuvinnsluna, orkufyrirtækin, þá þarf fólkið og fyrirtækin í landinu að borga. Það er svona almenna reglan, reyndar er hún bara mjög almenn. (Forseti hringir.) Ég hvet hv. ríkisstjórn og hæstv. ráðherra til að upplýsa hvað hér er á ferðinni.
