veiðigjald.

Virðulegur forseti. Hér hafa verið ágætar umræður um mál sem er, eins og nánast öll önnur mál sem hafa verið lögð fyrir á þessu þingi, að einhverju ef ekki öllu leyti frá fyrri ríkisstjórn, vinstri ríkisstjórn VG, sem nú er fallið af þingi, og Sjálfstæðisflokksins. Menn hafa lagt mikinn metnað í að samsama sig þessum málum og hér er sem sagt komið þetta mikla mál sem allir sanngjarnir menn verða held ég að viðurkenna að áður en það var lagt fram hafi legið fyrir að skortur hafi verið á samráði, þótt hæstv. atvinnuvegaráðherra hafi frábeðið sér einhverjar fullyrðingar um að fundir hafi ekki verið haldnir. Ég þekki það ekki og get ekki ímyndað mér annað en að hæstv. ráðherra hafi átt fundi með helstu hagsmunasamtökum í greininni. Ég geng bara út frá því. Þá liggur fyrir að þetta mál fékk ákaflega skamman tíma í samráðsgáttinni svokölluðu. Þótt þar hafi borist vel yfir 100 ef ekki 150 umsagnir í stuttu máli frá ýmsum áhugasömum um málið skortir kannski svolítið upp á aðeins dýpri greiningu á málinu í því ferli. Ég furða mig svolítið á því af því að ég heyri að þetta mál liggur þungt á stjórnarliðum og hæstv. ríkisstjórn, sem vel að merkja sat öll grá fyrir járnum á ráðherrabekknum þegar mælt var fyrir frumvarpinu af hálfu hæstv. atvinnuvegaráðherra og man ég ekki til þess að það gerist í þingsal að öll ríkisstjórnin sitji undir framsögu ráðherra nema þegar vofir yfir vantrauststillaga á viðkomandi ráðherra, en svo mjög liggur þetta mál á ríkisstjórninni. Því furða ég mig á því að menn hafi ekki gefið sér aðeins meiri tíma til þess að svara t.d. þeirri efnismiklu umsögn sem að lokum barst eftir að samráðsfrestur rann út frá helstu hagsmunasamtökum í greininni sem gerst þekkja þetta mál. Það hefði verið til þægðar fyrir þingmenn að tekið væri sérstaklega á í frumvarpinu a.m.k. einhverjum meginpunktum sem fram koma í þeim athugasemdum sem hafa borist en svo er ekki.

Ég nefni líka að við erum að ræða þetta mál eftir að hafa samþykkt afbrigði, að málið yrði flutt með afbrigðum. Það er svo sem í takt við nánast öll önnur mál hér, málum er dreift og þau tekin til umræðu einungis að loknum lágmarksframlagningartíma sem ég geri enn og aftur athugasemdir við. Ég nota tækifærið til að gera það.

Það er svo sem ekki tilefni til að fara djúpt efnislega í einstök efni. Menn hafa nú margir verið að gera það með ágætum hætti en ég vil nefna að það er þó sérstaklega viðurkennt í athugasemdum með frumvarpinu að það hafi verið skammur umsagnarfrestur um drög frumvarpsins. Ástæður eru taldar upp. Ein ástæðan fyrir hinum stutta fresti er til þess að tryggja að Alþingi hafi nægt svigrúm til umfjöllunar um frumvarpið og þær breytingar sem lagðar eru til. Ég vil leyfa mér að frábiðja mér þessa ástæðu vegna þess að það hefði auðvitað liðkað miklu meira fyrir þingstörfum í framhaldinu að hafa greinargerðina með þessu frumvarpi efnismeiri en hún er. Ég þakka fyrir að það sé viðurkennt hér þó að það sé þessi skammi umsagnarfrestur.

Umræðurnar hér hafa verið áhugaverðar og ýmis áhugaverð ummæli hafa fallið. Þótt, eins og ég nefni, ríkisstjórnin sé mjög samstillt með framgang þessa máls hef ég nú samt greint einhverja ósamstöðu eða a.m.k. ekki sama skilning meðal stjórnarliða á efni frumvarpsins. Hér hafa fallið mjög furðuleg ummæli um efni málsins, efni frumvarpsins og má segja fiskveiðistjórnarkerfið og veiðigjaldið almennt. Þannig hefur verið fullyrt að ekki sé um að ræða skatt heldur auðlindarentu. Það var enginn annar en hæstv. forsætisráðherra sem lét þau ummæli falla í óundirbúnum fyrirspurnum fyrr í dag, að ekki væri um að ræða skatt heldur auðlindarentu. Nokkrir þingmenn hafa hoggið í sama knérunn hvað þetta varðar. Þetta er einkennilegt vegna þess að það er sérstaklega tekið fram í athugasemdum og ætti öllum að vera ljóst að það er alveg ágreiningslaust að auðlindagjald og veiðigjald er skattur. Menn þurfa ekki að fjölyrða meira um það.

Þá hafa líka verið látin falla ummæli um að hér sé ekki verið að kynna til sögunnar einhverja norska leið. Ég veit ekki hvort þetta er einhver orðhengilsháttur eða hvort menn átti sig ekki á því að þetta frumvarp kveður á um stórkostlegt viðmið sem sótt er til Noregs þegar kemur að álagningu þessa skatts. Það skiptir máli, sérstaklega þegar kemur að því að ræða um fyrirbærið skatt og hvaða forsendur og heimildir þurfi að vera til staðar við álagningu slíkra skatta. (Gripið fram í.)

(Forseti (BHar): Forseti biður hv. þingmenn að gefa þeim þingmanni orðið sem er í ræðustól.)

Hv. þingmaður getur ekki setið á sér og er með barnaleg frammíköll en ég hvet hv. þingmann til þess að taka þátt í málefnalegri umræðu um einmitt eðli skatta, auðlindagjalds eða veiðigjalds eða hvað sem viðkomandi hæstv. ráðherra vill nefna það. Það skiptir auðvitað miklu máli að hv. þingmenn beri lágmarksskynbragð á fyrirbrigði skatta og álagningu gjalda á borgara þessa lands.

Hér hafa líka komið fram furðulegar fullyrðingar af hálfu ýmissa hv. þingmanna ríkisstjórnarflokkanna um að það sé markmið með þessu frumvarpi að afla tekna til þess að leggja vegi úti um allt land. Það er ekki markmiðið með þessu frumvarpi. Markmiðið kemur alveg skýrt fram í því. Hvert skyldi það vera? Það þarf bara að fletta einu sinni til þess að komast að markmiðinu. Markmiðið er að tryggja að reiknað aflaverðmæti tiltekinna nytjastofna endurspegli betur raunverulegt aflaverðmæti og að mæta kostnaði ríkisins við rannsóknir, stjórn, eftirlit og umsjón með fiskveiðum og fiskvinnslu í samræmi við lög um veiðigjald. Það er ekkert talað um fjáröflun til tiltekinnar innviðauppbyggingar eða fjármögnun einhverra verkefna sem ég efast ekki um að hvílir mjög þungt á mörgum hv. þingmönnum. Ég get nefnt mörg dæmi í púkkið í þeim efnum en það er bara ekki markmið þessa frumvarps og veiðigjaldsins. Veiðigjaldinu er ætlað að standa undir rannsóknum og eftirliti með ákveðnum þáttum í sjávarútvegi. Ég vil nefna að ég er þeirrar skoðunar að rannsóknir, hafrannsóknir og aðrar rannsóknir tengdar sjávarútvegi, hafi setið á hakanum í allt of mörg ár og að full ástæða sé til þess að auka rannsóknir í þeim tilgangi að auka verðmætasköpun sjávarútvegs hér til framtíðar, til þess að byggja betur undir þá þekkingu sem við höfum og höfum öðlast oft á tíðum með verklagi og verkum í sjávarútvegi en reyndar líka með rannsóknum. En það þarf að mínu mati, eftir að hafa heyrt í og talað við þá sem helst þekkja til í þessu, að auka rannsóknir í þessum efnum.

Þá kemur sér vel að til eru lög frá árinu 1992 um sérstakt gjald vegna ólögmæts sjávarafla. Hví dreg ég þessi lög upp í þessari umræðu? Jú, vegna þess að sérstakt ákvæði hefur verið í gildi í áratugi um það að tekjur af ólögmætum afla skuli vera nýttar til rannsókna í sjávarútvegi. Þessar tekjur hafa numið 80–100 milljónum á ári í mörg ár. Ég fer með fleipur. Ég held og sá einhvers staðar að árlegar tekjur væru 250–400 millj. kr. og árið 2021 voru tekjur af ólögmætum afla 780 millj. kr. Með ólögmætum afla, áður en einhver heldur að þetta sé eitthvað saknæmt eða glæpsamlegt, er átt við meðafla sem ekki er kvóti fyrir en er óhjákvæmilegt að slæðist með afla. Hann er tekinn og seldur af því að við stöndum vörð um fæðu og sóum henni ekki og þetta eru tekjurnar af honum. Þetta fé rennur í ríkissjóð og safnast upp, margir milljarðar ef að líkum lætur í dag. Margir milljarðar hafa átt að fara og eru eyrnamerktir — þetta eru þó lög þar sem þetta er eyrnamerkt — í rannsóknir. Ég veit ekki til þess að nánast nokkur einasta króna undanfarin ár hafi farið úr þessum sjóði. Síðast voru auglýstir styrkir til rannsókna eða verkefna á sviði þessa sjóðs til úthlutunar árið 2013. Þarna eru verulegar fjárhæðir sem renna bara í hítina og hér tala menn um þetta mál, sem er eyrnamerkt til rannsókna og eftirlits með sjávarútvegi, eins og það eigi að renna í einhverja tiltekna vegi. Nefndi kannski einhver eitthvert kjördæmi sérstaklega í því sambandi? Verður þetta kannski nýr vegur út úr Reykjavík eða hafa þingmenn einhver önnur áform um þetta? Ég bendi á að þessir draumórar — þetta er auðvitað sagt hér til að selja einhverju fólki sem bíður eftir betri samgöngum úti á landi. Ég skil það vel, stend með því fólki og veit að allir hv. þingmenn standa með því fólki. Það vilja allir fá betri vegi en það er engin trygging fyrir því að þetta frumvarp og þær tekjur, tvöföldun veiðigjalds, tvöföldun skattsins á sjávarútveg, renni í þetta. Þvert á móti höfum við dæmin fyrir framan augun á okkur um að það gerist ekki, af því að við erum með marga milljarða í sjóði sem er eyrnamerktur rannsóknum í sjávarútvegi sem ekki hefur verið farið í. Við erum með sjóði sem hafa safnað upp fé í ofanflóðavarnir og það fé hefur ekki farið í ofanflóðavarnir, svo dæmi séu tekin. Það eru, eins og hv. þm. Sigurður Ingi Jóhannsson nefndi, ekki lengur neinir markaðir tekjustofnar. Hv. þingmenn eiga því ekki að leyfa sér það lýðskrum að standa hér og segja að tvöföldun skatts á sjávarútveg eigi að fara í það að leggja vegi í kjördæminu hjá þeim. Menn eiga að hætta því, virðulegur forseti, að tala svona. Menn geta haft á því skoðun að það þurfi að hækka þennan skatt. Þá gera menn það bara en ættu að tala hreint út um það að skatturinn fer bara í hítina hjá ríkinu. Hann fer í að fjármagna framkvæmdaáætlun dómsmálaráðherra um kynjajafnréttismál sem dæmi og allar stofnanirnar í Reykjavík og hvað annað. Það vantar fé í alla málaflokka og því á ekkert að vera að selja þetta þannig að þetta fari í einhverja vegi.

Þar sem stuttur tími er eftir þá ætla ég bara að nefna að um er að ræða skattlagningu og tvöföldun á þessum skatti. Og allt í lagi, menn mega alveg tvöfalda og hækka skatta. Til þess hefur löggjafinn, við sem hér erum, rúmar heimildir en þó ekki alveg án allra takmarkana. Það er ekki hægt að leggja á skatt sem á að taka mið af eignarheimildum einhvers þriðja aðila, einhverra útgerðarmanna í Noregi. Þannig verða útgerðarmenn á Íslandi ekki skattlagðir eða sjávarútvegurinn. Skattur er lagður á eignir eða tekjur viðkomandi sem skattinn á að bera en ekki á Norðmenn. Ég hvet hv. atvinnuveganefnd til að kalla eftir þeim greiningum sem sagðar eru hafa verið gerðar á þessu en eru ekki birtar í athugasemdum með frumvarpinu og hlakka til 2. umræðu um þetta mál.