fjárlög 2026.
Frú forseti. Ég ætla að gera stuttar athugasemdir í tilefni af framlagningu á þessu fjárlagafrumvarpi. Ég ætlaði aðallega að taka stóru myndina, ekki fara mikið ofan í einstaka liði sem skipta minna máli. Yfir heildina séð, frú forseti, er ég hissa á því að ríkisstjórnin skyldi ekki grípa tækifærið sem ég held að hafi gefist núna við gerð þessa frumvarps, þ.e. að skila hallalausum fjárlögum. Miðað við þær tölur sem ég hef heyrt og gripið þá eru útgjöldin einhverjir 1.600 milljarðar og hallinn um 19 milljarðar, ef ég hef tekið rétt eftir. Þetta er það lítið brot, rétt rúmt 1%, að ég er hissa á því að menn grípi ekki þetta tækifæri vegna þess að þetta hefði gefið byr undir báða vængi hvað varðar vexti og verðbólgu og væntingar í samfélaginu, þótt ekki væri nema bara það. Það hefði mikil áhrif, eins og hæstv. fjármálaráðherra veit fullvel, því að væntingar um batnandi tíð og blóm í haga, eigum við ekki að segja það, valda oft gífurlegum breytingum og viðsnúningi á fjármálamörkuðum. Þannig að ég er svolítið hissa á þessu vegna þess að tækifærin eru ótal mörg. Við erum búin að heyra það hér í dag frá hv. þm. Þorgrími Sigmundssyni t.d. sem stakk upp á einhverjum sparnaðarleiðum og ég ætla kannski að bæta bara við það í minni ræðu og benda hæstv. ráðherra og ríkisstjórninni á ýmsar leiðir, nokkrar sem ég hef haft hug á.
Hv. þm. Sigríður Andersen kom inn á bifreiðaeigendur. Auðvitað skýtur það skökku við að það sé verið að hækka álögur á bifreiðaeigendur þegar það liggur fyrir í tölulegum staðreyndum í frumvarpinu og öðrum gögnum að bifreiðaeigendur eru að greiða meira, miklu meira en því sem nemur að kosta vegakerfið, halda uppi viðhaldi og rekstri á vegakerfinu og hefur verið í fjöldamörg ár. Auðvitað er kominn tími til þess að þetta verði jafnað að einhverju leyti. Ríkisstjórnin ætlar að setja eitthvað meira fé í vegaframkvæmdir eðlilega og er að fara að leggja auknar álögur á bifreiðaeigendur með tilkomu kílómetragjaldsins en hæstv. ríkisstjórn hefur boðað framlagningu þess máls hér í þinginu enn og aftur.
Ég ætla kannski ekki að eyða meiri tíma í samgöngur og bifreiðaeigendur en ég greip það þó að hæstv. innviðaráðherra talaði fyrir því í sinni ræðu undir stefnuræðu forsætisráðherra að það yrði byrjað á jarðgöngum. Hvenær? 2027. Bíddu, hvaða ár er núna og hvenær tók þessi ríkisstjórn við? Það var 2024 sem ríkisstjórnin tók við og nú er árið 2025. Þeir ætla að taka allt kjörtímabilið í að hefja fyrstu jarðgöngin. Þetta er öll framkvæmdagleðin, frú forseti. Auðvitað verð ég fyrir miklum vonbrigðum með þetta, að það taki fleiri ár að leggja af stað með fyrstu göngin. Þessi ríkisstjórn talaði nú ekki lítið um að þeir myndu hafa — mig minnir að ég hafi heyrt setninguna alltaf ein jarðgöng í gangi í einu. Það voru engin jarðgöng í gangi í fyrra og engin núna og engin á næsta ári og þeir byrja kannski á þarnæsta ári. Ekki er nú hægt að klappa fyrir þessu.
Frú forseti. Ég ætlaði að tala um fleiri útgjöld og benda hæstv. ráðherra á fleiri liði en hefur verið bent á. Það hefur verið bent á Ríkisútvarpið og ég er auðvitað feginn því og fagna því sem kom fram hér í umræðunni í dag að hæstv. forsætisráðherra er búinn að gefa upp boltann með það að útgjöld til Ríkisútvarpsins verði endurskoðuð og hæstv. mennta- og menningarmálaráðherra sé að fara að vinna í því. Ég fagna því auðvitað. Þetta er auðvitað fíllinn í stofunni þegar ríkisútgjöld eru ekki sjálfbær og hallinn er svona mikill og vaxtagjöld eru svona mikil, að það sé verið að veita kannski 8 milljarða, frú forseti, í að halda hér úti útvarps- og sjónvarpsstöð sem er orðin svolítið barn síns tíma að mörgu leyti, frú forseti, á tímum samfélagsmiðla og aukinnar miðlunar og ýmissa annarra miðla í nútímasamfélagi. Auðvitað er það fíll í stofunni og ekkert annað og þarf að endurskoða.
Ég ætlaði að tala einnig um útgjöld ríkisins til loftslagsmála. Ég beindi fyrirspurn til hæstv. ráðherra um útgjöld ríkisins til loftslagsmála. Svarið barst mér fyrir nokkrum dögum síðan og þar kemur fram að útgjöld ríkisins til loftslagsmála undanfarin ár hafa verið rúmir 18 milljarðar á hverju ári síðustu átta árin, 18 milljarðar á ári. Ætlar þessi ríkisstjórn eitthvað að spara þarna? Nei, vegna þess að útgjöld til loftslagsmála næstu fjögur árin eru áætluð 22,7 milljarðar á ári, samtals 113 milljarðar næstu fjögur árin. Ég ætla ekkert að gera því skóna að þarna inni séu útgjöld sem eru óþörf að mörgu leyti, en er ekki ráð, hæstv. ráðherra, að skoða þessi útgjöld með það að markmiði að reyna að draga aðeins úr þarna? Þetta eru gífurlegar upphæðir og ég er viss um að með góðum vilja megi draga þarna eitthvað úr, 22,7 milljarðar á hverju einasta ári.
Í hverju felast þessi útgjöld? Í svarinu kemur fram að þetta séu skattstyrkir, aðgerðir í samgöngumálum, aðgerðir í landbúnaði og aðrar beinar aðgerðir til að stuðla að samdrætti í losun gróðurhúsalofttegunda. Þarna eru auðvitað mörg verkefni sem eru brýn og ágæt eins og rafvæðing hafna og fleira slíkt og haftengd starfsemi en upptalningin er löng og ég held að þarna megi og eigi að grípa vel inn í til að lækka þessi útgjöld. Við erum þrátt fyrir allt, frú forseti, hér með endurnýjanlega orku að langmestu leyti. Við stöndum í fararbroddi og ekki bara í fararbroddi, við erum langfremst. Við erum komin inn á völlinn í maraþoninu og það sést ekki í næsta keppanda, við erum svo langt á undan öðrum þjóðum hvað þetta varðar. Langmest af okkar orku kemur úr vatnsorkuverum og jarðvarmaverum og við hitum upp langflest húsnæði á Íslandi í gegnum heita vatnið sem kemur úr iðrum jarðar. Samviskubitið er samt svo mikið að við eyðum á þessu árabili, tíu ára bili, 257 milljörðum í loftslagsmál, 257 milljörðum fyrir samviskubit. Og við erum fremst meðal þjóða hvað varðar nýtingu endurnýjanlegrar orku á öllum sviðum.
Frú forseti. Ég ætla að ljúka ræðu minni með því að segja að vandamál ríkissjóðs, eins og ég hef oft sagt áður, er ekki tekjuhlið fjárlaga. Vandamál ríkissjóðs er útgjaldahlið fjármála. Þess vegna varð ég fyrir vonbrigðum, frú forseti, með að ríkisstjórnin skyldi ekki hafa kjark eða þor til að taka á útgjaldahliðinni. Þeir hafa ekki kjark eða þor til að taka útgjaldahliðinni, draga saman á þeim sviðum þar sem augljóst er að það er hægt. Við í stjórnarandstöðunni höfum margoft bent á, og sérstaklega þó Miðflokkurinn, þessi útgjöld til loftslagsmála sem dæmi og útgjöld til málefna hælisleitenda þar sem auðvitað er verið að sóa peningum vegna þess að stór hluti þeirra sem sækja um hæli hefur ekki erindi sem erfiði, þeirra umsóknum er hafnað og ætti auðvitað að hafna miklu fyrr heldur en gert er í stað þess að sóa skattpeningum almennings í að kosta þetta á meðan hægt er að fara skemmri leiðir í því að sinna þessum málefnum og hefur verið margoft bent á af hálfu Miðflokksins.
Ég óska þessari ríkisstjórn auðvitað alls hins besta en það eru vonbrigði að hún skyldi ekki hafa kjark og þor til að taka á útgjaldahliðinni heldur er hún einungis að leita leiða til að auka tekjurnar. Þar má af ýmsu taka. Það á að auka álögur á bifreiðaeigendur með kílómetragjaldinu. Það á að auka álögur á fjölskyldufólk með því að afnema samsköttun á öðru skattþrepi milli hjóna og sambúðarfólks. Það á að auka álögur á útgerðina sem búið er og er orðinn hlutur. Það eru boðaðar auknar álögur á ferðamenn og ferðamannastaði í eigu ríkisins (Forseti hringir.) og svona má lengi telja. Hér í þingmálaskránni er hægt að finna nokkur frumvörp sem auka við þessar skattlagningar. (Forseti hringir.) Það á að setja af stað nefndahús á vegum forsætisráðuneytisins. (Forseti hringir.) Svona má lengi telja og ég kem kannski að því á morgun. — Fyrirgefðu, frú forseti.
