fjárlög 2026.
Virðulegi forseti. Við sögðum fyrir kosningar að fyrsta verk nýrrar ríkisstjórnar, undir forystu Kristrúnar Frostadóttur, yrði að ná styrkri stjórn á fjármálum ríkisins. Nýlegar fréttir, bæði frá Fitch Ratings og Standard & Poor's staðfesta að við erum á góðri leið í þessari vegferð. Sömu skilaboð hafa borist frá Efnahags- og framfarastofnuninni, OECD, og frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum í nýlegum úttektum á íslensku efnahagslífi. Ég held að þessi fjárlög endurspegli kannski þetta stóra verkefni, að halda vaxtastiginu í skefjum og halda áfram að ýta niður verðbólgunni og verðbólguvæntingum.
Eitt af því sem Fitch nefnir sérstaklega, þegar lánshæfishorfur eru metnar, eru aðgerðir sem þegar hefur verið ráðist í og embættisverk hæstv. fjármála- og efnahagsráðherra þegar kemur að ÍL-sjóði og sölunni á Íslandsbanka. En svo eru líka bara stórkostleg tækifæri til verðmætasköpunar sem við þurfum að beisla á næstu árum. Þar mun mitt ráðuneyti leika lykilhlutverk. Við erum með stór verkefni í gangi þegar kemur að einföldun regluverks til að styðja við samkeppnishæfni, styðja við verðmætasköpun á Íslandi. Við erum með stór verkefni þegar kemur að því að ýta undir orkuöflun og í dag kynnti ég forgangsverkefni ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum sem haldast í hendur við markmið okkar um að það verði hér sjálfbær hagvöxtur á Íslandi, að við klippum á fylgnina milli efnahagsumsvifa og kolefnislosunar.
Þessi fjárlög endurspegla kröfu um aðhald og hagræðingu. Ég man að þegar við tókum við í desember kom minnisblað frá fjármálaráðuneytinu þar sem farið var yfir stöðu mála og fjármálaráðuneytið vann að drögum á endurmati á afkomuhorfum fyrir árin 2026–2029, byggði þann framreikning á forsendum þeirrar fjármálaáætlunar sem þá var í gildi og breytingum og nýjum ákvörðunum sem farið var í við afgreiðslu síðustu fjárlaga. Þá var það mjög svört mynd sem blasti við okkur. Það stefndi í viðstöðulausan hallarekstur út þennan áratug. Það er staðan sem við tókum við í desember. Fyrri fjármálaáætlun hafði gert ráð fyrir hallalausum fjárlögum fyrst árið 2028. Það sem við erum að gera núna er að við erum að vinna samkvæmt plani um að ná fjárlagahallanum niður strax árið 2027 þrátt fyrir þá stöðu sem ég lýsti hérna og það bú sem við tókum við. Þessi fjárlög endurspegla það. Þetta eru ekki jólasveinafjárlög, þetta eru ekki fjárlög sem kannski gleðja einn eða neinn eitthvað sérstaklega. Þetta eru ekki „allt fyrir alla“ fjárlög. Þetta eru hagræðingarfjárlög og endurspegla metnaðarfull markmið í fjármálaáætlun.
Við fórum í mikla samráðsvinnu, kölluðum í raun þjóðina alla að borðinu og fengum reyndar einna bestu ábendingarnar, verð ég að viðurkenna, innan úr stjórnkerfinu sjálfu þar sem fólk var eiginlega bara gapandi yfir því hvernig farið hefur verið með fjármuni ríkisins á síðustu árum. Svo var hópur sem skilaði tillögum um hagræðingu, skilaði tillögum upp á 75 milljarða, en ríkisstjórnin ákvað að ganga enn þá lengra í fjármálaáætlun. Þar erum við að gera ráð fyrir 100 milljarða aðhaldi á gildistíma fjármálaáætlunarinnar.
Þetta er alger breyting á því hvernig stjórnvöld nálgast ríkisfjármálin. Á síðustu árum hafa stjórnvöld fyrst og fremst bent á Seðlabankann, sagt að peningalega aðhaldið sé nóg en svo þurfi stjórnvöld einhvern veginn, eins og þetta hefur verið orðað, að styðja við Seðlabankann í þeirri viðleitni. En það sem við erum að gera í þessari fjármálaáætlun er að við erum að beita ríkisfjármálunum markvisst, beita aðhaldi þar, bæði á útgjaldahlið og tekjuhlið, til að halda verðbólgu í skefjum og ná vaxtastiginu niður. Þetta gengur allt samkvæmt plani og ég hlakka til umræðunnar hér um mína málaflokka.
