fjárlög 2026.
Virðulegur forseti. Við höfum hér rætt fjárlögin síðastliðna tvo daga. Eins og ég sagði í ræðu minni í gær þá hafa væntingarnar mínar sem kjósanda og sem þingmanns verið miklar eftir að hafa hlustað á ríkisstjórnina alveg frá því fyrir kosningar, forsvarsmenn hennar, og svo núna eftir því sem þau gefa hérna út yfirlýsingar eftir að þau tóku við stjórnartaumunum. Það er margt sem ég hef bara getað tekið undir og fagnað og verið tilbúinn að standa með stjórnvöldum í að fylgja eftir og mun gera það ef myndin fer einhvern tímann að birtast. Það sem kannski veldur manni svolitlum vonbrigðum er einmitt að myndin hafi ekki birst og að það raungerist ekki þessi loforð um alvöruhagræðingu, alvöruinnspýtingu í innviðamálunum, í góðri forgangsröðun verkefna, hvað við erum að leggja áherslu á og annað slíkt og að það eigi ekki að hækka álögur á fólk og fyrirtæki. Ég hef ekki séð neitt af þessu og einhvern veginn tekst þeim líka alltaf að tala bara í véfréttastíl þegar þau kynna sín áform af því að það er eins og þau séu að fela eitthvað eða skammist sín fyrir þetta.
Við sjáum nú ræðu hæstv. fjármálaráðherra eftir tveggja daga umræðu hér, allir fagráðherrarnir búnir að koma, talsmenn allra flokka búnir að tjá sig, koma með alls kyns spurningar, þá hafði hæstv. fjármálaráðherra aðeins eitthvað við okkur að segja í þingsal, ókjörinn fjármálaráðherra talaði í eina og hálfa mínútu í lok fjárlaga. Það er allt sem hann hafði til þess að upplýsa Alþingi Íslendinga um það sem við erum að ræða og svara spurningum hér síðustu tvo daga. Þetta var eins þegar hann kynnti frumvarpið á blaðamannafundi. Hann var varla búinn að segja hæ þegar hann sleit blaðamannafundinum, engar upplýsingar. Kynnti fjármálaáætlun, engin gögn fylgdu með, engin markmið, svo bara sagðir einhverjir frasar og fólk látið trúa því og ekkert á bak við það.
Því miður eru fáir ljósir punktar í þessu fjárlagafrumvarpi sem ég hef fundið eins og er en það er samt ein ný hagræðingaraðgerð sem ég fann sem var ekki búið að leggja til af fyrri ríkisstjórn eða var byrjuð í undirbúningi og það er að það eigi að stytta tímalengd atvinnuleysisbóta. Hins vegar hafa sveitarfélögin miklar áhyggjur af því hvort það sé búið að meta hvort þau verði fyrir kostnaðinum af þessu eða ekki og það er ekkert í þessu frumvarpi sem á að bæta þeim það upp sé aukinn kostnaður þar. Það er eins með samning Sameinuðu þjóðanna sem sveitarfélögin hafa miklar áhyggjur af, fagna alveg innleiðingunni og markmiðið er göfugt en hver borgar? Það er kannski það sem þarf að hafa á hreinu.
Það eru fleiri veikleikar í þessu frumvarpi. Það er talað hér um innviðamálin, það eru 1,5% út af varnarmálunum og svo samningi Sameinuðu þjóðanna o.fl. Það er ekki gert ráð fyrir neinu af öllum þessum kostnaði í þessu fjárlagafrumvarpi. Ég kem aðeins inn á þetta með t.d. vegamálin. Við vorum hér langt fram á sumar að ræða skattahækkun á eina útflutningsatvinnugreinina, grunnatvinnuveg þjóðarinnar, upp á 7 milljarða sem var sett af stað til þess að fjármagna innviðauppbyggingu og innviðaskuldina úti á landi. Ókei, svo les maður þetta fjárlagafrumvarp. Jú, heyrðu, loksins eru þau að standa við eitthvað af loforðunum, það fara 7 milljarðar aukalega í samgöngumál, 2,5 milljarðar í þjónustu á vegum og 4,5 milljarðar í viðhald á vegum, vel gert, en skoðum svo framhaldið. Það er 11 milljarða hækkun á notkun á ökutækjum en engin hækkun fyrir komandi samgönguáætlun sem er ekki einu sinni komin út. Þannig að ef við ætlum að fara í einhverjar auknar framkvæmdir úti á landi, einhverjar nýframkvæmdir, bora göng eða gera eitthvað þá verður það ekki hægt nema ríkisstjórninni takist að setja á fót innviðafélagið og byrja að rukka. Það eru engir nýir frá því sem hefur verið í framkvæmdir, í þessari samheldnu verkstjórn sem ætlaði heldur betur að takast á við fjármálin og bæta innviðaskuldina. Það er bara núll í nýframkvæmdir, engin aukning. Samt er 11 milljarða hækkun á notkun vegakerfisins. Þetta er eina hagræðingin sem ríkisstjórn Kristrúnar Frostadóttur kann að leggja fram, auknar álögur.
Það er það sem ég er kannski mest vonsvikinn með, hvernig á að skattleggja grunneiningu þessa samfélags, fjölskylduna. Fólkið í þessu landi, sérstaklega millistéttin, á að borga reikninginn. Unga fólkið sem er nýkomið úr námi, er að kaupa sína fyrstu eign, sinn fyrsta bíl, eignast fyrsta barn, annað barn, mögulega þriðja, þarf að stækka við sig, borga af námslánunum, vinna mikið — nei, tökum séreignarsparnaðinn af þeim þannig að þau geti lækkað greiðslubyrðina og hjálpað þeim að stækka og bregðast við breyttum fjölskylduaðstæðum og annað slíkt, tökum það bara af þeim. Samsköttun hjóna, annað foreldrið kannski enn þá í námi, langveikt, annað foreldri vinnur erlendis eða á sjó eða annað slíkt, þá náttúrlega hentar samsköttunin — nei, þetta er bara sagður ósanngjarn skattafsláttur til hvítra hátekjukarla. Það er afsökunin hérna.
Svo er það allt fólkið sem er að missa lífeyrisréttindi sín út af því að það er ekkert samtal eða komið fram í þessu fjárlagafrumvarpi alla vega sem á að bæta örorkubyrðina hjá þeim sem eru með minnstu réttindin inni í lífeyrissjóðunum.
Svo er það verðmætasköpunin. Ef við ætlum að bæta lífskjörin í þessu landi þá þurfum við að auka útflutning og verðmætasköpun eins og hefur verið að gerast jafnt og þétt síðustu ár. Útflutningsverðmætin hafa verið að aukast, sérstaklega í skapandi greinum. Þar hefur verið mest. Nei, nei, það á bara að hækka álögur á þetta allt. Það er búið að hækka á sjávarútveginn, það er verið að tala hérna um lagareldið, það á að taka á fjölbreyttan hátt af ferðaþjónustunni auknar álögur. Það á að draga úr skattalegum hvötum í sumum atvinnugreinum eins og kvikmyndagerð og víðar, þannig að verðmætasköpunin og fjárfestingargetan minnkar. Hvernig ætlum við þá að borga öll hin loforðin? Það er stóra verkefnið fram undan.
Eins og þessi hæstv. ríkisstjórn segir alltaf: Þetta kemur allt seinna. Í vor sögðu þau alltaf: Við ætlum að gera þetta í haust. Nú er komið haust og þá ætla þau að gera þetta einhvern tíma seinna. Við ætlum að gera alla innviðina en það þarf bara að stofna eitt innviðafélag fyrst. Við ætlum að láta kjósa um Evrópusambandið, við ætlum bara ekki að birta það á þingmálaskránni strax. Við ætlum ekki gefa neinar upplýsingar, segjum bara upp lögreglustjóranum út af pólitískum áherslubreytingum en við ætlum bara að breyta lögunum samt um embættið seinna. Gerum þetta bara allt seinna. Sveitarfélögin þurfa engar áhyggjur að hafa af því að samningur Sameinuðu þjóðanna fyrir fatlað fólk kosti sveitarfélögin en hvernig þau ætla að gera það, við svörum því bara seinna.
Að lokum lýsi ég mig tilbúinn til að fylgja hljóðinu eftir til að láta myndina birtast, að hér verði alvöruhagræðing, alvöruinnviðainnspýting og tekið verði á ríkisfjármálunum þannig að við lækkum vexti, náum vaxtalækkunarferlinu af stað aftur og drögum úr þessari verðbólgu. Því miður er ekkert í þessu fjárlagafrumvarpi sem styður það en ég er til í að styðja allar góðar aðgerðir til þess og við í Sjálfstæðisflokknum munum beita okkur fyrir því í vetur við vinnslu þessara mála.
