borgarstefna fyrir árin 2025--2040.
Virðulegi forseti. Ég hef nú fylgst með þessari vinnu sem hefur náttúrlega verið í gangi svolítið lengi. Ég fagna því að þetta sé fram komið hingað í dag til umræðu og þakka líka fyrir upplýsandi og ánægjulegar tölur hérna. Ég er með nokkrar spurningar varðandi stefnuna og líka orðræðu og ekki síst orðræðu hæstv. ráðherra hér áðan sem varð tíðrætt um skyldur höfuðborgarinnar. Skyldur höfuðborgarinnar eru mér að vitandi ekki nokkrar. Það stendur í sveitarstjórnarlögum að Reykjavík skuli vera höfuðborg Íslands. Punktur. Hverjar skyldur hennar eru er ekkert um. Í stjórnarskrá stendur ekkert um það að Reykjavík sé höfuðborg Íslands, ekki neitt. Alþingi skal hafa aðsetur í Reykjavík og forsetinn á helsta búa þar eða einhvers staðar í nágrenni. Hann má vera upp á Álftanesi eða í Garðabæ.
Í starfi mínu hjá borginni þá áttaði ég mig á því hvað fólk almennt í samfélaginu, borgarbúar og líka fólkið í landinu, hefur miklar væntingar til borgarinnar. Það er skylda borgarinnar að gera alls konar og eins og hæstv. ráðherra sagði sjálfur í máli sínu áðan, með leyfi forseta. Ég kannski man þetta ekki orðrétt en eitthvað á þá leið að Reykjavíkurborg hefði ekki bara skyldur við sína íbúa heldur alla íbúa landsins. Mér finnst það svolítið þung byrði á eitt sveitarfélag. Ég velti því fyrir mér hvort það standist stjórnarskrá að leggja svona skyldur á eitt sveitarfélag.
Varðandi það sem hv. þm. Sigurjón Þórðarson sagði áðan og ástarjátning hans hér gagnvart Reykjavíkurflugvelli þá finnst mörgum að þessi flugvöllur falli einhvern veginn undir skyldur Reykjavíkurborgar. Það er hvergi skilgreint. Í borgarstefnunni er vísað til borga í öðrum nágrannalöndum, Norðurlöndum, sem eru með borgarstefnur og ég hef haft einhverja smá kynningu á þeim borgarstefnum en þar er sko höfuðborgarhlutverkið skilgreint í lögum eins og í Noregi. Við vitum það að margur af þyngsta og erfiðasta t.d. félagslegum vanda flyst gjarnan til höfuðborganna. Ég veit, og það ætti ekki að hafa farið fram hjá nokkrum manni, að það er mikill vandi t.d. í Ósló, fólk sem kemur þangað alls staðar að frá landinu.
Ég fagna líka þessu borgarhlutverki Akureyrar og mér hefur fundist Akureyri vera borg, höfuðstaður Norðurlands. Mig langar líka að spyrja hæstv. ráðherra vegna þess að hann sagði í viðtali um daginn að hann vildi þvinga til sameiningar sveitarfélaga með íbúa undir 250 manns. Mig langar í þessu sambandi að spyrja hvort það hafi komið til álita að þvinga til sameiningar í Eyjafirði. Ég veit að byggðin í Akureyri er algjörlega komin að þolmörkum. Það er jafnvel verið að tala um að fara að taka hluta af Kjarnaskógi undir byggð. Á meðan eru lítil sveitarfélög — fámenn sveitarfélög, ekki lítil, Eyjafjarðarsveit er ekki lítil sveit, en töluvert fámenn. Mig langar að spyrja: Hefur komið til tals að þvinga fram sameiningar eða hvetja til sameininga eins og Hörgársveitar og Svalbarðsstrandarhrepps?
Það sem mér leikur einna mest hugur á að vita með þessa borgarstefnu — mér finnst gott að við skilgreinum hvað við erum að tala um þannig að við séum öll að tala um sama hlutinn en ekki bara eitthvert huglægt mat okkar á því hvað sé sómi af eða hvað einhver eigi að gera. Mér getur fundist að Pétur og Páll eigi að gera alls konar fyrir mig, en það er ekki víst að Pétri og Páli, allra síst Páli, finnist að þeir eigi nokkuð að gera fyrir mig. Þannig að þetta byggir á huglægu mati mínu. Eins og það er áhugavert þá er það afstætt. Mér finnst ekki þörf á því að auka afstæðiskenningar í íslenskum lögum eða íslenskri stjórnsýslu heldur frekar reyna að vinna á þeim og skýra. Hér segir, með leyfi forseta:
„Með borgarstefnu er leitast við að skýra hlutverk Reykjavíkur sem höfuðborgar.“ — Það er gott. — „Það er óumdeilt að Reykjavík er miðstöð viðskipta, stjórnsýslu, menntunar og menningar í landinu. Í því felst að þar er aðsetur æðstu stjórnar lýðveldisins, Alþingis, Stjórnarráðsins og Hæstaréttar. Þar er hornsteinn heilbrigðiskerfisins, helstu menningarstofnanir ríkisins og öflugir háskólar. Höfuðborgin er megingátt inn í landið fyrir alþjóðatengsl, vöruflutninga og fjárfestingar. Sem höfuðborg og fjölmennasta sveitarfélag landsins er Reykjavík leiðandi afl þegar kemur að því að takast á við sameiginleg verkefni á landsvísu.“
Við, sem sagt Alþingi, erum svolítið að leggja nýjar skyldur á borgarstjórn Reykjavíkur, þ.e. skilgreina aðeins betur meiri álagningar á fólk sem langar að starfa í pólitík í borginni. Ég velti því fyrir mér hvort það sé sanngjarnt þegar við erum að tala um skyldur, t.d. í tilfelli opinberra starfsmanna, opinberir starfsmenn hafa skyldur, en alltaf í samhengi við réttindi líka. Skyldur og réttindi, réttindi og skyldur. Mér hefur oft fundist í almennri umræðu og því miður oft hér í þessari pontu að það sé gert lítið úr réttindum Reykjavíkur og íbúa hennar og þeim jafnvel brigslað um eitthvað sem mér hefur oft fundist ósanngjarnt og svo eru gerðar kröfur. Þess vegna leikur mér hugur á að vita: Ef Reykjavíkurborg á að fara að standa undir nýjum álögum, skýrari skilgreiningum á skyldum, hvaða fjármagn mun fylgja því? Ætlar Alþingi bara að setja lög og engan pening?
