157. löggjafarþing — 27. fundur,  4. nóv. 2025.

Störf þingsins.

[13:38]
Horfa

Jón Pétur Zimsen (S):

Frú forseti. Húsnæðispakki ríkisstjórnarinnar og meintar bráðaaðgerðir, sem hæstv. forsætisráðherra Kristrún Frostadóttir kallar risastóra bráðaaðgerð, í húsnæðismálum eru vægast sagt sérstakar. Eins og venjulega vantar ekki umbúðirnar þó að innihaldið sé ókræsilegra. Í hverju felst þessi risastóra bráðaaðgerð sem boðuð er og á kostnað hverra? Frysta leiguverð, skattleggja leigusala, nýjar sektarheimildir, auknar kvaðir og regluverk eru þemað.

En hvað segir reynslan okkur og sérfræðingarnir um svona plön? Jónas Atli Gunnlaugsson, hagfræðingur hjá HMS, segir, með leyfi forseta, líklegt að þeir reyni að velta þeirri hækkun yfir á leigjendur með hærra leiguverði — með hærra leiguverði — og að það að takmarka hækkun leigu á fyrstu 12 mánuðunum valdi einnig hættu á því að auglýst leiga fyrir 12 mánaða samninga hækki sömuleiðis. Hildur Ýr Viðarsdóttir, formaður stjórnar Húseigendafélagsins, segir að þegar þrengt sé að leigusölum leiði það jafnan til hækkunar á leiguverði — hækkunar.

Þetta hefur ítrekað verið reynt. Það komu fréttir um það nýlega að þetta hefði verið reynt í Barcelona 2024; nýjar reglur til að lækka leiguverð og koma fleiri íbúðum í langtímaleigu. Viðbrögð markaðarins, öllum að óvörum: Framboð á leiguhúsnæði dróst saman um 25–30%, leiguverð hækkaði í auglýstum samningum, nýjar íbúðir komu síður inn á markaðinn og skammtímaleigu var ýtt út í skuggann. Í Berlín og Svíþjóð voru svipaðar hugmyndir á ferðinni, og hvað gerðist? Framboð á leiguíbúðum féll um 30%, 10–20 ára biðlistar, leiguverð hækkaði, svartur markaður jókst, færri nýbyggingar og miklir erfiðleikar fyrir ungt fólk að komast inn á markaðinn.

Hunsum endilega reynslu annarra. Þetta er kaldhæðni. Skreytum risastóra pakka, umbúðir á kostnað leigjenda og ungs fólks. Það er allur bráðapakkinn.