157. löggjafarþing — 45. fundur,  11. des. 2025.

kílómetragjald á ökutæki.

144. mál
[15:07]
Horfa

Frsm. 1. minni hluta efh.- og viðskn. (Vilhjálmur Árnason) (S):

Virðulegi forseti. Við höldum áfram að ræða þetta svo flókna og eiginlega óskiljanlega mál sem kílómetragjöldin eru og ég hef lýst hér sem hættulegri skattkerfisbreytingu eða innheimtubreytingu þar sem þær umframtekjur frá núverandi kerfi sem þetta kerfi á að skila eru minni en kostnaðurinn við það að innheimta þetta. Kostnaðurinn verður meiri við innheimtuna en ávinningur ríkissjóðs af þessu, sem er náttúrlega algjörlega með ólíkindum.

Ég hef hér í umræðunni um þetta og líka bara í vinnu í nefndinni reynt að átta mig á því hver hinn raunverulegi tilgangur með þessari kerfisbreytingu er. Ég hef ekki enn þá fundið tilganginn og þegar maður gagnrýnir þetta mál þá eru málsbæturnar sem hv. stjórnarþingmenn og stuðningsmenn þeirra hafa þær að þetta komi frá fyrri ríkisstjórn sem ég studdi. Það eru einhvern veginn einu rökin sem maður fær alltaf: Ja, þetta kemur frá ykkur. Ég segi: Já, en hver er tilgangurinn með kerfisbreytingunni? Ég veit vel að þetta mál var smíðað í þeirri ríkisstjórn sem ég studdi en ég var alltaf á móti málinu. Þá var tilgangurinn að vinna upp á móti því að hluti af ökutækjum greiddi ekkert fyrir notkun á vegunum þannig að kílómetragjaldið var innleitt á rafmagnsbíla af því að þeir greiddu ekkert fyrir notkun á vegunum. Það er miklu einfaldara. Það eru mestmegnis fjölskyldubílar hjá hærri tekjutíundum. Þá er þetta ekki jafn flókið og það er auðveldara að framkvæma það. Það er bara allt annað að fara að gera þessa kerfisbreytingu á allt kerfið og breyta öllu kerfinu á 300.000 ökutækjum með miklu fleiri fyrirtækjum og allt þetta mál er ekki unnið fyrir atvinnulífið eða fjölbreytileika tækjanna. Þetta miðast allt við heimilisbílinn, allar kynningar hjá ráðuneytinu og allt, þannig að það gengur ekki upp þó að þetta hafi verið sett á nýorkubílana. Þegar þáverandi fjármálaráðherra kom með málið til að klára kerfisbreytinguna á síðasta kjörtímabili þá komum við þingmenn allra stjórnarflokkanna og vísuðum því máli frá. Þingmenn allra stjórnarflokkanna voru sammála um að þetta mál væri ekki tilbúið og væri ekki ráðlegt að klára það og það kemur vel fram í nefndaráliti 1. minni hluta.

Það sem bætist svo ofan á hversu ruglað þetta er er að hæstv. ríkisstjórn er að fara dýpra í vasa landsmanna, af því að hún getur ekki komið sér saman um að halda aftur af útgjöldunum þá fer hún dýpra í vasa landsmanna og setur vörugjöld á sama tíma. Það er líka stór, stór, stór breyta í þessu máli að það sé verið að senda hér 7,5 milljarða á ökutækin í landinu plús það að sækja 3,3 milljarða í gegnum kerfisbreytinguna. Ég hef minni áhyggjur af þessum 3,3 milljörðum heldur en bara hvað kerfisbreytingin sjálf er flókin og kostnaðarsöm í framkvæmd.

Ég fór líka inn á það í gær að það er fjöldi alls kyns hópa í samfélaginu, það geta verið eldri borgarar, það geta verið tekjulægri og fleiri, sem mun lenda í háum eftirágreiðslum og skattaskuldum út af þessu máli af því að fyrirsjáanleikinn er enginn og þú færð rukkun eftir á. Það er fjöldinn allur í dag sem er að fá rukkun upp á 50.000–80.000 oft af því að þau skrá ekki nógu reglulega. Þeir sem skrá samviskusamlega geta bara gert það á 30 daga fresti og hafa verið rukkaðir um álag ef þeir hafa ekið meira einn mánuðinn og gátu ekki skráð það strax og þá rukkar Skatturinn þá um álag.

Það er algerlega augljóst að þetta er flókið kerfi. Þetta mun setja mikinn stein í götu atvinnulífsins. Það er dýrara að innheimta þetta heldur en það skilar og þetta mun setja fjölda hópa í þessu samfélagi í vonda stöðu þótt það sé bara farið hérna yfir stutt og ég hef bara fimm mínútur núna, því miður, til þess að fara yfir þetta stóra og flókna mál, virðulegur forseti.