kílómetragjald á ökutæki.
Frú forseti. Hér hafa verið fluttar margar ræður, langflestar af stjórnarandstöðunni en líka af stjórnarliðum, og það er gott að lýðræðið virki þannig að við getum tekist á hér í pontu Alþingis og þeir sem hafi áhuga á geti þá fylgst með í beinni útsendingu í sjónvarpinu eða flett þessum ræðum upp síðar. Það er nú bara þannig að það er nauðsynlegt að ræða mál djúpt og almennilega því að það tekur tíma fyrir alla að láta hlutina sökkva inn og ná ákveðnum áttum. Ég finn það bara með sjálfan mig að kílómetragjald er ekki mál sem ég hafði velt fyrir mér í mörg ár áður en ég kom hingað á Alþingi. En eftir því sem ég sekk mér dýpra í það sé ég að það er ekkert allt alrangt við það að greiða eftir því hversu menn keyra mikið á vegunum. Það er ekki endilega risamálið í þessu. Það sem er náttúrlega málið er það hvernig þetta mál er lagt upp.
Við erum með hagkerfi sem kólnar hratt, kólnar mjög hratt. Það þýðir í stuttu máli að aðgangur almennings að vinnu og fjármunum er að minnka og atvinnuleysi getur aukist þar sem fyrirtæki ráða síður fólk til sín. Þetta skiptir máli. Hér erum við með atvinnugreinar sem hafa kallað, hrópað, skrifað og gólað um það að það sé hart í ári og ferðaþjónustunni blæði. Það gekk ekki nógu vel í fyrra og það mun ekki ganga nógu vel 2025 og enn síður 2026. Þess vegna er algerlega óskiljanlegt að með svo gott sem engum fyrirvara sé sett á kílómetragjald þar sem bílaleigur, sem eru í raun lífæð ferðamannaiðnaðarins — það ferðast enginn hér á landinu, alla vega ekki eitthvert út á land, nema með bílaleigubílum eða í skipulögðum rútuferðum. Auðvitað geta menn verið hér á höfuðborgarsvæðinu en þá þurfa þeir að ferðast með strætó eða ganga vegalengdir. Bílaleigur eru í raun eins og blóðið í æðum mannsins, þær flytja fólk hingað og þangað um landið, og þær kalla með rökstuddum hætti á athygli þeirra sem stjórna. Jóhannes Þ. Skúlason skrifaði góða grein í Vísi um daginn þar sem hann spurði: Hvers vegna hlustar enginn? Nei, afsakið, frú forseti, hvers vegna hlustar ekki ríkisstjórnin? Hv. Jóhannes Þ. Skúlason, þótt hann sé ekki þingmaður þá er hann háttvirtur, skrifaði góða grein um það hvaða hættur fælust í því ef þetta frumvarp yrði að lögum. Ég hef reyndar litla trú á því að þetta frumvarp verði að lögum, a.m.k. ekki eins og það lítur út núna, því að það er alveg ljóst að heildarskattspor landsins mun minnka við þetta. Það sem þetta mun líka gera er að draga úr því að ferðamenn fari út á land, fari lengra frá höfuðborginni, en það er einmitt það sem hefur verið markmið ferðaþjónustunnar, að minnka árstíðasveifluna og koma ferðamönnum lengra út á land þannig að við nýtum innviðina betur. Það er gott fyrir okkur öll. Það er ekki gott að fækka ferðamönnum og safna þeim sem eftir verða hér á lítinn punkt á stórhöfuðborgarsvæðinu.
Þetta eru dramatískar lýsingar og þær munu kannski ekki gerast alveg einn, tveir og þrír, en samt sem áður erum við í samkeppni. Þó að við séum vissulega eyland erum við ekki eyland á þeim samkeppnismarkaði sem ferðamannaiðnaðurinn er á. Það eru alls konar ferðir hér sem eru að sækja í sig veðrið í Noregi, Finnlandi, Grænlandi, Kanada. Það er orðið mjög vinsælt að ferðast til landa á norðlægum slóðum og þess vegna eykst samkeppnin þar. Þá kemur þetta orð, samkeppnishæfni. Hversu hæft er Ísland gagnvart hinum löndunum til að laða að sér ferðamenn sem koma hingað og greiða með erlendu fé, gjaldeyri? Við verðum að gera okkur grein fyrir því sem búum hér á þessu landi að það er gjaldeyririnn sem kaupir eldsneyti, jarðefnaeldsneyti, hann kaupir matvöru og áburð og annað slíkt sem heldur þjóðinni gangandi. Án gjaldeyris verður ekki lifað hér með góðu móti. En núna þegar ferðaþjónustan á um sárt að binda er ekki nóg með að menn séu að hækka hér skatta úti um allar koppagrundir heldur er líka sett á þetta kílómetragjald. Svo eru fleiri skattar í pípunum, svo sem vörugjöld og annað slíkt, sem munu líka höggva í ferðaþjónustuna, áfengisgjald og innviðaskattar. Þetta er einhvern veginn þannig að þið eruð með gullgæs. Ykkur langar að hún verpi fullt af eggjum og í raun eruð þið að daðra við að fara að skera hana upp til að ná í eggin en menn átta sig ekki á því að hún drepst við það. Ferðamannaiðnaðurinn hefur lyft landinu úr þeim erfiðleikum sem við vorum í, t.d. eftir fjármálahrunið. Þar hjálpuðu náttúruöflin okkur, að Eyjafjallajökull gaus. Landið varð þekkt, hingað flykktust ferðamenn og við risum upp á skömmum tíma, reyndar með sérlega góðri stjórn þeirra stjórnmálaflokka sem tóku við eftir Jóhönnustjórnina.
Það er í raun ekki forsvaranlegt að þetta frumvarp gangi óbreytt fram hér í þinginu. Það er skylda okkar allra og þess vegna skil ég ekki almennt, sérstaklega ekki þingmenn landsbyggðarinnar sem þetta snertir mikið, þegar ferðamenn fara styttra út á land og þeir sem eru að keyra bíla á landsbyggðinni þurfa venjulega að aka lengri vegalengdir — ég fann það bara sjálfur þegar ég fór að vinna á Alþingi. Nú þarf ég að keyra úr Grafarvoginum og niður í bæ og ef ég margfalda það saman yfir eitt ár eru þetta nokkur þúsund kílómetrar aukalega sem ég þarf að keyra, í stað þess að ég sé að sækja vinnuna mína í Réttarholtsskóla sem er svona einn þriðji vegalengdarinnar niður í bæ. Þetta skiptir allt máli og dropinn holar steininn. Hver króna skiptir máli. Viljum við að fólk hætti einhvern veginn þeim athöfnum sem skapa verðmæti úti um landið? Við vitum öll að ferðamannaiðnaðurinn skilar stóru skattspori inn í þjóðarbúið og það kom fram á fundi í morgun sem Samtök ferðaþjónustunnar héldu. Það er í raun dapurlegt að þeim hafi verið mætt með ákveðnu yfirlæti og hroka af þeim sem voru þar fyrir hönd meiri hlutans. Það var ekki horft til þess, og mögulega þarf ég að taka þetta til baka þegar þessu verður breytt. Hér erum við með kláran mann í salnum frá stjórnarmeirihlutanum sem stendur fyrir þessu máli og mig langar að hann kinki kolli núna ef hann skilur hvað ég er að segja. (PawB: … að ég sé klár.) Ég ætla að fullyrða að hann sé klár, þótt hann sé ekki alveg viss um það sjálfur ætla ég að fullyrða það.
En þetta skiptir máli og það má ekki vera þannig að það sé eitthvert keppnismál ríkisstjórnarinnar að málið fari óbreytt í gegnum þingið. Þingið er til að breyta málunum til betri vegar. Því miður hefur það verið tilhneiging hjá meiri hlutanum að líta á það sem einhvern ósigur ef málunum er breytt. Ég segi: Það er rangt að líta á það sem ósigur. Það er merki um heilbrigði og sjálfstraust að geta hlustað á leiðsögn og leiðbeiningar, tekið rökræðuna og séð að auðvitað dettur engum rétta lausnin í hug í fyrstu atrennu. Þannig gerist það alla vega sjaldnast. Það væri sérlega gott, líka bara fyrir andrúmsloftið í þinginu, að meiri hlutinn myndi taka tillit til þess sem minni hlutinn er að segja því að minni hlutinn er ekki kominn hér bara til að höggva í meiri hlutann, reyna einhvern veginn að gera hann tortryggilegan eða láta hann líta illa út. Minni hlutinn er líka að vinna fyrir alla þjóðina því við erum þjóðin, öll saman, hvað sem hver segir. Þess vegna skiptir máli að við vinnum að þessu saman. Það væri hressandi að fá góðar breytingar á þessu máli hér í meðförum þingsins og ég hlakka bara til að vinna þetta mál áfram með meiri hlutanum.
