breyting á ýmsum lögum vegna fjárlaga 2026.
Virðulegi forseti. Þá er loksins komið að því að ræða hér bandorminn svokallaða í þingsal eða skattorminn eins og gárungarnir kalla hann að undirlagi hv. þm. Vilhjálms Árnasonar. Þar er af nógu að taka en mig langar til að vísa í og vil taka heils hugar undir með áliti 2. minni hluta hv. efnahags- og viðskiptanefndar. Meginskilaboðin þar eru þau að ekki sé ráðlegt að skattahækkanirnar sem meiri hlutinn boðar hér með þessu máli nái fram að ganga.
Nú er ég almennt ekki hrifin af skattahækkunum. En sérstaklega er vísað til þess í álitinu, virðulegi forseti, að nú sé kólnun í hagkerfinu og að ýmis teikn séu á lofti um alvarlega stöðu helstu atvinnugreina þjóðarinnar. Um það segir einmitt í umsögn Alþýðusambands Íslands að efnahagsleg óvissa sé mikil og markaðsaðstæður ófyrirsjáanlegar, eða eins og sambandið orðar það, með leyfi forseta, „blikur á lofti í efnahagsmálum“. Því er síður en svo „rétti tíminn til að draga enn frekar úr þrótti fyrirtækja í landinu með stóraukinni skattlagningu“, svo vísað sé til orða álitsins, 30 milljarða skattlagningu.
Með þessu frumvarpi eru lagðar til verulegar hækkanir á ýmsum álögum; kolefnisgjaldi, olíugjaldi, kílómetragjaldi, almennu og sérstöku bensíngjaldi, bifreiðagjöldum og ýmsum öðrum vörugjöldum. Í áliti 2. minni hluta er undirstrikað að forsenda öflugs atvinnulífs sé einfalt skattkerfi og lágar álögur sem dragi ekki úr framtaki fólks og fyrirtækja heldur styðji nýsköpun og atvinnuuppbyggingu. Þessar skattatillögur meiri hlutans munu hafa bein áhrif á líf fólks. Þær fela í sér aukinn kostnað fyrir heimili, atvinnulíf og fyrirtæki, þ.e. draga úr ráðstöfunartekjum, geta dregið úr fjárfestingu og haft neikvæð áhrif á samkeppnishæfni okkar í alþjóðlegum samanburði. Það er nefnilega ekki sjálfkrafa svo að aukin skattheimta leiði til betri þjónustu og velferðar, sem virðist vera ofurtrú þessarar ríkisstjórnar.
Eins og ég hef þegar nefnt þá er af mörgu að taka en ég get tekið undir með ræðum flokksmanna minna hér í dag; þar má nefna gagnrýni á hækkun vörugjalds á bifreiðum sem mun hafa gríðarlega neikvæð áhrif á ferðaþjónustu, m.a. á rekstrarumhverfi bílaleiga hér á landi. Útfærslan hefur reyndar sett af stað frekar fyrirsjáanleg viðbrögð með breyttri hegðun umboða og bílaleiga eins og farið er yfir í álitinu.
Sömu sögu má segja varðandi fyrirhugað afnám samsköttunar hjóna og sambýlisfólks. Við sem búum í Reykjavík þekkjum það auðvitað að Samfylkingin lítur ekki á fjölskylduna sem grunneiningu en hv. þingmenn hennar hafa síðan marglýst því yfir í pontu svona til að taka af allan vafa. Sjálfstæðismenn leggja hins vegar áherslu á að fjölskyldan sé hornsteinn samfélagsins, enda byggist löggjöfin okkar á því, m.a. samsköttun hjóna. Því höfum við m.a. lagt fram breytingartillögu sem byggist á því að samnýtingin sem meiri hlutinn vill afnema létti undir með fjölskyldum og það sé ekki vanþörf á. Þegar ég hef verið að hlusta á umræðu um nákvæmlega þetta tiltekna atriði, þó að þetta sé bara eitt af fjölmörgum, þá hefur mér einmitt verið hugsað til þeirra aðstæðna sem ég var í sjálf þá í fæðingarorlofi og við hjónin um það leyti með ágætistekjur. Það er einmitt við þær aðstæður, þegar annar aðilinn þarf að hverfa frá vinnumarkaði vegna fæðingarorlofs og mögulega lengja það til að brúa bilið, þá er m.a. verið að nýta þessar sérstöku reglur, ekki af því að um sé að ræða hátekjufólk heldur af því að fólk er í þessum sérstöku aðstæðum. Einhver rifjaði það upp hér í pontu í dag eða vísaði til þess að þetta væri líka tiltölulega algengt á sjómannaheimilum, þar væri verið að nýta þessa heimild og svona mætti lengi telja.
Mig langaði að lokum að draga sérstaklega fram eitt atriði sem snertir líf mjög margra Íslendinga og það eru sóknargjöldin sem eru mér hjartans mál. Ég kom upp í atkvæðagreiðslu um fjárlögin og fagnaði þeim áfangasigri að horfið væri frá þessari rosalegu lækkun sem hæstv. ráðherra hafði lagt til og aðeins dregið úr skerðingunni. Ég þekki þetta, ég var formaður efnahags- og viðskiptanefndar þegar við kláruðum fjárlögin hérna síðast og þekki alveg þennan barning og þessar ömurlegu, langar mig að segja, tillögur sem koma hérna ítrekað frá stjórnvöldum inn í þingið. Við þingmenn höfum staðið með kirkjunni og söfnuðunum og hækkað þessi gjöld í meðförum þingsins. Ég kom upp sérstaklega í atkvæðagreiðslunni til að fagna þó þessum áfangasigri.
Í umsögn embættis biskups Íslands er bent á að sóknir landsins hafi mátt þola skerðingu á framlagi ríkisins upp á nærri 60% sem nemi yfir 2 milljörðum kr. á ári í 16 ár sem hafi miklar afleiðingar fyrir starfið í kirkjudeildum. Þetta hefur ekki bara áhrif á viðhald bygginga, sem eru sumar hverjar meira að segja friðaðar, heldur m.a. á menningu og félagsstarf og ekki síst auðvitað á landsbyggðinni. Ég sagði það þá og ég segi það aftur að það skortir á fyrirsjáanleika og hreinlega að það sé farið að lögum. Ég hvet aftur stjórnvöld til að taka þetta til sín og koma þessu máli og þessu fyrirkomulagi, innheimtunni og skilum á þessum gjöldum, í lögbundið horf. En það eru vonbrigði og ég tek undir með 2. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar að það sé ekki lagt til í það minnsta að sóknargjöldin séu verðbætt. Sóknirnar munar um minna og það er mikilvægt að við stöndum vörð um kirkjuna og hennar mikilvæga starf um allt land.
Virðulegi forseti. Það er viðeigandi að enda hér á lokaorðum í áliti 2. minni hluta um að hér sé seilst dýpra í vasa venjulegs fólks og fjölskyldna í landinu. Þá hefði verið réttara, að mínu mati, að leggja áherslu á hagræðingu, ekki síst við þessar aðstæður sem við erum að glíma við núna. Ég er ekkert sérstaklega bjartsýn eftir atkvæðagreiðsluna um fjárlögin en ég vona samt að það verði stuðningur við einhverjar af þeim breytingartillögum sem við Sjálfstæðismenn munum leggja hér til.
