breyting á ýmsum lögum vegna fjárlaga 2026.
Frú forseti. Ég mæli fyrir áliti 1. minni hluta efnahags- og viðskiptanefndar í stað nefndarmanns Miðflokksins, hv. þm. Nönnu Margrétar Gunnlaugsdóttur. Ég hef mælt fyrir álitinu en kem hér upp í aðra ræðu til að fara aðeins ofan í saumana á fleiri hlutum. Við erum að fjalla um, svo þeir sem á hlýða geti áttað sig á hvað við erum að tala um, frumvarp sem breytir hinum ýmsu lagafrumvörpum og aðallega í þeim tilgangi að hækka skatta; í langflestum tilvikum til að lagfæra og hækka skatta og lagfæra einstaka lagaákvæði til að afla ríkinu tekna.
Skattahækkanir sem má finna í þessu frumvarpi eru útfærslur á skattahækkununum en svo eru í einhverjum tilvikum ákvæði um önnur frumvörp sem liggja einnig fyrir þinginu sem útfæra skattana nánar, eins og t.d. með kílómetragjaldið. En í þessu frumvarpi er gjaldstofninn sjálfur raunverulega lagður til, þ.e. hvernig skal reikna út kílómetragjaldið miðað við ekna kílómetra og þyngd ökutækja og nánari útfærslur. Kílómetragjaldið heyrir líka undir þetta frumvarp að einhverju leyti.
Þetta frumvarp, frú forseti, fjallar í fyrsta lagi um kílómetragjaldið. Þetta frumvarp fjallar einnig um hækkun vörugjalds. Þetta frumvarp fjallar einnig um aukna skattálagningu með því að fella niður samnýtingu hjóna og sambúðarfólks á skattþrepunum og hækka þannig skattbyrði sambúðarfólks og hjóna. Í fjórða lagi fjallar þetta frumvarp um þá skattahækkun sem ríkisstjórnin hefur ákveðið að fara í; að fella niður heimild þeirra sem greiða fjármagnstekjuskatt, þeirra sem hafa getað nýtt sér þann persónuafslátt sem þeir hafa ekki nýtt sér til að lækka skattbyrði af tekjum vegna þess að einhverjir af þessum aðilum hafa ekki tekjur eða hafa það lágar tekjur að það er ónýttur persónuafsláttur sem hefur gengið upp í greiðslu fjármagnstekjuskatts. Ef ég get lýst þessu á mannamáli þá hljóðar þetta svona: Sá skattur eða sá afsláttur, þ.e. þetta fólk hefur ekki þurft að borga og hefur getað nýtt sér persónuafsláttinn sinn upp í fjármagnstekjuskattinn. Þar af leiðandi er verið að hækka skatt á þessa aðila.
Og hvaða fólk er þetta? Þetta er kannski fólk sem er ekki í vinnu tímabundið, þiggur ekki bætur og hefur svo einhverjar fjármagnstekjur. Skattur af fjármagnstekjum hefur sem sagt lækkað hjá þessu fólki vegna þess að það á inni hjá ríkinu ónýttan persónuafslátt. Þetta á að afnema. Þetta fólk er að fá skattahækkun, frú forseti. Ef þessi ríkisstjórn getur einhvers staðar fundið nokkurn möguleika á því að hækka skatta — og hugmyndaflugið, frú forseti, það má hrósa ríkisstjórninni fyrir hugmyndaflugið. Hugmyndaflugið í skattahækkunum er, verð ég að segja, stórkostlegt, frú forseti.
Þá á ekki að unna fólki þess að geta verið með misjafnar tekjur í hjónabandi. Það á ekki að unna fólki þess hagræðis. Ef annar aðilinn kemst kanski í efsta skattþrep, kannski sjómaður, kannski ráðuneytisstjóri í ráðuneyti, það eru nú flest konur — ef þessir aðilar eru í efsta skattþrepi og maki þeirra er heima við, segjum að hann sé kennari, nú eða í hálfu starfi einhvers staðar og nýti sér ekki nema bara fyrsta skattþrepið, kemst kannski upp í annað skattþrep að einhverju leyti, og þarna er ákveðinn skattafsláttur hjá tekjulægri makanum, maka ráðuneytisstjórans, sem oft er kona; hann er kannski kennari og þá væru þessi háu laun ráðuneytisstjórans eða sjómannsins, hann fær skattendurgreiðslu þegar uppgjörið á sér stað ári seinna og fær kannski endurgreiðslu upp á 50.000 eða 100.000 kr. vegna þess að makinn er ekki að nýta sér að fullu lægra skattþrepið, annað skattþrepið t.d., sem oft er. Þannig að þarna kemur smávegis endurgreiðsla vegna þess að tekjuhærri makinn, ráðuneytisstjórinn, hefur sem sagt verið að greiða of mikið í skatt miðað við samlegðaráhrif hjónabandsins.
Það er merki um hugmyndaflug að ráðast með þessum hætti á fjölskyldur sem ákveða að skipta með sér vinnuálagi, kannski tímabundið í hálft ár eða eitt. Annar er kannski heima að sinna börnum, öldruðum foreldrum eða sjúklingum í fjölskyldunni og ákveður að minnka við sig vinnu, hinn vinnur baki brotnu myrkranna á milli. Hugmyndaflug ríkisstjórnarinnar er svo stórkostlegt, eins og ég sagði áðan, frú forseti, að það á ekki að leyfa fólki að njóta afsláttar eða ónýttra skattþrepa hvort annars. Ég myndi gjarnan vilja vera fluga á vegg á fundum þessarar ríkisstjórnar, kannski aðallega á fundum Samfylkingarinnar og Viðreisnar, þar sem þau eru að fara yfir það hvar þau geta náð sér í auknar skatttekjur. Það hlýtur að vera ansi fróðlegt að hlusta á þau velta fyrir sér hvar þau geta nælt sér í auknar skatttekjur. Fjölskyldan hefur ekki einu sinni friðhelgi frá þessari ríkisstjórn. Grunneining þjóðfélagsins, fjölskyldan, fær ekki frið fyrir þessari ríkisstjórn. Ég er búinn að nefna tvö dæmi um það, þ.e. ónýtti persónuafslátturinn sem hefur nýst til greiðslu fjármagnstekjuskatts og samnýting skattþrepa milli hjóna. Þetta er stórkostlegt hugmyndaflug.
Ég ætlaði að tala um kílómetragjald og vörugjald og tek þá tíma í það núna. Kílómetragjaldið: Ég velti fyrir mér, frú forseti, mér hefur verið sagt að það séu 66 leiðir til að skjóta sér undan greiðslu kílómetragjalds með því að breyta eða fikta eitthvað í stjórnkerfi bifreiða, þessum tölvumælum eða hvað þetta nú er. Fróðir menn í þessum bransa, þ.e. bílabransanum, segja mér að þetta sé hægt að gera. Auðvitað er þetta mjög hvimleitt og sérstaklega fyrir heiðvirða borgara, og ég tala nú ekki um þá sem eru í atvinnurekstri, að vita af því að samkeppnisaðilinn beitir kannski undanbrögðum. Ég tala nú ekki um, frú forseti, eins og ríkisstjórnin ætlar að gera, ef grunnurinn að gjaldtökunni eru einhverjir mælar í bifreiðum sem eru ekkert yfirfarnir, það er ekkert farið yfir þá, og þeir eru ekki löggiltir. Óprúttnir aðilar, hugsanlega í atvinnurekstri, geta skotið sér undan greiðslu réttmætra gjalda sem er auðvitað mjög hvimleitt fyrir samkeppnisaðila sem eru heiðarlegir. Grunnurinn að þessari gjaldtöku á að byggja á ólöggiltum mælum bifreiða, sem mér er sagt af fróðari aðilum að auðvelt sé að krukka í og greiða þannig lægri gjöld. Þetta ætlar ríkisstjórnin að gera, þetta er grunnurinn að gjaldinu.
Hvernig er þetta gjald innheimt í dag, þ.e. hvernig tekur ríkið til sín skatta af bifreiðum til að sinna viðhaldi og uppbyggingu vega? Hvernig gerir ríkið það í dag? Með því að rukka þrjá eða fjóra aðila, með því að rukka olíufélögin sem selja eldsneyti af dælu; fólk dælir á bílinn og borgar fyrir, olíufélagið borgar ríkinu þennan skatt. Hvernig verður það eftir þessa breytingu? 150.000–200.000 nýir gjaldendur? Hvað þurfa þeir að gera? Þeir þurfa að skila inn kílómetrastöðu og þeir fá rukkun mánaðarlega. Gamla fólkið, sem er kannski ekki alveg eins fært í tölvum og við hin, mun fá áætlanir og það mun labba þarna niður fyrir og reyna að fá einhvers konar breytingu á því þegar það sér að það fær heljarinnar rukkun í janúar eða febrúar. Ímyndið ykkur svörin. Þú þarft að fara á island.is og leiðrétta þar. Ímyndið ykkur fyrirhöfnina. Það verður á skiptiborðinu, nr. 30 í röðinni, ímyndið ykkur fyrirhöfnina. Svo fær það leiðréttingu seinna eða ef því tekst að koma réttum tölum til skila þá fær það endurálagningu, leiðréttingu, endurgreiðslu. Tólf sinnum á ári, frú forseti, þarf fólk að ganga þessi svipugöng ríkisstjórnarinnar. Áður setti það einfaldlega bensín á bílinn og greiddi þannig gjöldin.
Verðmætasköpunarhaust, það er verið að auka fyrirhöfn tugþúsunda aðila til að breyta þessari skattálagningu, sem er mjög einföld í dag. Verðmætasköpun — þetta er svona eins og öfugmæli. Hverju skyldu þau finna upp á næst? Þetta bara vex, ríkisbáknið bara vex við þessa gjaldtöku. Því miður, frú forseti, þá er þessi ríkisstjórn komin út í skurð í þessari skattlagningu sem heitir kílómetragjald. Því miður þarf almenningur í landinu að súpa seyðið af því og taka á sig fyrirhöfnina og ríkið þarf að borga. Báknið mun stækka, það mun fleira ríkisstarfsfólk þurfa að vinna í því að leggja þetta, leiðrétta og lesa af og svara fyrirspurnum á alla kanta til að rukka þetta, innheimta þetta gjald af gjaldendum.
Ég hafði ekki komist í vörugjaldið. Vörugjald er einnig nýr skattur og ríkið ætlar að ná 7,5 milljörðum út úr vörugjaldinu, 3,3 milljörðum af kílómetragjaldinu o.s.frv. Heild nýrrar álagningar á almenning er rúmlega 25 milljarðar með þessum lögum og fleiri lögum sem hér eru til afgreiðslu. Af hverju? Því ríkið er að auka útgjöldin. Ríkisstjórnin, ríkisstjórn Samfylkingar og Viðreisnar, er að auka útgjöld ríkisins um 143 milljarða. Verðmætasköpunarhaust. Eigum við ekki eitthvað betra?
