skattar, gjöld o.fl. (tollar, leigutekjur o.fl.).

Herra forseti. Ég ætla aðeins að koma inn í þessa umræðu. Ég ætla að ræða tvö atriði og reyna að halda mig bara við þau. Ég vil fyrst byrja á að þakka framsögumanni meiri hlutans fyrir nefndarálitið og framsögu þess og byrja á því að þakka fyrir að meiri hlutinn hefur fallið frá því sem ég hefði getað talað ansi lengi um, þ.e. um þennan stofn til erfðafjárskatts. Í nefndarálitinu kemur fram að meiri hlutinn telji að ekki sé tímabært að ráðast í þær breytingar á lögum um erfðafjárskatt sem lagðar eru til í frumvarpinu og brýna ráðherra að taka málið til ítarlegrar skoðunar, sem mér líst auðvitað verr á, en ókei, látum það vera, eigum við ekki að orða það frekar þannig.

Það er tvennt sem ég ætla að ræða. Í fyrsta lagi leigutekjurnar. Ég ætla að leggja örlítið inn í þá umræðu. Það er alveg ljóst, herra forseti, að þarna er verið að hækka skatt af leigutekjum úr 11% í 16,5% sem þýðir það að ef þú hefur 250 þús. kr. leigutekjur af íbúð á mánuði þá er það sem þú greiðir í skatt af því 27.500 kr. á mánuði og það hækkar upp í 41.250 kr. Ég veit ekki alveg hvort þetta sé eðlileg leiga, 250 þús. kr. Trúlega er það hærra en skatturinn af þessari íbúð sem er leigð á 250 þús. myndi hækka þá um 13.700 kr. sem er rúm 6% hækkun á skatti. Til að ná þessu í leigu þarf leigusalinn að hækka íbúðaverðið til að vera jafnsettur og áður um 6%. Ég reiknaði þetta nú bara hér fyrir stuttu síðan. Þetta er ekki gert með neinum fræðum, bara gamla prósentureikningum sem maður lærði. Ég sé í nefndarálitinu að fjármálaráðuneytið gerir ráð fyrir að þetta gæti haft áhrif á leiguverð svo nemi 1% hækkun. Mínar tölur segja að til að vera jafnsettur þurfi leigusalinn að hækka leiguna um rúm 6%. Af hverju er verið að gera þetta, herra forseti? Segjum bara að þú eigir fjórar íbúðir og hafir um það félag. Þú hefur tekjur af því, segjum bara milljón á mánuði af fjórum íbúðum, þá borgar þú 22% skatt af því. En á móti koma allar viðgerðir, viðhald og umsjón, bókari, skutl fram og til baka, laga ofna, vaska, mála, kaupa húsgögn jafnvel, laga efri skápana og þrífa milli leigjenda ef verið er að skipta um leigjanda. Allur þessi kostnaður er frádráttarbær, þannig að þú ert í raun ekki að borga 22% af milljóninni. Þú ert í rauninni að borga minna en það. Þess vegna er þessi hugsun að þú borgir bara 11% ef þetta er ekki í stórum stíl. Þú ert með eina íbúð í kjallaranum heima hjá þér og leigir hana út. Þá er bara sagt: Ókei, 11% og þá erum við ekki að eltast við þessar kvittanir frá þér. Við nennum ekkert að fara í gegnum þær. Einhverjar málningarkvittanir og kaup á einhverjum rörum og dóti. Þetta er því hagræði fyrir alla, bæði fyrir þann sem er að leigja út og líka fyrir ríkið að þurfa ekki að hafa þetta eftirlit. Þetta er því hagræði. Þarna er verið að minnka þetta hagræði um helming.

Ég held, herra forseti, að þetta muni koma fram í hækkun leiguverðs. Mig grunar að það verði niðurstaðan. Að sá sem fer að borga 41.000 á mánuði í stað 27.000 muni bara hækka leiguna um 15 þús. kr. Ég held það. Það gerir þetta minna aðlaðandi fyrir fólk að vera að leigja út. Hvað er það? Er það markmið í sjálfu sér að stjórna lífi fólks? Að vasast í því hvað fólk er að gera? Takið eftir því, herra forseti, að mjög margir, og ég meira að segja veit um nokkra sjálfur, eru að kaupa sína fyrstu íbúð og búa jafnvel í foreldrahúsum og leigja hana út til að borga og komast í gegnum mesta kúfinn í byrjun. Þeir eru að gera það og ég held að flestir þekki þannig dæmi, að fólk er að leigja íbúðina út í kannski eitt ár eða tvö og er þá kannski í foreldrahúsum á meðan eða í námi erlendis eða hvað sem það heitir, og komast þannig í gegnum þennan kúf. Það er verið að gera þessu fólki erfiðara fyrir, það er alveg ljóst, það er ekki bara alveg ljóst, það er augljóst. Af hverju þarf Samfylkingin alltaf að skipta sér af lífi fólks? Hún þarf að krukka. Hún þarf að vaða ofan í vasana á venjulegu fólki, ekki bara framvasana, heldur líka rassvasana og inn á skyrtuna. Það þarf að vaða í alla vasa til að leita að meiri skatti. (Gripið fram í.) Eina sem ég þakka fyrir er að Samfylkingin hafi ekki fleiri hendur. Þá myndu þeir fara í alla vasana samtímis. Þeir hafa tvær hendur eins og aðrir og ég bara þakka fyrir það að þeir séu ekki með fleiri. (Gripið fram í: ... brjálað að gera.) því þá væru þeir komnir ofan í brjóstvasana, rassvasana, framvasana og alls staðar með krumlurnar til þess að róta upp hverri einustu krónu. Þetta er ekki fagurt, hv. þingmaður, þetta er ekki fögur lýsing en svona er þetta. Þeir eru komnir ofan í vasann á ungu fólki sem er að kaupa sína fyrstu íbúð og gera því erfiðara fyrir. Það er bara þannig. Þið getið hrist hausinn, þið getið hrist hausinn og þið getið hallað undir flatt og yfirgefið salinn en þetta er staðreyndin. Þetta er staðreyndin, herra forseti. Ég ætlaði nú ekki að æsa mig hérna. (Gripið fram í: Það er enginn að yfirgefa salinn heldur.) Ég ætlaði ekki að æsa mig hérna en það er einn hv. þingmaður frá stjórnarliðinu að hlusta á þessa tímamótaræðu, sem ég held að sé það nú ekki reyndar, en þarna er verið að fara ofan í vasa unga fólksins sem er að kaupa sína fyrstu íbúð, gera þeim erfiðara fyrir. Það eru mjög margir sem eignast sína fyrstu íbúð og leigja hana tímabundið út til að komast í gegnum fyrsta skaflinn af afborgunum. Það er bara þannig.

Svo er það nefndarálit meiri hlutans. Af hverju eru þau að gera þetta? Þar segir að þetta sé til þess fallið að beina sparnaði fólks í auknum mæli í átt að íbúðafjárfestingu umfram aðra fjárfestingu sem geti leitt til hærra íbúðaverðs. Það má sem sagt ekki beina fólki í átt að fjárfestingu í íbúðum. Hvar á fólk að fjárfesta? Hvar ætlar Samfylkingin að leyfa fólki að fjárfesta? Í hlutabréfum? Já, hlutabréfum. Það var nú svo skemmtilegt að þeir sem keyptu hlutabréf fyrir 20 árum fóru ekki beint vel út úr því. Já, áhættufjárfestingum. Og, með leyfi herra forseta, að þegar sparnaði fólks er beint í auknum mæli í átt að íbúðafjárfestingu, þá leiði það til hærra íbúðaverðs. „Með því að lækka afslátt leigutekna má draga úr skattalegum ávinningi einstaklinga.“ — Það má auðvitað ekki vera nokkur ávinningur. Það er bara bannorð, skattalegur ávinningur einstaklinga. Þarna verður nú aldeilis að setja lásinn á í að fjárfesta í íbúðarhúsnæði í því skyni að leigja húsnæði út. Ætlunin er að beina sparnaði fólks, beina sparnaði, Samfylkingin vísar veginn, hún vísar veginn í hlekki skatta frekar en í aðrar fjárfestingar. Þetta eru ofstopakennd viðbrögð við vandamáli sem á rætur sínar að rekja til sama flokks, til sama stjórnmálaafls. Af hverju er íbúðaverð svona hátt? Af hverju var skortur á íbúðum hérna lengi vel? Það er vegna þess að Samfylkingin stjórnaði höfuðborginni og ég held að hún geri það enn. Ljótt er það, herra forseti.

Eins og hv. þm. Stefán Vagn Stefánsson ræddi hér áðan þá er oft einnig um það að ræða, ef þetta eru ekki fyrstu kaupendur sem eru að reyna að eigna sér íbúðina, þá eru líka fjölmörg dæmi um það að fólk er í stóru sérbýli, kannski tveggja hæða, og er að leigja út neðri eða efri hæðina eftir atvikum. Kannski fólk sem er orðið eldra og heimilið orðið aðeins mannfærra og þá er bara hagstætt að leigja út hluta af sérbýlinu. Þær íbúðir eru ekki að fara út á markaðinn. Fólk er ekki að fara að selja neðri hæðina í einbýlishúsinu sínu eða stóru sérbýli. Þetta var hárrétt hjá hv. þingmanni. Nú ef leiga hækkar um þessi 6%, og þótt það væri minna en það, þá er þetta auðvitað verðbólguhvetjandi.

Herra forseti. Ég er auðvitað miklu málglaðari en mér datt í hug að ég yrði, en ég ætla aðeins að nefna eitt í viðbót. Ég er aðeins að velta fyrir mér þessum ákvæðum í 16.–18. gr. frumvarpsins. Það vakti athygli mína, þessar verndarráðstafanir. Nú veit ég að hv. efnahags- og viðskiptanefnd hefur fjallað um þetta en mér finnst menn fara svolítið ódýrt í gegnum þetta. Þarna er verið að velta því fyrir sér hvort þessi ákvæði, sem reyndar eru í lögum að einhverju leyti og nú er verið að bæta um betur og bæta við það, þ.e. ákvæðið með verndarráðstafanir, hvort það fari hugsanlega í bága við eða snerti a.m.k., herra forseti, 40. og 77. gr. stjórnarskrárinnar, þ.e. að skatta skuli leggja á með lögum í fyrsta lagi. Skattamálum skal skipað með lögum og óheimilt er að fela stjórnvöldum ákvörðun um hvort leggja eigi á skatt, afnema hann eða breyta honum. Þessar verndarráðstafanir sem þarna eru lagðar til, og ég veit, herra forseti, að þetta er ekkert nýtt, þetta er í tollalögum, heitir öðru nafni, og þarna er verið að bæta örlitlu við, einhverju sem heitir sérstakar verndarráðstafanir. Mér finnst menn skauta örlítið ódýrt í gegnum þetta. Ég tel að skilyrðin og undanfari þessarar ákvarðanatöku ráðherra — við erum að tala um að ráðherra ákveði að setja á tolla í ákveðnum tilvikum, í þessu tilviki til að vernda íslenska framleiðslu fyrir innflæði vöru, hugsanlega á of lágu verði eða í of miklu magni. Þá bregst ráðherra við og leggur á aukna tolla. Ekki það að ég sé á móti þessu en mér finnst menn bara skauta svolítið hratt í gegnum þetta. Ég tel það vera verðugt rannsóknarefni að ráðherra fái þetta vald til að setja þessa tolla á og er aðeins að velta fyrir mér skilyrðunum. Það er talað t.d. um það, herra forseti, að eitt af skilyrðunum sé að það fari fram umfangsmikil rannsókn samráðsnefndar. Ég reyndar kom ekki auga á þessa samráðsnefnd eða hvernig rannsókninni yrði háttað. Ég sá það ekki í frumvarpinu og ekki heldur í tollalögunum en tek þó fram að mér gæti hafa yfirsést hvar væri mælt fyrir um þessa umfangsmiklu rannsókn.

Annað var með gildistímann. Þetta er fjögurra ára gildistími sem mér finnst vel í lagt og auðveldlega getur ráðherra framlengt hann. Þetta er klárlega of langt gengið. Þarna eru menn klárlega að ganga of langt. Það þarf ekki lögfræðing til að segja til um það. Þú gefur ekki ráðherra fjögurra ára heimild til að breyta lögum þó að það séu einhver skilyrði og mjög opin heimild til að hann geti framlengt það. Þetta á auðvitað eingöngu við þegar um skamman tíma er að ræða til að bregðast við aðstæðum sem óvænt koma upp, þannig að fjögur ár eru svolítið vel í lagt. Ég geri þessa athugasemd, frú forseti. Þarna getur komið til bóta þannig að íslenska ríkið yrði bótaskylt ef þetta kemur hart niður á viðskiptaaðilum eða viðskiptalandi. Þetta er í raun og veru, ef ég tala bara íslensku, svona heimild fyrir ráðherra til að leggja á tolla. Alþingi er þarna að framselja sitt vald til ráðherra. Það er alltaf hættulegt. Þetta er því svolítið í ætt við það sem við höfum séð undanfarna mánuði í einhvers konar tollastríðum annarra þjóða, þannig að kannski er þetta til þess að við getum stokkið inn í slík átök með ekki minni heimildir en aðrir. — Ég ætla að láta þetta gott heita, frú forseti.